Πέργαμος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°07′00″N 27°11′00″E / 39.1167°N 27.1833°E / 39.1167; 27.1833

Μνημείο Παγκόσμιας
Κληρονομιάς της UNESCO
Η Πέργαμος και το πολυεπίπεδο πολιτιστικό της τοπίο
Επίσημο όνομα στον κατάλογο μνημείων της Π.Κ.
Ερείπια ναού στον αρχαιολογικό χώρο της Περγάμου
Χώρα μέλος Flag of Turkey.svg Τουρκία
Τύπος Πολιτιστικό
Κριτήρια i, ii, iii, iv, vi
Ταυτότητα 1457
Περιοχή Ευρώπη και Βόρεια Αμερική
Ιστορικό εγγραφής
Εγγραφή 2014 (38η συνεδρίαση)
Αναπαράσταση αρχιτεκτονικό μοντέλο της αρχαίας ακρόπολης στην Πέργαμο.

Η Πέργαμος ήταν μια δοξασμένη και πλούσια πόλη της επαρχίας Τευθρανίας της Μυσίας, στη Μικρά Ασία, και πρωτεύουσα του ομώνυμου Βασιλείου. Βρισκόταν χτισμένη πάνω σε ένα μικρό λόφο 300 μ. υψόμετρο, (από τον οποίο πήρε το όνομά της, που σημαίνει φρούριο ή ακρόπολη), μέσα σε μια εύφορη κοιλάδα που εκτεινόταν προς Δ. μέχρι τις ακτές του κόλπου Ελαίας (σημ. Τσανταρλή) και του Αδραμμυτίου, έναντι της Λέσβου. Η πόλη βρισκόταν ανάμεσα των δύο παραποτάμων του Κάικου, του Σελινούντα και του Κητείου που χάριζαν στη πόλη πλούσια κοιλάδα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία της πόλης αρχίζει στις αρχές του 4ου αιώνα π.χ και μέχρι την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου δεν ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας εξελίχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Μυσίας.

Στα 293 π.Χ. ο βασιλιάς Λυσίμαχος ασφάλισε στο οχυρό του λόφου τους θησαυρούς του και ανάθεσε στο στρατηγό του Φιλέταιρο να τους φυλάει. Ο Φιλέταιρος, μετά το θάνατο του Λυσίμαχου και με τα 9.000 τάλαντα των θησαυρών, ένα ποσό τεράστιο για την εποχή του, ίδρυσε το μικρό κρατίδιο της Περγάμου, που το κράτησε μέχρι το θάνατό του. Ο Άτταλος Α΄, ο απόγονός του, χρησιμοποίησε το μεγαλύτερο μέρος του θησαυρού για να εξωραΐσει την Πέργαμο κι ο Ευμένης Β΄, ο διάδοχός του, έχτισε ένα πλήθος ναών και δημόσιων κτηρίων και ανάμεσά τους το βωμό της Περγάμου.

Η Πέργαμος καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους και έγινε το μεγαλύτερο εμπορικό, πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο της ρωμαϊκής επαρχίας της Ασίας. Η βιβλιοθήκη της ήταν από τις μεγαλύτερες του κόσμου, αλλά ο Αντώνιος χάρισε τα βιβλία της στη βασίλισσα της Αιγύπτου, την Κλεοπάτρα. Στην Πέργαμο άκμασε και ο διάσημος γιατρός της αρχαιότητας Γαληνός. Μετά την επανάσταση των Περγαμηνών κατά των Ρωμαίων (88) και την επανάσταση του Μακρίνου, δολοφόνου του Καρακάλλα (117), η Πέργαμος απογυμνώθηκε από τα αξιολογότερα μνημεία τέχνης, τα οποία μεταφέρθηκαν στη Ρώμη. Τον 7ο αιώνα έγινε βυζαντινή επαρχία και στα 1401 καταστράφηκε εντελώς από τον Ταμερλάνο και έμεινε για έναν αιώνα έρημη και ακατοίκητη, μέχρι που στα 1450 οι Τούρκοι ξανάχτισαν την πόλη στους πρόποδες του λόφου.

Ο σημερινός οικισμός διατηρεί παραφθαρμένα την αρχαία ονομασία που λέγεται Bergama και έχει πληθυσμό περίπου 55.000 κατοίκων.

Το χρονικό των ανασκαφών της Περγάμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άποψη της Ακρόπολης από το Ιερό του Ασκληπιείου.

Την πρώτη ακριβή περιγραφή των καταστραμμένων μνημείων της λαμπρότατης πολιτείας των Ατταλιδών την έδωσε ο Θ. Σμιθ το 1674 σε λατινική γλώσσα και σε 4 χρόνια αργότερα στα αγγλικά, στο βιβλίο του για τις «Επτά εκκλησίες της Αποκαλύψεως». Ακολούθησαν κι άλλοι περιηγητές γυρεύοντας κι αυτοί τα λείψανα της εκκλησίας που ανέφερε ο Άγιος Ιωάννης. Από τότε κάθε νέος περιηγητής προσθέτει και κάτι περισσότερο στις περιγραφές αυτές. Το χρονικό των Ανασκαφών της Περγάμου 1871-1886[1] του E. Schulte (Σούλτε), που βασίζεται πάνω στην αλληλογραφία (444 γράμματα) του Καρλ Χούμαν και διαφόρων προσωπικοτήτων και επιστημόνων της εποχής έρχεται να συμπληρώσει τον πρώτο τόμο που κυκλοφόρησε στις 4 Οκτωβρίου 1959, σαν άνοιγε ξανά, για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, το περίφημο «Μουσείον της Περγάμου» του Βερολίνου, όπου και βρίσκεται ο μεγάλος περγαμηνός Βωμός.

Ο Καρλ Χούμαν (Karl Humann), νεαρός φοιτητής της Αρχιτεκτονικής της Ακαδημίας του Βερολίνου με μια φυματίωση που κλονίζει συνεχώς την υγεία του, αλλά με αχαλίνωτη ρομαντική διάθεση των 22 χρόνων πρωτοέρχεται στην Πέργαμο –τα Μπέργκαμα όπως λέγονταν τότε – ύστερα από πολλές περιπέτειες το φθινόπωρο του 1864. Γνωρίζεται με τον Έλληνα γιατρό Ράλλη και αρχίζει συχνές επισκέψεις μαζί του και μόνος πάνω στο λόφο της Ακρόπολης με την ελπίδα να σώσει ό,τι μπορεί από την καταστροφή των αρχαίων μαρμάρων που λίγα–λίγα γίνονται ασβέστης μέσα σ΄ένα γειτονικό καμίνι. Κατορθώνει να εγκατασταθεί ως μηχανικός – τοπογράφος στην Πέργαμο το 1868 και εκεί απασχολεί 2.000 εργάτες, 1.000 βόδια, 500 καμήλες, άλογα και υποζύγια για την κατασκευή των δρόμων. Όλοι αγαπούν τον ψηλό, ξανθό, γλυκομίλητο νεαρό, τον προστατεύουν, τον ακούνε, τον θεωρούν σαν «πασά» της περιοχής. Από τότε με τη βοήθεια του Ράλλη αρχίζει να μαζεύει ό,τι μάρμαρα μπορεί να σώσει από το καμίνι, τα ταξινομεί στο σπίτι του Ράλλη από το 1869 και εκεί τελικά κατορθώνει να φέρει το 1871 τη γερμανική αρχαιολογική αποστολή που απαρτιζόταν από τους Ερνστ Κούρτιους, Φ Άντλερ και Ε. Γκέλτσερ.

Ο Βωμός της Περγάμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

"Βωμός του Διός Σωτήρος και της Αθηνάς Νικηφόρου", όπως ονομάζεται στις επιγραφές, έργο πολλών καλλιτεχνών, ο βωμός της Περγάμου, κτίστηκε από το βασιλιά της Περγάμου Ευμένη τον β' (197-159 π.Χ.) για να θυμίζει τις νίκες των Περγαμηνών εναντίον των Γαλατών, οι οποίοι, στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., πέρασαν από την Ευρώπη στην Ασία και, με λεηλασίες προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές στις ελληνικές πόλεις, από τον Ελλήσποντο ως την Έφεσο και τη Μίλητο. Οι νίκες αυτές χάρισαν στο βασίλειο της Περγάμου την απόλυτη κυριαρχία του στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν είναι γνωστό σε ποιον οφείλεται το σχέδιο της γλυπτικής σύνθεσης, που φιλοτεχνήθηκε από το 180 έως 150 π.Χ., ούτε ποιος καθόρισε τις κύριες γραμμές της σύνθεσης για την οποία εργάστηκαν 15 γλύπτες. Αποκαλύφθηκε κατά τις ανασκαφές των εθνικών μουσείων της Γερμανίας στην Πέργαμο από το 1878 ως το 1886. Σήμερα βρίσκεται στο μουσείο της Περγάμου, στο Βερολίνο. Ο βωμός βρισκόταν στη νότια πλευρά της Ακρόπολης της Περγάμου. Αποτελούνταν από κρηπίδα (36 x 34 μ.) με πέντε σκαλοπάτια, βάθρο και διπλή στοά ιωνικού ρυθμού (ύψ. 12 μ.), που περιέκλειε τον κεντρικό βωμό, στον οποίον έφτανε κανείς από μεγαλοπρεπή σκάλα (ύψ. 20 μ.) η οποία και είχε αναστηλωθεί στο μουσείο της Περγάμου, στο Βερολίνο. Διαμορφωνόταν, έτσι, ο βωμός σε σχήμα Π, όπως συμβαίνει στους ελληνικούς βωμούς. Παρόμοιοι βωμοί έχουν βρεθεί στη Κω, την Πριήνη και την Μαγνησία της Μικράς Ασίας, αλλά με λιγότερο γλυπτό διάκοσμο.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. E.Schulte: Chronik der Ausgrabung von Pergamon..

Ιστορία των Τεχνών: Έργα και Δημιουργοί

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα