Βραβείο Βολφ Φυσικής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Το Βραβείο Βολφ Φυσικής (Wolf Prize in Physics) απονέμεται σχεδόν μία φορά κάθε χρόνο σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα από το μη κερδοσκοπικό «Ίδρυμα Βολφ» στο Ισραήλ. Είναι ένα από τα 6 Βραβεία Βολφ που θεσμοθετήθηκαν από το ίδρυμα. Το συγκεκριμένο απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1978 (τα άλλα βραβεία Βολφ είναι της Γεωπονίας, της Χημείας, της Ιατρικής, των Μαθηματικών και των Τεχνών).

Το βραβείο αποτελείται από ένα δίπλωμα και το ποσό των εκατό χιλιάδων δολαρίων ΗΠΑ. Στις κατηγορίες της φυσικής και της χημείας, τα Βραβεία Βολφ θεωρούνται από πολλούς τα μεγαλύτερου κύρους διεθνώς σε αυτές τις επιστήμες μετά το αντίστοιχο Βραβείο Νόμπελ.[1][2] Ειδικότερα το Βραβείο Βολφ Φυσικής έχει τη φήμη ότι απονέμεται σε μελλοντικούς αποδέκτες του Νόμπελ Φυσικής: από τους 26 τιμηθέντες με Βολφ Φυσικής μεταξύ του 1978 και του 2010, οι 14 πήραν αργότερα και το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής, και μάλιστα οι 5 το αμέσως επόμενο έτος.

Κατάλογος βραβευθέντων[3][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έτος Όνομα Χώρα Αιτιολόγηση
1978 Τσιεν-Σιουνγκ Βου ΗΠΑ (Κινεζοαμερικανίδα) για τις έρευνές της στην ασθενή αλληλεπίδραση, που συνετέλεσαν στην ανακάλυψη της ακριβούς μορφής και της μη διατηρήσεως της ομοτιμίας από αυτή τη δύναμη της φύσεως
1979 Τζωρτζ Ούλενμπεκ Ολλανδία / ΗΠΑ για την ανακάλυψη, από κοινού με τον αείμνηστο Σ.Α. Γκούντσμιτ, του σπιν του ηλεκτρονίου
Τζουζέπε Οκκιαλίνι Ιταλία για τις συνεισφορές του στις ανακαλύψεις της παραγωγής ζεύγους ηλεκτρονίων και του φορτισμένου πιονίου
1980 Μάικλ Φίσερ
Λήο Καντάνοφ
Κένεθ Γουίλσον
Ηνωμένο Βασίλειο
ΗΠΑ
ΗΠΑ
για έρευνες που άνοιξαν δρόμους, με αποκορύφωμα τη γενική θεωρία της κρίσιμης συμπεριφοράς στις μεταβάσεις μεταξύ των διαφορετικών θερμοδυναμικών φάσεων της ύλης
1981 Φρήμαν Ντάυσον
Γέραρτ 'τ Χόοφτ
Βίκτορ Βάισκοπφ
Ηνωμένο Βασίλειο / ΗΠΑ
Ολλανδία
{Αυστρία / ΗΠΑ
για τις εξέχουσες συνεισφορές τους στη θεωρητική φυσική, ιδίως στην ανάπτυξη και τις εφαρμογές της κβαντικής θεωρίας πεδίου
1982 Λέον Λέντερμαν
Μάρτιν Λιούις Περλ
ΗΠΑ
ΗΠΑ
για την πειραματική ανακάλυψη απροσδόκητων νέων σωματιδίων, που ανέδειξε μία τρίτη «γενεά» κουάρκ και λεπτονίων
1983/84 Έργουιν Χαν ΗΠΑ για την ανακάλυψη των πυρηνικών αντηχήσεων του σπιν και για το φαινόμενο της αυτοεπαγόμενης διαφάνειας
Πήτερ Χιρς Ηνωμένο Βασίλειο για την ανάπτυξη της χρήσεως του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου διέλευσης ως γενικού οργάνου για τη μελέτη της δομής της κρυσταλλικής ύλης
Θήοντορ Μάιμαν ΗΠΑ για την κατασκευή του πρώτου λειτουργικού λέιζερ, του παλμικού λέιζερ ρουμπινιού τριών επιπέδων
1985 Κόνυερς Χέρινγκ
Φιλίπ Νοζιέρ
ΗΠΑ
Γαλλία
για τις μείζονες συνεισφορές τους στη θεμελιώδη θεωρία των στερεών, ιδίως της συμπεριφοράς των ηλεκτρονίων στα μέταλλα
1986 Μίτσελ Φέιγκενμπαουμ ΗΠΑ για τις πρωτοποριακές θεωρητικές μελέτες του που απέδειξαν τον γενικό χαρακτήρα των μη γραμμικών συστημάτων, κάτι που κατέστησε δυνατή τη συστηματική μελέτη του χάους
Αλμπέρ Λιμπσαμπέρ Γαλλία / ΗΠΑ για την ευφυή πειραματική απόδειξη της μεταβάσεως στην τυρβώδη ροή και στο χάος στα δυναμικά συστήματα
1987 Χέρμπερτ Φρήντμαν ΗΠΑ για πρωτοποριακές έρευνες των ηλιακών ακτίνων Χ
Μπρούνο Ρόσσι
Ρικάρντο Τζιακόνι
Ιταλία / ΗΠΑ
Ιταλία / ΗΠΑ
για την ανακάλυψη εξωηλιακών αστρονομικών πηγών ακτίνων Χ και τη διευκρίνιση των φυσικών διαδικασιών σε αυτές
1988 Ρότζερ Πένροουζ
Στήβεν Χώκινγκ
Ηνωμένο Βασίλειο
Ηνωμένο Βασίλειο
για την ευφυή ανάπτυξη της γενικής θεωρίας της σχετικότητας, στην οποία έδειξαν την αναγκαιότητα βαρυτικών ιδιομορφιών και διευκρίνισαν τη φυσική των μελανών οπών, αυξάνοντας κατά πολύ την κατανόησή μας για την αρχή και την πιθανή κατάληξη του Σύμπαντος.
1989 Δεν δόθηκε βραβείο
1990 Πιερ-Ζιλ ντε Ζεν
Ντέιβιντ Θάουλες
Γαλλία
Ηνωμένο Βασίλειο / ΗΠΑ
για μια μεγάλη ποικιλία πρωτοποριακών συνεισφορών στην κατανόηση της οργανώσεως πολύπλοκων συστημάτων συμπυκνωμένης ύλης, ειδικότερα ο ντε Ζεν για το έργο του στη μακρομοριακή ύλη και τους υγρούς κρυστάλλους, και ο Θάουλες για το έργο του στη μελέτη των άτακτων και ολιγοδιάστατων συστημάτων
1991 Μώρις Γκολντχάμπερ
Βάλενταϊν Τέλεγκντι
ΗΠΑ
Ελβετία / ΗΠΑ
για τις ανεξάρτητες γόνιμες συνεισφορές τους στην πυρηνική και σωματιδιακή φυσική, ιδίως σχετικά με τις ασθενείς αλληλεπιδράσεις των λεπτονίων
1992 Τζόζεφ Χούτον Τέιλορ ΗΠΑ για την ανακάλυψη ενός πάλσαρ σε διπλό σύστημα και την εκμετάλλευσή του για την επαλήθευση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας με μεγάλη ακρίβεια
1993 Μπενουά Μάντελμπροτ Γαλλία / ΗΠΑ επειδή, συνειδητοποιώντας την ευρεία παρουσία των φράκταλ και αναπτύσσοντας μαθηματικά εργαλεία για την περιγραφή τους, μετέβαλε την εικόνα μας για τη φύση
1994/95 Βιτάλι Γκίνζμπουργκ Ρωσία για τις συνεισφορές του στη θεωρία της υπεραγωγιμότητας και στη θεωρητική αστροφυσική υψηλων ενεργειών
Γιοϊτσίρο Νάμπου Ιαπωνία / ΗΠΑ για τη συνεισφορά του στη θεωρία των στοιχειωδών σωματιδίων, όπως την αναγνώριση του ρόλου της αυθόρμητης θραύσεως συμμετρίας σε αναλογία με τη θεωρία της υπεραγωγιμότητας, και την ανακάλυψη της συμμετρίας «χρωμάτων» στις ισχυρές πυρηνικές αλληλεπιδράσεις
1995/96 Δεν δόθηκε βραβείο
1996/97 Τζων Άρτσιμπαλντ Γουήλερ ΗΠΑ για τις γόνιμες συνεισφορές του στη φυσική των μελανών οπών, στην κβαντική βαρύτητα και στις θεωρίες της πυρηνικής σκεδάσεως και της πυρηνικής σχάσεως
1998 Γιακίρ Αχαρόνοφ
Μάικλ Μπέρυ
Ισραήλ
Ηνωμένο Βασίλειο
για την ανακάλυψη των κβαντικών τοπολογικών και γεωμετρικών φάσεων, και ειδικότερα για το φαινόμενο Αχαρόνοφ-Μπομ, τη φάση Μπέρυ και την ενσωμάτωσή τους σε πολλές περιοχές της φυσικής
1999 Νταν Σέχτμαν Ισραήλ για την πειραματική ανακάλυψη των ημικρυστάλλων, μη περιοδικών στερεών που εμφανίζουν τάξη σε μεγάλη κλίμακα, κάτι που ενέπνευσε την εξερεύνηση μιας νέας θεμελιώδους καταστάσεως της ύλης
2000 Ρέυμοντ Ντέιβις
Μασατόσι Κοσίμπα
ΗΠΑ
Ιαπωνία
για τις πρωτοποριακές παρατηρήσεις τους αστρονομικών φαινομένων μέσω της ανιχνεύσεως νετρίνων, που δημιούργησαν το νέο πεδίο της αστρονομίας νετρίνων
2001 Δεν δόθηκε βραβείο
2002/03 Μπέρτραντ Χάλπεριν
Άντονυ Τζέιμς Λέγκετ
ΗΠΑ;
Ηνωμένο Βασίλειο / ΗΠΑ
για καίριες διαπιστώσεις στη φυσική της συμπυκνωμένης ύλης: ο Λέγκετ στην υπερρευστότητα του ηλίου και γενικότερα στα μακροσκοπικά κβαντικά φαινόμενα. και ο Χάλπεριν στη διδιάστατη τήξη, τα συστήματα σε αταξία και τα ισχυρά αλληλεπιδρώντα ηλεκτρόνια
2004 Ρόμπερτ Μπράουτ
Φρανσουά Ανγκλέρ
Πίτερ Χιγκς
Βέλγιο
Βέλγιο
Ηνωμένο Βασίλειο
για πρωτοποριακό έργο που οδήγησε στην ιδέα της αποκτήσεως μάζας οποτεδήποτε μία τοπική συμμετρία βαθμίδας πραγματοποιείται ασύμμετρα στον κόσμο των υποατομικών σωματιδίων
2005 Ντάνιελ Κλέπνερ ΗΠΑ για έργο που άνοιξε νέους δρόμους στην ατομική φυσική των υδρογονικών συστημάτων, όπως έρευνα στο μέιζερ του υδρογόνου, στα άτομα Rydberg και στο συμπύκνωμα Μπόζε-Αϊνστάιν
2006/07 Αλμπέρ Φερτ
Πέτερ Γκρύνμπεργκ
Γαλλία
Γερμανία
για τις ανεξάρτητες ανακαλύψεις τους του φαινομένου της γιγάντιας μαγνητοαντίστασης (GMR), που γέννησαν ένα νέο πεδίο ερευνών και εφαρμογών, γνωστών ως σπιντρονική, το οποίο μεταχειρίζεται το σπιν του ηλεκτρονίου για την αποθήκευση και τη μεταφορά πληροφοριών
2008 Δεν δόθηκε βραβείο
2009 Δεν δόθηκε βραβείο
2010 Τζων Κλάουζερ
Αλαίν Ασπέ
Άντον Τσάιλινγκε
ΗΠΑ
Γαλλία
Αυστρία
για τις θεμελιώδεις εννοιολογικές και πειραματικές συνεισφορές τους στα θεμέλια της κβαντικής φυσικής, και ειδικότερα για μία σειρά πειραματικών ελέγχων αυξανόμενης ακρίβειας των ανισοτήτων του Bell και της κβαντικής διεμπλοκής
2011 Μαξιμίλιαν Χάιντερ
Χάραλντ Ρόζε
Κνουτ Ούρμπαν
Αυστρία
Γερμανία
Γερμανία
για την ανάπτυξη της αποσφαλματωμένης ηλεκτρονικής μικροσκοπίας διελεύσεως, που επέτρεψε την παρατήρηση μεμονωμένων ατόμων με ακρίβεια πικομέτρου, φέρνοντας έτσι επανάσταση στην επιστήμη των υλικών
2012 Τζέικομπ Μπέκενστην Ισραήλ για τις έρευνές του στις μαύρες τρύπες[4]
2013 Πέτερ Τσόλερ
Ιγνάθιο Σίρακ
Αυστρία
Ισπανία
για θεωρητικές συνεισφορές που άνοιξαν νέους δρόμους στην κβαντική επεξεργασία πληροφοριών, την κβαντική οπτική και τη φυσική των κβαντικών αερίων
2014 Δεν δόθηκε βραβείο
2015 Τζέιμς Μπγιόρκεν ΗΠΑ για την πρόβλεψη της υπάρξεως κλιμάκων στη βαθιά ανελαστική σκέδαση, που οδήγησε στην ταυτοποίηση σημειακών συστατικών μερών των νουκλεονίων, και για την κρίσιμη συνεισφορά του στη διευκρίνηση της φύσεως της ισχυρής πυρηνικής δυνάμεως
Ρόμπερτ Κίρσνερ ΗΠΑ για τη δημιουργία της ερευνητικής ομάδας και την καθοδήγηση που επέτρεψε στους μεταπτυχιακούς φοιτητές του και μεταδιδάκτορες ερευνητές να ανακαλύψουν την επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος
2016 Γιοσέφ Ιμρύ Ισραήλ για τις έρευνές του στη μεσοσκοπική φυσική, έναν κλάδο που μελετά αντικείμενα που είναι μικρότερα από τα ορατά με γυμνό μάτι, αλλά αρκετά μεγαλύτερα από τα άτομα
2017 Μισέλ Μαγιόρ
Ντιντιέ Κελόζ
Ελβετία
Ελβετία
για την ανακάλυψη του πρώτου εξωηλιακού πλανήτη που περιφέρεται γύρω από αστέρα παρόμοιο με τον Ήλιο

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Physicsworld.com: Wolf prize goes to particle theorists
  2. Basolo, F: «From Coello to Inorganic Chemistry: A Lifetime of Reactions», σελ. 65, Springer, 2002
  3. Wolf Prize Recipients in Physics Wolf Foundation
  4. Institute for Advanced Study - Wolf Prize 2012
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Wolf Prize in Physics της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).