Δισακχαρίτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με το όνομα δισακχαρίτης (disaccharide) φέρεται ένας διπλός ένυδρος άνθρακας, που λέγεται υδατάνθρακας. Δηλαδή ένα διπλό σάκχαρο με γενικό τύπο C12H22O11. Σχηματίζεται όταν δύο μονοσακχαρίτες υποβληθούν μιας αντίδρασης συμπύκνωσης, η οποία περιλαμβάνει την εξάλειψη ενός μικρού μορίου, όπως του νερού. Όπως οι μονοσακχαρίτες, έτσι και οι δισακχαρίτες, σχηματίζουν ένα υδάτινο διάλυμα όταν διαλύονται στο νερό.

Από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η σακχαρόζη (συστατικό των φρούτων και η κυριότερη πηγή γλυκοζης στους ζωικούς οργανισμούς), η λακτόζη (το σάκχαρο του γάλακτος) και η μαλτόζη, (προκύπτει από τη διάσπαση του αμύλου κατά την πέψη).[1]

Οι δισακχαρίτες είναι μία από τις τέσσερις χημικές ομάδες των υδατανθράκων (μονοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, ολιγοσακχαρίτες και πολυσακχαρίτες).

Ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν δύο διαφορετικοί τύποι δισακχαριτών:

Oι ανάγοντες δισακχαρίτες, στους οποίους ένας μονοσακχαρίτης, το ανάγον σάκχαρο, έχει ακόμα μια ελεύθερη ημιακεταλική ομάδα και οι μη ανάγοντες δισακχαρίτες, στους οποίους τα συστατικά συνδέονται μέσω μιας ακεταλικής σύνδεσης μεταξύ των ανωμερών κέντρων τους και κανένας μονοσακχαρίτης δεν έχει μια ελεύθερη ημιακεταλικη ομάδα.

Η κελλοβιόζη και η μαλτόζη είναι παραδείγματα ανάγοντων δισακχαρίτων ενώ η σακχαρόζη και η τρεχαλόζη παραδείγματα μη ανάγοντων δισακχαρίτων.[2] [3]

Σχηματισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι δισακχαρίτες σχηματίζονται όταν δύο μονοσακχαρίτες ενώνονται και ένα μόριο νερού έχει αφαιρεθεί. Για παράδειγμα το σάκχαρο του γάλακτος (λακτόζη) παράγεται από γαλακτόζη και γλυκόζη ενώ το σάκχαρο από ζαχαροκάλαμο και τα ζαχαρότευτλα (σακχαρόζη) παράγεται από γλυκόζη και φρουκτόζη.

Ο σχηματισμός των δισακχαριτών πραγματοποιείται όταν οι δύο μονοσακχαρίτες συνδέονται με ένα γλυκοζιτικό δεσμό μέσω μιας αντίδρασης συμπύκνωσης (επίσης ονομάζεται αντίδραση αφυδάτωσης ή σύνθεση αφυδάτωσης) η οποία οδηγεί στην απώλεια ενός μορίου νερού.

Ιδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο γλυκοζιτικός δεσμός μπορεί να σχηματιστεί μεταξύ οποιασδήποτε υδροξυλικής ομάδας πάνω στον συνθετικό μονοσακχαρίτη. Έτσι, ακόμη και αν αμφότερα τα συνθετικά σάκχαρα είναι τα ίδια (π.χ. γλυκόζη) διαφορετικοί συνδυασμοί δεσμών και στερεοχημεία έχουν ως αποτέλεσμα δισακχαρίτες με διαφορετικές χημικές και φυσικές ιδιότητες.

Ανάλογα με τα συστατικά μέρη του μονοσακχαρίτη, οι δισακχαρίτες είναι μερικές φορές κρυσταλλικοί, μερικές φορές υδατοδιαλυτοί και μερικές φορές γλυκοί στη γεύση και κολλώδεις στην αίσθηση.

Συνηθισμένοι δισακχαρίτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δισακχαρίτης Μονοσακχαρίτης 1 Μονοσακχαρίτης 2 Δεσμός
Σακχαρόζη Γλυκόζη Φρουκτόζη α(1→2)β
Λακτόζη Γαλακτόζη Γλυκόζη β(1→4)
Μαλτόζη Γλυκόζη Γλυκόζη α(1→4)
Λακτουλόζη Γαλακτόζη Φρουκτόζη β(1→4)
Τρεχαλόζη Γλυκόζη Γλυκόζη α(1→1)α
Κελλοβιόζη Γλυκόζη Γλυκόζη β(1→4)

Η μαλτόζη και η κελλοβιόζη είναι προϊόντα υδρόλυσης των πολυσακχαριτών, αμύλου και κυτταρίνης αντίστοιχα.

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Σημειώσεις και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Disaccharide της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).