Βάσκο ντα Γκάμα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Βάσκο ντε Γκάμα)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Βάσκο ντα Γκάμα
Retrato de Vasco da Gama.png
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 3  Σεπτεμβρίου 1469 και 1460
Σίνες
Θάνατος 24  Δεκεμβρίου 1524
Κοτσί
Αιτία θανάτου d:Q5793186
Συνθήκες θανάτου φυσικά αίτια
Τόπος ταφής μονή του Ζερόνιμος
Υπηκοότητα Πορτογαλία[1]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Πορτογαλικά[2]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα εξερευνητής
Οικογένεια
Τέκνα Εστέβαο ντα Γκάμα
Κριστόβαο ντα Γκάμα
Γονείς Εστέβαο ντα Γκάμα
Αδέλφια Paulo da Gama
Υπογραφή
Vasco da Gama signature almirante.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Πρότυπο:Infobox officeholder

Ο Βάσκο ντα Γκάμα (Vasco da Gama, 1460 ή 146924 Δεκεμβρίου 1524), 1ος κόμης του Vidigueira, ήταν Πορτογάλος θαλασσοπόρος και ο πρώτος Ευρωπαίος που έφτασε στην Ινδία μέσω θαλάσσης, συνδέοντας την Ευρώπη με την Ινδία και πραγματοποιώντας τον περίπλου της Αφρικής. Το πρώτο ταξίδι του στην Ινδία (1497-1499) ήταν το πρώτο ταξίδι που συνέδεσε την Ευρώπη με την Ασία μέσω θαλάσσης, συνδέοντας τον Ατλαντικό με τον Ινδικό ωκεανό και κατ'επέκταση την Δύση με την Ανατολή.

Η ανακάλυψη του θαλάσσιου δρομου προς την Ινδία ήταν σημαντική και άνοιξε τον δρόμο για μια εποχή παγκόσμιου ιμπεριαλισμού ενώ για τους Πορτογάλους άνοιξε τον δρόμο για την ίδρυση μιας αποικιακής αυτοκρατορίας στην Ασία. Το ταξίδι αυτό επέτρεψε στους Πορτογάλους να αποφεύγουν να περνούν από την Μεσόγειο και να διασχίζουν την επικίνδυνη αραβική χερσόνησο. Οι αποστάσεις που καλύπτονταν στα ταξίδια από και προς το εξωτερικό έκαναν αυτή την εκστρατεία το μεγαλύτερο σε διάρκεια ταξίδι που έγινε ποτέ έως τότε, πολύ μεγαλύτερο από ένα πλήρες ταξίδι σε όλο τον κόσμο κατά μήκος του Ισημερινού.

Μετά από αρκετές δεκαετίες που θαλασσοπόροι προσπαθούσαν να φτάσουν στις Ινδίες, με εκατοντάδες ζωές και πλήθος καραβιών να χάνονται σε επιθέσεις από πειρατές και σε ναυάγια, ο ντα Γκάμα έφτασε στην Καλκούτα στις 20 Μαΐου 1498. Η απροσδόκητη πρόσβαση στα ινδικά μπαχάρια ενίσχυσε την οικονομία της Πορτογαλικής Αυτοκρατορίας, η οποία κατά τα προηγούμενα χρόνια βασιζόταν κυρίως από την βόρεια και δυτική Αφρική. Τα μπαχαρικά που λαμβάνονταν αρχικά από την νοτιοανατολική Ασία ήταν το πιπέρι και η κανέλα, μα σύντομα εισήχθησαν και άλλα προϊόντα που ήταν όλα καινούρια στην Ευρώπη. Η Πορτογαλία διατήρησε το εμπορικό μονοπώλιο αυτών των προϊόντων για αρκετές δεκαετίες. Μόλις έναν αιώνα αργότερα, οι Κάτω Χώρες και η Αγγλία, και στην συνέχεια η Γαλλία και η Δανία, μπόρεσαν να αμφισβητήσουν το μονοπώλιο και την ναυτική υπεροχή της Πορτογαλίας.

Ο ντα Γκάμα ηγήθηκε σε δυο πορτογαλικά καράβια προς την Ινδία, στο πρώτο και στο τέταρτο. Το τέταρτο καράβι ήταν το μεγαλύτερο σε χωρητικότητα και αναχώρησε για την Ινδία τέσσερα χρόνια μετά την επιστροφή του ντα Γκάμα από το πρώτο ταξίδι. Το 1524, για την συνεισφορά του, ο ντα Γκάμα διορίστηκε διοικητής της Ινδίας και ανακηρύχθηκε κόμης του Vidigueira το 1519. Ο ντα Γκάμα παραμένει ακόμα και σήμερα ηγετικό πρόσωπο στην ιστορία των εξερευνήσεων. Πολυάριθμα αφιερώματα έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως για να γιορτάσουν τις εξερευνήσεις και τα επιτεύγματά του. Το πορτογαλικό ποίημα Os Lusíadas γράφτηκε προς τιμήν του από τον Camões. Το πρώτο του ταξίδι στην Ινδία θεωρείται ευρέως ως ορόσημο στην παγκόσμια ιστορία καθώς σηματοδότησε την έναρξη μιας φάσης της παγκόσμιας πολυπολιτισμικότητας στη θάλασσα.

Τον Μάρτιο του 2016 τεχνουργήματα και υπολείμματα ανακτήθηκαν από το ναυάγιο του πλοίου Esmeralda, ένα από τα στρατεύματα του Βάσκο ντα Γκάμα, που βρέθηκαν στα ανοικτά των ακτών του Ομάν.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Σίνες της Πορτογαλίας το 1460 ή το 1469 και ήταν απόγονος παλιάς οικογένειας ευγενών. Καθώς από νωρίς διακρίθηκε για τις ναυτικές του ικανότητες, το 1487 ο βασιλιάς της Πορτογαλίας Ιωάννης Β΄ του ανέθεσε εξερευνητική αποστολή που σαν σκοπό της είχε την ανακάλυψη θαλάσσιου δρόμου για την Ινδία κάνοντας τον περίπλου της Αφρικής. Η αναγκαιότητα για την ανακάλυψη του νέου δρόμου γεννήθηκε από την ολοένα αυξανόμενη δράση των μουσουλμάνων πειρατών στις ακτές της ανατολικής Αφρικής και την δυσκολία της χρήσης του δρόμου της Ερυθράς Θάλασσας.

Για μια δεκαετία περίπου οι προσπάθειες του ήταν χωρίς επιτυχία. Το 1488 ο Βαρθολομαίος Ντιάζ τον πρόλαβε και έφτασε πρώτος στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Το 1497, στις 8 Ιουλίου, ο Βάσκο ντα Γκάμα απέπλευσε από την Λισσαβώνα με 4 πλοία και 169 άνδρες για πλήρωμα. Με ενδιάμεσους σταθμούς τα νησιά του Πράσινου Ακρωτηρίου και την Αγία Ελένη έφτασε στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στις 8 Νοεμβρίου. Από εκεί και πέρα οι δυσκολίες της αποστολής άρχισαν να μεγαλώνουν, με σημαντικότερη την ασθένεια των ανδρών του από σκορβούτο λόγω έλλειψης νωπής τροφής και λαχανικών. Τον Μάρτιο του 1498 έφτασε στην Μοζαμβίκη και στις 12 Απριλίου έφτασε στο Μαλίντι της σημερινής Κένυας. Από εκεί με την βοήθεια πλοηγού που του παραχώρησε ο τοπικός φύλαρχος ξεκίνησε για το Καλικούτ της Ινδίας όπου έφτασε τον Μάιο του 1498.

Το 1499 επέστρεψε στην Πορτογαλία έχοντας συνάψει σημαντικές εμπορικές συνθήκες με τους Ινδούς ηγεμόνες και τιμήθηκε από τον Βασιλιά της Πορτογαλίας Εμμανουήλ Α΄ με τον τίτλο του Ναυάρχου των Ινδιών. Το 1502 ξεκίνησε εκ νέου με 21 πλοία και ίδρυσε τις βάσεις της Σουφάλας και της Μοζαμβίκης στην σημερινή Μοζαμβίκη. Έπειτα επιτέθηκε στην Καλκούτα σε αντίποινα για την σφαγή 40 Πορτογάλων εμπόρων και απόκτησε το δικαίωμα για την ίδρυση νέων βάσεων στις νότιες ακτές της Ασίας. Το 1503 επέστρεψε στην πατρίδα του.

Η αναγνώριση για τον μεγάλο θαλασσοπόρο ήρθε 21 ολόκληρα χρόνια μετά και ενώ ήταν παραγκωνισμένος όλο αυτό το διάστημα. Ο νέος βασιλιάς της Πορτογαλίας Ιωάννης Γ΄ του απένειμε τον τίτλο του Αντιβασιλέα της Ινδίας το 1524. Τέσσερις μήνες μετά ο Βάσκο ντα Γκάμα πέθανε σε ηλικία 55 ετών.

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βάσκο ντα Γκάμα και η σύζυγός του, Catarina de Ataíde, απέκτησαν έξι γιους και μια κόρη :

  1. Dom Francisco da Gama, που κληρονόμησε τους τίτλους του πατέρα του και έγινε 2nd Count of Vidigueira και 2nd "Admiral of the Seas of India, Arabia and Persia". Έζησε όλη τη ζωή του στην Πορτογαλία.
  2. Dom Estevão da Gama, μετά την θητεία του ως καπετάνιος στην Ινδία το 1524, ανέλαβε για τρία χρόνια την θέση του καπετάνιου στο Malacca, υπηρετώντας από το 1534 έως το 1539. Στην συνέχεια έγινε ο 11ος κυβερνήτης της Ινδίας από το 1540 έως το 1542.
  3. Dom Paulo da Gama, καπετάνιος του Malacca το 1533-34, killed in a naval action off Malacca.
  4. Dom Cristovão da Gama, καπετάνιος του Malacca από το 1538 έως το 1540 ; ήταν υποψήφιος να διαδεχτεί τον προηγούμενο στο Malacca αλλά εκτελέστηκε από τον Ahmad ibn Ibrahim κατά την διάρκεια του πολέμου μεταξύ Αιθιοπίας και Adal το 1542.
  5. Dom Pedro da Silva da Gama, ανέλαβε καπετάνιος του Malacca από το 1548 έως το 1552.
  6. Dom Álvaro d'Ataide da Gama ανέλαβε καπετάνιος του Malacca την δεκαετία του 1540, καπετάνιος του ίδιου του Malacca από το 1552 έως το 1554.
  7. Dona Isabel d'Ataide da Gama, μοναδική κόρη, παντρεύτηκε τον Ignacio de Noronha, γιο του πρώτου κόμη του Linhares.

His male line issue became extinct in 1747, though the title went through female line.

Τιμές και διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καθ'όλη την διάρκεια των ετών που υπηρέτησε για τον πορτογαλικό θρόνο, ο ντα Γκάμα βραβεύτηκε με αρκετούς διαφορετικούς τίτλους, διακρίσεις και τιμές :

  • Admiral of the Seas of Arabia, Persia, India and all the Orient – Title as chief of the Portuguese India Armadas
  • 2nd Viceroy of India – Title of office as colonial head of Portuguese India
  • 1st Count of Vidigueira – τίτλος της πορτογαλικής καλής τάξης

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, Λήμμα Γκάμα
  • Συλλογικό έργο "Πλανήτης Γη", εκδόσεις Δ.Ο.Λ.
  • Κατελής Βίγκλας, «Βάσκο ντα Γκάμα. Ο περίπλους της Αφρικής και η επέκταση της Πορτογαλίας στην Ινδία (1497-1524)», Στρατιωτική Ιστορία, τεύχ. 220, Μάιος 2015, 70-81.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. LIBRIS. 17  Σεπτεμβρίου 2012. libris.kb.se/katalogisering/20dggjcl5bjkxhw. Ανακτήθηκε στις 24  Αυγούστου 2018.
  2. (Γαλλικά) BNF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb13499179v. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.