Γκρέγκορ Στράσερ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Γκρέγκορ Στράσερ (1928). Φωτ. Γερμανικού Ομοσπονδιακού Αρχείου

Ο Γκρέγκορ Στράσερ (Gregor Strasser ή Straßer, 31 Μαΐου 189230 Ιουνίου 1934) ήταν Γερμανός πολιτικός, ηγετικό στέλεχος του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος, επικεφαλής της "σοσιαλιστικής", "βόρειας πτέρυγάς" του και εσωκομματικός αντίπαλος του Αδόλφου Χίτλερ,[1] ο οποίος δολοφονήθηκε στο Βερολίνο κατά τις μεγάλες εκκαθαρίσεις που έγιναν γνωστές ως η νύχτα των μεγάλων μαχαιριών, το καλοκαίρι του 1934. O Στράσερ έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στο εσωτερικό του ναζιστικού κόμματος, αλλά και έξω από αυτό, ακόμα και από πολιτικούς αντιπάλους του.[2]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γκρέγκορ Στράσερ γεννήθηκε στη μικρή πόλη Γκάιζενφελντ (Geisenfeld) της Άνω Βαυαρίας. Ήταν το μεγαλύτερο από τα συνολικά πέντε παιδιά της οικογένειας: τον Πάουλ, που μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε Βενεδικτίνος μοναχός,[α] τον Ότο, ο οποίος ασχολήθηκε με την πολιτική και έως το 1930 ήταν μέλος του ναζιστικού κόμματος,[3] την Όλγα και τον Άντον.[β][4] O πατέρας του ήταν ένας Καθολικός δικαστικός υπάλληλος, με ερευνητικό ενδιαφέρον για τα δημόσια οικονομικά και την ιστορία. Αρθρογραφούσε τακτικά και εξέδοσε, μάλιστα, ένα βιβλίο με τίτλο Ο νέος δρόμος. Οι σκέψεις που ανέπτυσε ήταν ένα μίγμα σοσιαλισμού, εθνικισμού και χριστιανισμού: ένα πλέγμα ιδεών που άσκησε επίδραση στη διαμόρφωση της πολιτικής φυσιογνωμίας του Γκρέγκορ και του Ότο.[5]

Παρακολούθησε μαθήματα στα γυμνάσια του Τράουνσταϊν (Traunstein) και του Μπουργκχάουζεν (Burghausen) και, όταν τελείωσε (1910), πήγε στη μικρή πόλη Φροντενχάουζεν (Frontenhausen) της Κάτω Βαυαρίας για να μαθητεύσει ως φαρμακοποιός, με στόχο να γραφτεί αργότερα στο πανεπιστήμιο. Το 1914 ξεκίνησε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου.[6] Διέκοψε, όμως, το ίδιο έτος, προκειμένου να καταταγεί εθελοντικά, μαζί με τον αδελφό του, στο Γερμανικό Στρατό για να πολεμήσουν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.[7] Για την ανδρεία του στα πεδία των μαχών παρασημοφορήθηκε με τον Σιδηρό Σταυρό Α΄ Τάξεως και Β' Τάξεως, καθώς και με τον Βαυαρικό Στρατιωτικό Σταυρό Δ' Τάξεως με Ξίφη. Έφθασε, επίσης, έως το βαθμό του έφεδρου υπολοχαγού, ξεκινώντας από απλός δεκανέας.[8]

Το 1918 αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Friedrich-Alexander της Νυρεμβέργης, όπου και εντάχθηκε (1919) στο ακροδεξιό Freikorps του Φραντς φον Επ (Franz Ritter von Epp)[9] μαζί με τον αδελφό του Ότο. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του το 1920 και άρχισε να εργάζεται ως φαρμακοποιός στην πόλη Λάντσχουτ. Εκεί οργάνωσε και έγινε αρχηγός του Sturmbataillon Niederbayern (Σύνταγμα εφόδου της Κάτω Βαυαρίας), προσλαμβάνοντας ως υπασπιστή του (για να τον αντικαθιστά κατά τη διάρκεια της ημέρας, που βρισκόταν στο φαρμακείο) το νεαρό, τότε, Χάινριχ Χίμλερ.[10]

Σταδιοδρομία στο Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1920 o Στράσερ συμμετείχε στον εθνικιστικό, πατριωτικό Verband national-gesinnter Soldaten (Σύνδεσμος των Εθνικοφρόνων Στρατιωτών), που είχε συσταθεί από το λοχαγό Χέρμαν Έρχαρντ και τον ταγματάρχη Φραντς φον Στεφάνι. Απογοητυευμένος, όμως, από τη δράση του Συνδέσμου, όσο και από τις υπόλοιπες εθνικιστικές οργανώσεις, στράφηκε προς το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα, στο οποίο εντάχθηκε το Φεβρουάριο του 1921.[11] Οι ηγετικές ικανότητές του έγιναν σύντομα αντιληπτές από τους ιθύνοντες του Κόμματος, με συνέπεια να του ανατεθεί η τοπική διοίκηση των SA στην Κάτω Βαυαρία. Στις 23 Νοεμβρίου 1923 ήταν από τους ενεργά συμμετέχοντες στο αποτυχημένο Πραξικόπημα της μπιραρίας, με συνέπεια να συλληφθεί και να καταδικαστεί σε φυλάκιση 1,5 έτους.[12]

Εγκλείστηκε στη φυλακή του Λάντσμπεργκ αλλά απελευθερώθηκε μερικές εβδομάδες αργότερα, καθώς εκλέχτηκε μέλος της τοπικής Βουλής της Βαυαρίας (Bayerische Landtag) με το "Völkischer Block", παρακλάδι του NSDAP στις 4 Μαϊου 1924, ενώ στις 7 Δεκεμβρίου 1924 κατάφερε να εκλεγεί μέλος του Ράιχσταγκ με το Κόμμα "Deutschvölkische Freiheitspartei", το οποίο λειτουργούσε ως υποκατάστατο του απαγορευμένου, από το 1923, Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος. Ο Στράσερ παρέμεινε βουλευτής μέχρι το 1932.

Μετά την επίσημη επανίδρυση του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος από τον Χίτλερ το 1925 ο Στράσερ ανέλαβε τη θέση του γκαουλάιτερ της Κάτω Βαυαρίας-Άνω Παλατινάτου και, όταν το γκάου χωρίστηκε, παρέμεινε γκαουλάιτερ της Κάτω Βαυαρίας από τον Οκτώβριο του 1928 έως το 1929.[12] Ήδη, όμως, είχε αναλάβει, από το 1926, επικεφαλής προπαγάνδας (Reichspropagandaleiter) του Ράιχ, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι τις αρχές του 1928, οπότε και ανέλαβε επικεφαλής οργάνωσης του Ράιχ (Reichsorganisationsleiter). Ο Στράσερ αναδιοργάνωσε τη δομή του Κόμματος τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ιεραρχίας. Οι εξαιρετικές οργανωτικές του ικανότητες βοήθησαν το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα να ξεφύγει από το τοπικό επίπεδο και να επεκταθεί σε πανεθνικής εμβέλειας Κόμμα, ελκύοντας τις λαϊκές τάξεις και την τάση τους προς το σοσιαλισμό. Έτσι, ο αριθμός των μελών αυξήθηκε από περίπου 27.000 το 1925 σε περισσότερα από 800.000 το 1931. Η εδραίωση του Κόμματος στο βόρειο τμήμα της χώρας - και ισχυρότερου, ως οργάνωσης, από το αντίστοιχο νότιο, υπήρξε δικό του έργο. Η εγκαθίδρυση του τμήματος των SA στο Βερολίνο υπό την ηγεσία του Κουρτ Νταλουέγκε (Kurt Daluege) ήταν, επίσης, δικό του επίτευγμα. Δική του ήταν, επίσης, η πρωτοβουλία δημιουργίας της Υπηρεσίας Εξωτερικού (Auslands-Organisation) του Κόμματος, με επικεφαλής το δρα Χανς Νίλαντ (Hans Nieland) (Μάιος 1931).

Το 1926 σε συνεργασία με τον αδελφό του Όττο ίδρυσε την εκδοτική εταιρεία Kampf-Verlag, η οποία εξέδιδε το εβδομαδιαίο περιοδικό "Der Nationale Sozialist" (Ο Εθνικοσοσιαλιστής) από το 1926 μέχρι το 1930. Οι αδελφοί Στράσερ ήταν οι κυρίαρχες μορφές του Κόμματος στο Βερολίνο[9] και ανέπτυξαν ανεξάρτητο ιδεολογικό προφίλ από τη νότια πτέρυγα του Κόμματος, την οποία έλεγχε ο Χίτλερ. Σε συνεργασία με τον Γιόζεφ Γκέμπελς ανέπτυξαν μια αντικαπιταλιστική, επαναστατικά σοσιαλιστική ιδεολογία, εμφορούμενη από έντονα αντισημιτικά και αντιμαρξιστικά στοιχεία. Το 1926, όμως, στο συνέδριο της Βαμβέργης, ο Χίτλερ αμφισβήτησε την "εθνικομπολσεβιστική ιδεολογία" των αδελφών Στράσερ με επιτυχία, κάτι που του εξασφάλισε την απόλυτη ηγεσία στο Κόμμα. Η ομάδα των Στράσερ αποδυναμώθηκε ολοσχερώς μετά από την οδηγία που εξέδωσε το Κόμμα στο Μόναχο την 1η Ιουλίου 1926.

Σύγκρουση με τον Χίτλερ και θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο προγραμματικός αλλά και προσωπικός ανταγωνισμός του με τον Χίτλερ εντάθηκε δραματικά όταν ο Καγκελάριος Κουρτ φον Σλάιχερ προσέφερε στον Στράσερ το αξίωμα του Αντικαγκελάριου και την Πρωθυπουργία της Πρωσίας το 1932. Ο Σλάιχερ στόχευε στο να διχάσει το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα, συσπειρώνοντας την αριστερή πτέρυγά του γύρω από τον Στράσερ και κρατώντας σε απόσταση τη συντηρητική πτέρυγα, μοιράζοντας έτσι το Κόμμα σε δύο "αντίπαλα" στρατόπεδα. Με τον τρόπο αυτό θεωρούσε ότι απέτρεπε τη δυνατότητα του Χίτλερ να καταλάβει πραξικοπηματικά την εξουσία. Η απόπειρα του Σλάιχερ απέτυχε: Με παρέμβαση του Χίτλερ ο Στράσερ παραιτήθηκε από όλες τις δημόσιες θέσεις και τα αξιώματα του Κόμματος. Η μόνη δραστηριότητα που διατήρησε ήταν αυτή του εκδότη: Από το 1931 έως τον Φεβρουάριο του 1933, οπότε η έκδοση απαγορεύτηκε, εξέδιδε την εβδομαδιαία εφημερίδα Die Schwarze Front (Το Μαύρο Μέτωπο) - όνομα της πολιτικής οργάνωσης του αδελφού του - η οποία, όμως, είχε μικρή δημόσια απήχηση λόγω της μικρής της κυκλοφορίας (περίπου 10.000 φύλλα).

Ο Στράσερ συνελήφθη τη Νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών και φυλακίστηκε. Εκτελέστηκε από την Γκεστάπο του Βερολίνου στις 30 Ιουνίου 1934 ύστερα από προσωπική διαταγή του Χίτλερ, με πυροβολισμούς από το παράθυρο του κελιού του.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Λαμβάνοντας το όνομα Bernhard.
  2. Χάθηκε στο Στάλινγκραντ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Stachura 1983, σελ. 7.
  2. Stachura 1983, σελ. 2-3.
  3. Kershaw 1999, σελ. 396.
  4. Stachura 1983, σελ. 11.
  5. Rev. B. Strasser 1954, σελ. 1.
  6. Stachura 1983, σελ. 11-12.
  7. Rev. B. Strasser 1954, σελ. 2.
  8. Stachura 1983, σελ. 12-13.
  9. 9,0 9,1 «Gregor Strasser», Spartacus Educational.
  10. Reed 1940, σελ. 25.
  11. Stachura 1983, σελ. 16-20.
  12. 12,0 12,1 «Gregor Strasser (1892 - 1934)», Jewish Virtual Library.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Maracin, Peter (2004). Η vύχτα των μεγάλων μαχαιριών. Μετάφραση: Αθηνά Σίμογλου. Αθήνα: Κοχλίας. ISBN 960-437-011-1. 
  • Moreau, Patrick (1984). Nationalsozialismus von links. Στουτγάρδη: Deutsche Verlags-Anstalt. ISBN 978-342-106198-0. 

Διαδίκτυο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]