Απιξαμπάνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Απιξαμπάνη
Apixaban.svg
Apixaban ball-and-stick model.png
Ονομασία IUPAC
1-(4-methoxyphenyl)-7-oxo-6-[4-(2-oxopiperidin-1-yl)phenyl]-4,5,6,7-tetrahydro-1H-pyrazolo[3,4-c]pyridine-3-carboxamide
Κλινικά δεδομένα
Εμπορικές ονομασίεςEliquis, άλλες
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa613032
Δεδομένα άδειας
Κατηγορία ασφαλείας κύησης
  • AU: C [1]
  • US: N (Δεν έχει ταξινομηθεί ακόμη) [1]
Οδοί
χορήγησης
Από το στόμα
Κυκλοφορία
Κυκλοφορία
Φαρμακοκινητική
Βιοδιαθεσιμότητα~50%
Πρωτεϊνική σύνδεση~87%
ΜεταβολισμόςCYP3A4, CYP3A5, CYP1A2 και άλλα
Βιολογικός χρόνος ημιζωής9–14 ώρες
ΑπέκκρισηΧολή (75%), νεφρά (25%)
Κωδικοί
Αριθμός CAS503612-47-3 YesY
Κωδικός ATCB01AF02
PubChemCID 10182969
IUPHAR/BPS6390
DrugBankDB07828 YesY
ChemSpider8358471 YesY
UNII3Z9Y7UWC1J YesY
KEGGD03213 YesY
ChEMBLCHEMBL231779 YesY
ΣυνώνυμαBMS-562247-01
Χημικά στοιχεία
Χημικός τύποςC25H25N5O4
Μοριακή μάζα459,51 g·mol−1
  (verify)

Η απιξαμπάνη, που πωλείται με την εμπορική επωνυμία Eliquis μεταξύ άλλων, είναι αντιπηκτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία και την πρόληψη σχηματισμού θρόμβων αίματος και για την πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου σε άτομα με κολπική μαρμαρυγή.[2][3][4] Συγκεκριμένα χρησιμοποιείται για την πρόληψη σχηματισμού θρόμβων μετά την αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος και σε άτομα με ιστορικό προηγούμενων θρόμβων. Χρησιμοποιείται ως εναλλακτική λύση στη βαρφαρίνη και δεν απαιτεί παρακολούθηση με εξετάσεις αίματος Λαμβάνεται από το στόμα.

Συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν αιμορραγία και ναυτία.[2][3] Άλλες παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία γύρω από τη σπονδυλική στήλη και αλλεργικές αντιδράσεις. Η χρήση δεν συνιστάται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού. Η χρήση φαίνεται να είναι σχετικά ασφαλής σε άτομα με ήπια νεφρικά προβλήματα. Σε σύγκριση με τη βαρφαρίνη, έχει λιγότερες αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.[5] Είναι ένας άμεσος αναστολέας του παράγοντα Xa.

Η απιξαμπάνη εγκρίθηκε για ιατρική χρήση στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Μάιο του 2011 και στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Δεκέμβριο του 2012.[6][7][2] Το 2017, ήταν η 93η πιο συχνά συνταγογραφούμενη φαρμακευτική αγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες με περισσότερες από οκτώ εκατομμύρια συνταγές.[8][9] Τον Δεκέμβριο του 2019, γενόσημες εκδόσεις εγκρίθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.[4]

Ιατρικές χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απιξαμπάνη ενδείκνυται για τα ακόλουθα:[10]

Στην ΕΕ, η απιξαμπάνη ενδείκνυται για την πρόληψη φλεβικών θρομβοεμβολικών επεισοδίων (VTE) σε ενήλικες που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης ισχίου ή γόνατος, την πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου και συστηματικής εμβολής σε ενήλικες με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή (NVAF) με έναν ή περισσότεροι παράγοντες κινδύνου, για τη θεραπεία της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης (DVT) και της πνευμονικής εμβολής (PE) σε ενήλικες και για την πρόληψη υποτροπιάζοντος DVT και PE σε ενήλικες.[6]

Κολπική μαρμαρυγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απιξαμπάνn συνιστάται από το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας για την πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου και συστημικής εμβολής σε άτομα με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή και τουλάχιστον έναν από τους ακόλουθους παράγοντες κινδύνου: προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, ηλικία 75 ετών και άνω, σακχαρώδης διαβήτης ή συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια.[11]

Η απιξαμπάνη και άλλα αντιπηκτικά ( νταμπιγκατράνη, εδοξαμπάνη και ριβαροξαμπάνη ) εμφανίζονται εξίσου αποτελεσματικά με τη βαρφαρίνη στην πρόληψη μη αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου σε άτομα με κολπική μαρμαρυγή και σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο ενδοκρανιακής αιμορραγίας.[12][13]

Ενώ η απιξαμπάνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άτομα με σοβαρά μειωμένη νεφρική λειτουργία και σε άτομα που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση, δεν έχει μελετηθεί σε αυτές τις ομάδες.[2] Πλήρης δόση απιξαμπάνης (5 mg) μπορεί να χρησιμοποιηθεί, εκτός εάν ισχύουν τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: η ηλικία του ασθενούς είναι 80 ετών και άνω, το σωματικό βάρος είναι 60 kg ή λιγότερο και η κρεατινίνη ορού είναι 1,5 mg / dL ή υψηλότερη, οπότε υποδεικνύεται η μείωση της δόσης σε 2,5 mg.[14]

Παρενέργειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απιξαμπάνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας που μπορεί να είναι σοβαρός και δυνητικά θανατηφόρος. Η ταυτόχρονη χρήση με άλλα φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος μπορεί να αυξήσει περαιτέρω αυτόν τον κίνδυνο. Αυτό περιλαμβάνει φάρμακα όπως άλλα αντιπηκτικά, ηπαρίνη, ασπιρίνη, αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης νορεπινεφρίνης και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ).[10][15][16][17]

Η αντεξανέτη άλφα είναι ένα αντίδοτο που έχει εγκρίνει η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για την απιξαμπάνη σε άτομα με ανεξέλεγκτα και απειλητικά για τη ζωή επεισόδια αιμορραγίας.[18][19]

Μετά από ραχιαία αναισθησία ή παρακέντηση άτομα που υποβάλλονται σε θεραπεία με αντι-θρομβωτικούς παράγοντες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης αιματώματος, το οποίο μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια ή μόνιμη παράλυση. Ο κίνδυνος αυτού μπορεί να αυξηθεί με τη χρήση επισκληριδίων ή ενδορραχιαίων καθετήρων μετά από χειρουργική επέμβαση ή από την ταυτόχρονη χρήση φαρμακευτικών παραγόντων που επηρεάζουν την αιμόσταση.[10]

Μηχανισμός δράσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απιξαμπάνη είναι ένας εξαιρετικά επιλεκτικός, από του στόματος βιοδιαθέσιμος και αναστρέψιμος άμεσος αναστολέας του ελεύθερου και δεσμευμένου σε θρόμβο παράγοντα Xa. Ο παράγοντας Xa καταλύει τη μετατροπή της προθρομβίνης σε θρομβίνη, το τελικό ένζυμο στον καταρράκτη πήξης που είναι υπεύθυνο για το σχηματισμό θρόμβων ινικής.[20] Η απιξαμπάνη δεν έχει άμεση επίδραση στη συσσώρευση αιμοπεταλίων, αλλά αναστέλλοντας τον παράγοντα Xa, μειώνει έμμεσα τον σχηματισμό θρόμβου που προκαλείται από τη θρομβίνη.[10]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Apixaban (Eliquis) Use During Pregnancy». Drugs.com. 21 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 13 Αυγούστου 2020. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Apixaban Monograph for Professionals». Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2019. 
  3. 3,0 3,1 British national formulary : BNF 76 (76 έκδοση). Pharmaceutical Press. 2018. σελίδες 124–125. ISBN 9780857113382. 
  4. 4,0 4,1 «FDA approves first generics of Eliquis». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 23 Δεκεμβρίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019.  Αυτό το λήμμα περιλαμβάνει κείμενο από αυτή την πηγή, που είναι κοινό κτήμα.
  5. Kiser, Kathryn (2017). Oral Anticoagulation Therapy: Cases and Clinical Correlation. Springer. σελ. 11. ISBN 9783319546438. 
  6. 6,0 6,1 «Eliquis EPAR». European Medicines Agency. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020.  Text was copied from this source which is © European Medicines Agency. Reproduction is authorized provided the source is acknowledged.
  7. «Drug Approval Package: Eliquis (apixaban) NDA #202155». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 13 Φεβρουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  8. «The Top 300 of 2020». ClinCalc. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020. 
  9. «Apixaban - Drug Usage Statistics». ClinCalc. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2020. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 «Eliquis- apixaban tablet, film coated Eliquis 30-day starter pack- apixaban kit». DailyMed. 26 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  11. «Apixaban for preventing stroke and systemic embolism in people with nonvalvular atrial fibrillation» (PDF). National Institute for Health and Care Excellence. Ιανουαρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2016. 
  12. Gómez-Outes, A; Terleira-Fernández, AI; Calvo-Rojas, G; Suárez-Gea, ML; Vargas-Castrillón, E (2013). «Dabigatran, Rivaroxaban, or Apixaban versus Warfarin in Patients with Nonvalvular Atrial Fibrillation: A Systematic Review and Meta-Analysis of Subgroups.». Thrombosis 2013: 640723. doi:10.1155/2013/640723. PMID 24455237. 
  13. Lowenstern, Angela; Al-Khatib, Sana M.; Sharan, Lauren; Chatterjee, Ranee; Allen LaPointe, Nancy M.; Shah, Bimal; Borre, Ethan D.; Raitz, Giselle και άλλοι. (2018-12-04). «Interventions for Preventing Thromboembolic Events in Patients With Atrial Fibrillation: A Systematic Review» (στα αγγλικά). Annals of Internal Medicine 169 (11): 774–787. doi:10.7326/M18-1523. ISSN 0003-4819. PMID 30383133. 
  14. However, the prescription information acknowledges that "clinical efficacy and safety studies with Eliquis did not enroll patients with end-stage renal disease (ESRD) on dialysis".
  15. «Atrial fibrillation and new oral anticoagulant drugs». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 2 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  16. «Atrial fibrillation, oral anticoagulant drugs, and their reversal agents». U.S. Food and Drug Administration. 2 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  17. «No change is needed in use of direct oral anticoagulants following EMA-funded study». European Medicines Agency (EMA). 27 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  18. «Andexxa- andexanet alfa injection, powder, lyophilized, for solution». DailyMed. 8 Ιανουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  19. «Andexxa (coagulation factor Xa (recombinant), inactivated-zhzo)». U.S. Food and Drug Administration (FDA). 31 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Απριλίου 2020. 
  20. «Apixaban, an oral, direct factor Xa inhibitor: single dose safety, pharmacokinetics, pharmacodynamics and food effect in healthy subjects». Br J Clin Pharmacol 75 (2): 476–87. February 2013. doi:10.1111/j.1365-2125.2012.04369.x. PMID 22759198.