Στεμνίτσα Αρκαδίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°33′21″N 22°4′54″E / 37.55583°N 22.08167°E / 37.55583; 22.08167

Στεμνίτσα
Άποψη της Στεμνίτσας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Στεμνίτσα Αρκαδίας (Ελλάδα)
Διοίκηση
Χώρα: Ελλάδα
Δήμος: Γορτυνίας
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός: Αρκαδίας
Υψόμετρο: 1.080
Πληθυσμός: 412 (2001)

Η Στεμνίτσα είναι ορεινό χωριό του δήμου Γορτυνίας της Αρκαδίας. Χτισμένη στο Μαίναλο και σε ύψος 1080 μέτρων είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός οικισμός. Η απόσταση από την Αθήνα είναι 220 χιλιόμετρα και 45 χιλιόμετρα από την Τρίπολη. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είναι 412 κάτοικοι.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή είναι από την αρχαιότητα γνωστή ως Υψούς. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η αρχαία Υψούς χτίστηκε από τον Υψούντα, έναν από τους πενήντα γιους του βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα. Αναφορά για την Υψούντα γίνεται και από τον Παυσανία στα “Αρκαδικά”. Είναι άγνωστο πότε ακριβώς μετονομάστηκε σε Στεμνίτσα αλλά εικάζεται ότι έγινε τον 7ο αιώνα μ.Χ., μετά την εποίκιση των περιοχών από Σλάβους, καθώς Στεμνίτσα σημαίνει τόπος δασώδης και σκιερός στα σλαβικά. Γνώρισε μεγάλη ακμή κατά τη βυζαντινή περίοδο, όταν ήταν γνωστές οι στεμνιτσιώτικες καμπάνες.

Στην επανάσταση του '21 έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο. Από τη Στεμνίτσα καταγόταν η οικογένεια προεστών και αγωνιστών Αλεξανδρόπουλων. Ο Κωνσταντίνος Αλεξανδρόπουλος, μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, συγκρότησε σώμα από 175 Στεμνιτσιώτες και την 25 Μαρτίου 1821 κατέβηκε στον κάμπο της Καρύταινας για να πολιορκήσει τους εκεί Τούρκους.[1] Την 25 Απριλίου ορίστηκε "αρχιστράτηγος" με το όνομα "Κωνσταντίνος Υψηλάντης", σύμφωνα με έγγραφο όπου ορκίζονται και υπογράφουν 41 κληρικοί και λαϊκοί της περιοχής.[2] Αγωνιστές υπήρξαν και ο αδελφός του, ο γιός του Ιωάννης που συμμετείχε στις μάχες ενώ ήταν ακόμα έφηβος, ο γιός του Αλέξανδρος που υπηρέτησε στο πλοίο του Κανάρη, ο επίσης γιός του Βασίλειος, γεννημένος το 1809, που ακολουθούσε τον πατέρα του στις μάχες. Ο Ιωάννης σκοτώθηκε στη μάχη των Τρικόρφων παρουσία του αδελφού του Βασίλη. Ο Χρήστος Αλεξανδρόπουλος ήταν πιθανώς συγγενής των προηγουμένων, ο οποίος δόθηκε ως όμηρος για εγγύηση στους τουρκαλβανούς που αποφάσισαν να φύγουν από τον Ιμπραήμ το 1827. [3] Από τη Στεμνίτσα καταγόταν επίσης ο αγωνιστής Δημήτριος Σφήκας ο οποίος είχε πάρει μέρος στην περίφημη Μάχη του Σκουλενίου (17 Ιουνίου 1821), ενός χωριού της σημερινής Ρουμανίας. Μεγάλη ιστορική σημασία έχει το σύγγραμμά του "Αναμνήσεις" για τα γεγονότα του 1821 στη Δακία.

Χρησίμευσε ως έδρα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη που την αποκαλούσε χωριατοπούλα του Μοριά. Λόγω του ρόλου της στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα διατέλεσε έδρα της πρώτης Πελοποννησιακής Γερουσίας και πρώτη άτυπη πρωτεύουσα του επαναστατημένου Ελληνικού έθνους για μια ημέρα - την 27 Μαΐου του 1821 - ημερομηνία κατά την οποία έλαβε χώρα συνέλευση της Ά Πελοποννησιακής Γερουσίας στην Ι.Μ. Χρυσοπηγής στη Στεμνίτσα.

Λόγω του δύσβατου εδάφους της περιοχής ο κόσμος στράφηκε προς το εμπόριο και την αργυροχρυσοχοΐα. Στη Στεμνίτσα υπάρχει και η σχολή Αργυροχρυσοχοΐας του Τ.Ε.Ε. Στεμνίτσας.

Η Στεμνίτσα υπήρξε έδρα του Δήμου Τρικολώνων που λειτούργησε την περίοδο 1835-1912 καθώς και του σύγχρονου δήμου Τρικολώνων που λειτούργησε την περίοδο 1999-2010.[4] Στο διάστημα 1912-1995 αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα, ενώ στο σύντομο διάστημα 1995-1998 αποτέλεσε έδρα του Δήμου Στεμνίτσας που αποτέλεσε συνέχεια της κοινότητας [5]. Από το 2011 ανήκει στον Δήμο Γορτυνίας.

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άποψη της Στεμνίτσας

Από την Στεμνίτσα κατάγονται: οι αγωνιστές της Επαναστάσεως του 1821 Δημήτριος, Γεώργιος και Λαμπρος Ροιλος, Δημήτριος Σφήκας, Γενναίος Κολοκοτρώνης, Ρήγας Παλαμήδης· ο γνωστός ζωγράφος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεώργιος Ροϊλός (καθηγητής, μεταξύ άλλων, και του διάσημου υπερρεαλιστή ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο),ο πρύτανης του πανεπιστημίου Αθηνών και διαπρεπής καθηγητής θεολογίας Αθανάσιος Χαστούπης, ο καθηγητής θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Παναγιώτης Τρεμπέλας· ο διαπρεπής νομικός Γεώργιος Ροιλός· ο δικαστής του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1983-1997), του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου Κωνσταντίνος Κακούρης (με καταγωγή από την οικογένεια Νικολετόπουλου)· ο καθηγητής στο ΜΙΤ των ΗΠΑ Ηλίας Γυφτόπουλος· ο καθηγητής και πρώην υπουργός Παιδείας Δημήτρης Φατούρος· ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Παναγιώτης Ροιλός· ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς[6] (η οικία του παππού του διασώζεται στην Στεμνίτσα), ο καθηγητής αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Νικόλαος Μουτσόπουλος, ο ηθοποιός Κρατερός Κατσούλης, ο ολυμπιονίκης Μίμης Θανόπουλος, η εφοπλιστική οικογένεια Μαρτίνου, η Μαρίκα Μητσοτάκη κ.ά.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική πλατεία της Στεμνίτσας και ο δρόμος προς το κάστρο. Φωτογραφία από το αρχείο του αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Zάχου, ο οποίος το 1919 κλήθηκε από το κοινοτικό συμβούλιο να αναλάβει «εξωραϊστικά έργα εντός της Kωμοπόλεως».

Η Στεμνίτσα αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό καθ'όλη την διάρκεια του έτους. Στη Στεμνίτσα λειτουργούν αρκετοί παραδοσιακοί ξενώνες και πολυτελές ξενοδοχείο. Ορισμένα από τα αξιοθέατα της περιοχής είναι:

Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Στεμνίτσα λειτουργεί Επαγγελματική Σχολή (ΕΠΑΣ) Αργυροχρυσοχοΐας. Δεκτοί γίνονται όσοι έχουν τελειώσει τουλάχιστον την Α΄ Λυκείου. Η σχολή ξεκίνησε σαν Κέντρο Χειροτεχνίας του ΕΟΜΜΕΧ. Από το 1980 υπάγεται στο εκάστοτε αντίστοιχο Υπουργείο Παιδείας. Λόγω της προτεινόμενης, με νομοσχέδιο, κατάργησης του κλάδου της Αργυροχρυσοχοΐας από την επαγγελματική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η σχολή σήμερα κινδυνεύει με κλείσιμο.[7]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα