Αλέξιος Αλεξάνδροβιτς της Ρωσίας
 |
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. |
Ο Αλέξιος Αλεξάνδροβιτς (ρωσ. Алексей Александрович, 14 Ιανουαρίου 1850 - 14 Νοεμβρίου 1908) του Οίκου των Ρομανώφ ήταν μέγας δούκας και ναυτικός στρατιωτικός της Ρωσίας.
Βιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρώτα χρόνια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1850 στα Χειμερινά Ανάκτορα της Αγίας Πετρούπολης. Ήταν το πέμπτο παιδί και ο τέταρτος γιος του Αλεξάνδρου Β΄ της Ρωσίας και της Μαρίας (Μαρίας Αλεξάνδροβνας), κόρης του Λουδοβίκου Β΄ της Έσσης και παρά τω Ρήνω. Είχε πέντε αδελφούς και μία (επιζώσα) αδελφή.
Ξεκίνησε ναυτική εκπαίδευση από νεαρή ηλικία, έπειτα από απόφαση του πατέρα του- μάλιστα, ήταν εγγεγραμμένος σε τέσσερα στρατιωτικά συντάγματα από την ημέρα της γέννησής του-, και στην ηλικία των επτά έλαβε το βαθμό του ναύτη. Τον επόμενο χρόνο, ξεκίνησε μαθήματα υπό τον Κονσταντίν Νικολάγιεβιτς Ποσυέτ. Η διδασκαλία χωριζόταν σε δύο τμήματα: τους χειμώνες λάμβανε θεωρητική παιδεία και τα καλοκαίρια ναυτική πρακτική εκπαίδευση στα πολεμικά πλοία του στόλου της Βαλτικής, στο λιμάνι της Αγίας Πετρούπολης.
Το 1865, ο πρώτος αδελφός του, Νικόλαος, πέθανε από μηνιγγίτιδα σε ηλικία 21 ετών και ο επόμενος αδελφός του, Αλέξανδρος, έγινε τσάρεβιτς (διάδοχος) της Ρωσίας.
Στρατιωτική εκπαίδευση και πρώτα ταξίδια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1866, προήχθη σε υπολοχαγό συνεχίζοντας την εκπαίδευσή του και πλέοντας τη Μεσόγειο, έως τον Πειραιά, όπου παρέστη στο γάμο της ξαδέρφης του, Όλγας Κωνσταντίνοβνας. Το 1868, μετέβη στο Άστραχαν και ξεκίνησε το ταξίδι για το Μπακού και μετά το Ιράν, συνεχίζοντας για τον Καύκασο και το Πότι και πηγαίνοντας με το πλοίο Αλέξανδρος Νιέφσκυ στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τις Αζόρες. Στην επιστροφή, το πλοίο καταστράφηκε λόγω καταιγίδας στην ακτή της Γιουτλάνδης, στη Βόρειο Θάλασσα, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του πληρώματος επέστρεψε στη Ρωσία ασφαλές.[1] Το 1870, ανακηρύχθηκε επίσημα ενήλικας και ξεκίνησε το τελευταίο μέρος της εκπαίδευσής του με παγοθραυστικό ατμοκίνητο προς το Αρχάγγελσκ και αρκτικές περιοχές της χώρας.
Σχέση και οικογένεια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το διάστημα 1869-70, έκανε σχέση με την Αλεξάντρα Βασίλιεβνα Ζουκόφσκαγια (1842-1899), κυρία επί των τιμών στην αυτοκρατορική Αυλή και κόρη του ποιητή Βασίλυ Αντρέγιεβιτς Ζουκόφσκυ, ο οποίος ήταν διδάσκαλος του πατέρα και των θείων του. Η Αλεξάντρα ήταν οκτώ χρόνια μεγαλύτερή του. Όταν ο αδελφός της, Πάβελ, έμαθε ότι η Αλεξάντρα ήταν έγκυος, κάλεσε τον Αλέξιο σε μονομαχία, την οποία απαγόρευσε ο Αυτοκράτορας, αντίθετος με τη σχέση, και έστειλε το γιο του σε περίπλου, ενώ εξόρισε την Αλεξάντρα και τον αδελφό της. Ο γιος τους, Αλεξέι, γεννήθηκε το Νοέμβριο του 1871 στο Σάλτσμπουργκ.[2]
Κάποιοι θεωρούν ότι παντρεύτηκαν μοργανατικά και ο γάμος ακυρώθηκε από τη Ρωσική Εκκλησία, όμως δεν υπάρχουν πηγές που να στηρίζουν αυτήν την άποψη.[3][4][5] Ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος, όπως επίσης και άλλες ευρωπαϊκές Αυλές, αρνήθηκε να δώσει στην Αλεξάντρα τίτλο ευγένειας, που θα αναγνώριζε την πατρότητα του γιου τους. Τελικά, το 1875 η Αλεξάντρα απέκτησε τον τίτλο της βαρόνης του Σετζάνο από τον Άγιο Μαρίνο, με την άδεια να τον κληροδοτήσει στο γιο της και τον πρωτότοκο γιο αυτού. Ο Αλέξιος είχε αγοράσει ένα κτήμα στην Ιταλία για την Αλεξάντρα και το γιο τους και έλαβε την άδεια από τον Αυτοκράτορα να δωρίσει στο γιο του 100,000 ασημένια ρούβλια από τη δική του περιουσία. Λίγους μήνες μετά, παντρεύτηκε το Σάξονα βαρόνο Κρίστιαν Χάινριχ φον Βόρμανν, ένδειξη ότι δεν υπήρχε πριν γάμος. Αργότερα, το 1883, ο αδελφός του Αλεξίου, πλέον αυτοκράτορας Αλέξανδρος Γ΄, έδωσε στην Αλεξάντρα ισόβια σύνταξη και στο μικρό Αλεξέι τον ανώτερο ρωσικό τίτλο του κόμη Μπελέφσκυ και αναγνώρισε το θυρεό του το 1893.[6]
Διπλωματικό ταξίδι στην Αμερική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1871, ο Αλέξιος ηγήθηκε επίσημης επίσκεψης στην Αμερική ως απάντηση στην επίσκεψη του ναυάρχου Ντέηβιντ Φάρραγκουτ το 1867. Συμμετείχε ως υπολοχαγός υπό την ηγεσία του Ποσυέτ στη φρεγάτα Μπογκατύρ συνοδεία τεσσάρων πλοίων. Η ρωσική αποστολή έκανε στάση στη Κοπεγχάγη και επίσκεψη στο βασιλιά Χριστιανό. Όταν περνούσαν το Κανάλι της Μάγχης, συνοδεύτηκαν από το Βρετανικό Στόλο και ο Αλέξιος συναντήθηκε με τον Αλφρέδο, Δούκα του Εδιμβούργου, μελλοντικό σύζυγο της αδελφής του, Μαρίας, και, έπειτα από στάση στο Φουνσάλ στη Μαδέρα, έπλευσαν προς Αμερική.
Αποβιβάστηκαν στη Νέα Υόρκη το Νοέμβριο του 1871 και ο Αλέξιος ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον, όπου γνώρισε τον πρόεδρο Γιουλύσσις Γκραντ, την οικογένειά του και τους υπουργούς του. Η επίσκεψη έγινε υπό τη σκιά της δυσαρέσκειας του προέδρου για την άρνηση της ρωσικής κυβέρνησης να ανακαλέσει τον πρέσβη Κονσταντίν Γκαβρίλοβιτς Κατακάζι στη Ρωσία και δεν έγινε κανένα επίσημο δείπνο ή δεξίωση, σε αντίθεση με προηγούμενες επισκέψεις άλλων Ευρωπαίων πριγκίπων. Την επόμενη μέρα, ο Αλέξιος επισκέφτηκε τη στρατιωτική ακαδημία της Αννάπολις και έφυγε για τη Νέα Υόρκη, όπου επισκέφθηκε πολλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τιμήθηκε με δεξιώσεις. Ακόμη, επισκέφθηκε τη Φιλαδέλφεια, το Σπρίνγκφιλντ της Μασσαχουσέττης και τη Βοστώνη πριν μεταβεί με τραίνο στον Καναδά. Εκεί, επισκέφτηκε το Μόντρεαλ, πέρασε από την Ότταβα και το Τορόντο και πήγε στους Καταρράκτες του Νιαγάρα. Το Δεκέμβριο του 1871, έφυγε για το Μπάφφαλο της Νέας Υόρκης και τρεις ημέρες μετά ταξίδεψε στο Οχάιο, το Σικάγο, το Μιλγουόκι, το Σαιντ Λούις και την Όμαχα, συμμετέχοντας σε κυνήγια και παρακολουθώντας θεάματα, ενώ συναντήθηκε με τον ηγέτη των Μπρουλέ Λακότα της Νεμπράσκα. Συνέχισε προς το Ντένβερ, το Κάνσας, την Τοπίκα, το Σινσιννάτι, το Λούιβιλ, το Μέμφις και τη Νέα Ορλεάνη. Έφυγε από τη Φλόριντα το Φεβρουάριο του 1872.
Ταξίδι στην Άπω Ανατολή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το ταξίδι συνεχίστηκε στην Άπω Ανατολή μετά από στάση στην Αβάνα και επίσκεψη στον Αυτοκράτορα της Βραζιλίας στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Αργότερα, σταμάτησαν στο Κέηπ Τάουν, τη Μπατάβια (νυν Τζακάρτα), τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, το Καντόν (νυν Γκουανγκζόου) και τη Σανγκάη. Έφτασαν στην Ιαπωνία και συνάντησαν τον κυβερνήτη του Ναγκασάκι, ο οποίος οργάνωσε δείπνο προς τιμήν τους. Επισκέφτηκαν τη μικρή ρωσική κοινότητα στο χωριό Ινάσα, το Κόμπε και τη Γιοκοχάμα, ενώ έγινε υποδεκτός από τον αυτοκράτορα Μέιτζι. Ο Αλέξιος παρενέβη υπέρ 34 Ιαπώνων Χριστιανών κρατουμένων και ο Αυτοκράτορας τους έδωσε χάρη.
Έπειτα, η ρωσική αποστολή έπλευσε για το Βλαδιβοστόκ και έφτασε στην Αγία Πετρούπολη μέσω Σιβηρίας το Νοέμβριο του 1872. Κατά την επιστροφή του στη Ρωσία, αγόρασε ένα μέγαρο στην Αποβάθρα του Μόικα ως μόνιμη κατοικία του, καθώς έως τότε έμενε σε βοηθητικό κτίριο των Χειμερινών Ανακτόρων. Το Παλάτι Αλεξέγιεφσκυ (Παλάτι του Αλεξίου) άρχισε να κτίζεται τη δεκαετία του 1880 ενσωματώνοντας τμήματα του παλιού μεγάρου και ολοκληρώθηκε το 1910.
Καριέρα στο Ναυτικό και φήμη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1874, συνόδευσε τον πατέρα του στην Αγγλία για να επισκεφθούν την αδελφή του, Μαρία, πλέον Δούκισσα του Εδιμβούργου.
Συνέχισε την καριέρα του στο Αυτοκρατορικό Ναυτικό και συμμετείχε στο Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877-8, όπου προήχθη σε διοικητή. Το 1878, έλαβε το διάσημο του Τάγματος του Αγίου Γεωργίου για την ικανή διοίκηση του ναυτικού και την ανέγερση και συντήρηση γεφυρών και περασμάτων σε τρεις πόλεις.
Το 1880, η αυτοκράτειρα Μαρία Αλεξάνδροβνα πέθανε και ενάμιση μήνα μετά ο πατέρας του Αλεξίου παντρεύτηκε την Εκατερίνα Μιχαήλοβνα Ντολγκορούκοβα, με την οποία είχε αποκτήσει τέσσερα παιδιά. Ενώ όλη η οικογένεια ήταν ενάντια στη σχέση και αποξενώθηκε από τον Τσάρο, μόνο ο Αλέξιος και η αδελφή του, Μαρία, παρέμειναν κοντά του.[7] Το 1881, ο πατέρας του δολοφονήθηκε έξω από τα Χειμερινά Ανάκτορα και ο μεγαλύτερος αδελφός του Αλεξίου, Αλέξανδρος, τον διαδέχθηκε.
Το 1882, έγινε διοικητικός στρατηγός και αντικατέστησε το θείο του, Κωνσταντίνο Νικολάγιεβιτς. Το 1883, έγινε στρατηγός-ναύαρχος, καθώς και διοικητής των δόκιμων του Ναυτικού. Ακόμη, είχε την ηγεσία συνταγμάτων του πεζικού. Ένα από τα καθήκοντά του ήταν η ανακατασκευή και ανάπτυξη των στρατιωτικών λιμένων της Σεβαστούπολης, της Λιέπαϊα και του Πορτ Άρθουρ (νυν Λιούσουνκου της Κίνας). Ακόμη, αύξησε τον αριθμό ναυπηγείων και επέκτεινε τις αποβάθρες της Κρονστάνδης, του Βλαδιβοστόκ και της Σεβαστούπολης.
Απέκτησε φήμη διεφθαρμένου, σπάταλου στρατιωτικού που ξόδευε χρήματα σε γυναίκες κακής φήμης. Ήταν γνωστός για τις πολλές σχέσεις του, με τις οποίες επισκεπτόταν το Παρίσι και το Μπιαρρίτς. Στα τέλη της δεκαετίας του 1880, έκανε σχέση με τη Ζιναΐντα, Δούκισσα του Λόιχτενμπεργκ (1856-1899), τη μοργανατική σύζυγο του εξαδέλφου του, Ευγενίου, υπό την αρχική δυσαρέσκεια και έπειτα ανοχή εκείνου. Αγόρασε έπαυλη στο Παρίσι το 1897, ενώ έχτισε νέο τμήμα στο παλάτι του στην Αγία Πετρούπολη για την ερωμένη του, τη μπαλαρίνα Γιελιζαβέτα Μπαλέττα.[8] Ήταν ύποπτος για υπεξαίρεση τριάντα εκατομμυρίων ρουβλιών -του μισού προϋπολογισμού του Ναυτικού- το 1903.
Το 1904, έγινε ένας από τους αναδόχους του μικρανιψιού του, Αλεξίου, μοναχογιού του αυτοκράτορα Νικολάου Β΄ της Ρωσίας.
Απόσυρση από το Ναυτικό και εγκατάσταση στη Γαλλία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Όταν ξέσπασε ο Ρωσοϊαπωνικός Πόλεμος (1904), η μεγάλη καταστροφή του ρωσικού στόλου σε δύο μάχες πιστώθηκε στον Αλέξιο και την εμμονή του σε παλιά συστήματα ναυπηγικής και στρατηγικής. Ο λαός της Αγία Πετρούπολης έδειξε την οργή του καταστρέφοντας με πέτρες τα παράθυρα του παλατιού του, ενώ τόσο ο Αλέξιος όσο και η ερωμένη του γιουχαΐζονταν. Το 1905, ο προτελευταίος αδελφός του, Σέργιος, δολοφονήθηκε στη Μόσχα κατά τη διάρκεια της γενικής επανάστασης και, λίγους μήνες μετά, ο Αλέξιος απολύθηκε από την ηγεσία του Ναυτικού και αποσύρθηκε.
Μετά την απόσυρση από το Ναυτικό, μετακόμισε μόνιμα στο Παρίσι. Το σπίτι του υποδεχόταν καλλιτέχνες, συγγραφείς και (κυρίως γυναίκες) ηθοποιούς.[9] Σύχναζε σε εστιατόρια και θέατρα, όμως η άστατη ζωή τόσων χρόνων είχε επιβαρύνει την υγεία του.
Το τέλος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Αλέξιος απεβίωσε από πνευμονία το Νοέμβριο του 1908 σε ηλικία 58 ετών, στο Παρίσι. Λέγεται ότι ο θάνατός του συνέτριψε τον ανιψιό του, Νικόλαο, που τον θεωρούσε τον αγαπημένο του θείο.[10] Η σορός του μεταφέρθηκε με το τραίνο στην Αγία Πετρούπολη και ενταφιάστηκε στο Μεγάλο Δουκικό Μαυσωλείο στο Φρούριο Πέτρου και Παύλου.[11]
Το 2006, βρέθηκε ημερολόγιο του Αλεξίου που κάλυπτε την περίοδο 1862-1907, στο Αρχείο Γιουσούποφ της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ρωσίας· δεν έχει εκδοθεί ακόμη.[12] Το παλάτι του στην Αγία Πετρούπολη πλέον στεγάζει τη Μουσική Ακαδημία της πόλης.
Οικογένεια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Υποτίθεται ότι νυμφεύτηκε την Αλεξάντρα Βασίλιεβνα Ζουκόφσκαγια το 1870. Δεν υπάρχει απόδειξη του γάμου αυτού. Είχαν ένα τέκνο:
- Αλεξέι (1871 - 1931), Βαρόνος του Σετζάνο, Κόμης Μπελέφσκυ, παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Μαρία Πετρόβνα Τρουμπέτσκαγια, απέκτησε τέσσερα παιδιά.
Πρόγονοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αναφορές σε Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Chavchavadze, David. The Grand Dukes. Atlantic, 1989. ISBN 0-938311-11-5
- Ferrand, Jacques, Descendances naturelles des souverains et grands-ducs de Russie, de 1762 à 1910: répertoire généalogique,1995.
- Nunes, Pepsi, "The Evolution of the Imperial Russian Navy and the Grand Dukes 1850–1917". Atlantis magazine, Vol.2, 2001 Nr3–4., Vol.3 2002, Nr.1
- Van Der Kiste, John. The Romanovs 1818–1959. Sutton Publishing, 1999. ISBN 0-7509-2275-3.
- Zeepvat, Charlotte. Romanov Autumn. Sutton Publishing, 2000. ISBN 0-7509-2739-9
Αναφορές σε πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Ю.Л.Коршунов "Последний генерал-адмирал (Великий князь Алексей Александрович)". Archived from the original on 24 July 2009. Retrieved 22 July 2008.
- ↑ Diary of B. L. Modzalevsky, 1908. Accessed April 27, 2010. Archived February 20, 2014.
- ↑ Jacques Ferrand – Descendances naturelles des souverains et Grand-Ducs de Russie de 1762 à 1910, Paris, 1995
- ↑ Jacques Ferrand – Les familles comtales de l'Ancien Empire de Russie, Paris, 1999
- ↑ Stanislaw Dumin – Les Romanov et la république de Saint-Marin «Αρχειοθετημένο αντίγραφο» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Ιουλίου 2008. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2026.
- ↑ Stanislaw Dumin – Les Romanov et la république de Saint-Marin «Αρχειοθετημένο αντίγραφο» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Ιουλίου 2008. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2026.
- ↑ Van Der Kiste, p. 67.
- ↑ Robert Zedlitz-Trützschler, Twelve Years at the Imperial German Court, G. H. Doran Company, New York 1924, p. 110.
- ↑ Van der Kiste, The Romanovs 1818–1959, p. 179
- ↑ Zeepvat, Romanov Autumn, p. 151
- ↑ The highest approved ceremony of the transfer of the body of His Imperial Highness, Grand Duke Alexei Alexandrovich, who rests in God, from Paris to the Peter and Paul Cathedral and burial therein. // Government Gazette, November 7 (20) , 1908 , No. 243. — P. 1.
- ↑ Journal of Grand Duke Alexei Alexandrovich «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουλίου 2008. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2026.