Γεωγραφία
 |
Αυτό το άρθρο ή τμήμα του μπορεί να βελτιωθεί.Μπορείτε να το επεκτείνετε ή να το βελτιώσετε με κάποιο τρόπο ώστε να καλύπτει το θέμα με πληρέστερο τρόπο. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το. Το πρότυπο θα πρέπει να συνοδεύεται από προτάσεις βελτίωσης στην σελίδα συζήτησης του λήμματος. |
Η Γεωγραφία είναι η συστηματική σπουδή και περιγραφή τόσο της επιφάνειας της Γης, όσο και τών φαινομένων που συμβαίνουν σ΄αυτή.
Είναι η επιστήμη που μελετά και τις κατ΄ επέκταση σχέσεις του ανθρώπου προς τη Γη. Μελετά πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούν, αλλά και να διαμορφώνουν το χώρο μέσα στον οποίο ζουν, καθώς και πώς η Γη επηρεάζει τον τρόπο που ζουν οι άνθρωποι. Ιδιαίτερα διαμορφώνει τους γενικούς όρους κατανομής και ζωής των όντων στην επιφάνειά της.
Συνεπώς η Γεωγραφία περιορίζεται εξ αντικειμένου στη σπουδή και την έρευνα μόνο στην επιφάνεια της Γης, στη περιγραφή και στην ερμηνεία των φαινομένων που συμβαίνουν σ΄ αυτή, είτε είναι φυσικά, είτε είναι ανθρωπογενή. Το πεδίο αυτό, της γεωγραφικής έρευνας - μελέτης - περιγραφής και ερμηνείας περιορίζεται σε οτιδήποτε είναι όρατό από έναν υποθετικό παρατηρητή που βρίσκεται σ΄ ένα αερόστατο με απεριόριστη δράση. Υπό την έννοια αυτή η Γεωγραφία παρουσιάζει ασύγκριτο ενδιαφέρον και πολύ ανώτερο από τη "ξηρή" παράταξη και παράθεση ονομάτων και αριθμών.
Και ακριβώς αυτή την αντίληψη σχημάτισαν πρώτοι οι Έλληνες, διακρίνοντας και πρώτοι τα ουσιώδη χαρακτηρισικά προσδιορίζοντάς τα με μία λέξη "Γεωγραφία". Η λέξη παράγεται από τις ελληνικές λέξεις γη και γράφω («γράφω» στα αρχαία ελληνικά σημαίνει ζωγραφίζω).
- Ο επιστήμονας που ασχολείται με αυτή την επιστήμη ονομάζεται γεωγράφος.
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Ετυμολογία
Η συλλαβή γεώ, φέρεται με 4 έννοιες =
- χωρώ, εξ ού καί γή (και η γή είναι αυτή πού χωρά τά πάντα)
- λαμβάνω καί δέχομαι (εξ ού καί γωγυτός), η τών βελών θήκη, κάποιος πού είναι χωρυτός = χωρείν τά ΄ρυτά, δηλ. τά βέλη καί τόξα (είς ήν τά ΄ρυτά χωρείται)
- γεννώ= εξ ού καί γυνή,
- τό φωνώ, εξ ού καί γεγωνώς, (αρσ.) καί τώρα, γεγ-ο-ν-ό-ς.
Τό "χ" μετατρέπεται σέ "γ", καί γίνεται γέω/γώ + γράφω = γεννώ ( δηλ, γράφει/ζωγραφίζει όσα χωρούν, ο γεωγράφος). Έτσι, γεωγραφία = ζωγραφική / γραφή (και καταγραφή) όσων χωρούν, δηλ. της Γής.
[Επεξεργασία] Γενικά
Η Γεωγραφία είναι πολύ περισσότερη από μία χαρτογράφηση και μελέτη χαρτογραφημάτων, με παράθεση των 'ακρωτηρίων και κολπίσκων'. Δεν διερευνά μόνο τί είναι και πού βρίσκεται στη Γη, αλλά επίσης και το γιατί βρίσκεται εκεί και όχι κάπου αλλού, αυτό που μερικές φορές αποκαλείται και «τοποθεσία του χώρου». Μελετά αυτό με γνώμονα εάν η αιτία είναι φυσική ή ανθρωπογόνος. Επίσης, μελετά και τις συνέπειες που προκύπτουν από αυτές τις διαφορές.
Όπως ο Ουίλιαμ Χιουζ (William Hughes) - που δίδασκε τη γεωγραφία των Ιερών Τόπων στους μαθητές της Θεολογίας στο Βασιλικό Κολλέγιο του Λονδίνου (King's College London) - το έθεσε σε μία προσφώνηση το 1863: «Η απλή ονομασία χωρών δεν είναι γεωγραφία. Το να ξέρεις από στήθους ένα γεωγραφικό λεξικό δεν κάνει κάποιον, από μόνο του, γεωγράφο. Η γεωγραφία έχει υψηλότερες βλέψεις από αυτές: αναζητά την ταξινόμηση φαινομένων (ομοίως του φυσικού και πολιτικού κόσμου στο βαθμό που διερευνά τον δεύτερο) ούτως ώστε να συγκρίνει, να γενικεύσει, να περάσει από τις επιπτώσεις στα αίτια και κάνοντάς το αυτό να ανακαλύψει τους σημαντικούς νόμους της φύσης και να επισημάνει την επιρροή τους στον άνθρωπο. Με μια λέξη, η γεωγραφία είναι επιστήμη, όχι απλών ονομάτων, αλλά επιχειρημάτων και λογικής, αιτιών και επιπτώσεων».
[Επεξεργασία] Σειρά διεργασιών
Ο ουσιαστικός ρόλος της Γεωγραφίας αρχίζει αναμφίβολα με την καταγραφή και περιγραφή των γεωγραφικών στοιχείων ενός τόπου, ή μιας περιοχής (ποτάμια, βουνά, κόλποι κ.λπ.) και στη συνέχεια την κατανόηση των προτύπων σχημάτων (patterns) που δημιουργούν αυτά γενικά στο χώρο καθορίζοντας συγχρόνως τα δίκτυα (συστήματα αναφοράς) που συνδέουν αυτά. Στη συνέχεια προσδιορίζονται οι διεργασίες που προκάλεσαν αυτά, καθώς και τις αιτίες που συνεχίζουν να επιδρούν και να αλλάζουν αυτά. Τα παραπάνω πρότυπα σχήματα εξετάζονται κατά τη συνάφεια που παρουσιάζουν μεταξύ τους προκειμένου έτσι ν΄ αποδοθεί σωστά η πραγματική εικόνα και σε κάποιον που δεν έχει επισκεφθεί τον αυτό χώρο.
Για παράδειγμα η γεωγραφική θέση και περιγραφή μιας πόλης εξετάζεται στο γενικότερο πλαίσιο της περιφέρειας που βρίσκεται, της χώρας που ανήκει, στο πλαίσιο της ηπείρου που περιλαμβάνεται και κατ΄ επέκταση στον παγκόσμιο γεωγραφικό χάρτη.
Κύριο στοιχείο στη πρόοδο και κατανόηση του τεράστιου αυτού επιστημονικού πεδίου είναι η σαφήνεια των γεωγράφων που θα πρέπει να τους διακρίνει, η αντικειμενική παρατήρηση και η πληρότητα της ερμηνείας των δεδομένων.
[Επεξεργασία] Βασική διάκριση
Η Γεωγραφία αν και φαίνεται ως μία ενιαία επιστήμη στη πράξη εφαρμόζονται δύο τρόποι προσέγγισης του προβλήματος – σκοπού.
Ο πρώτος τρόπος είναι η γεωγραφική εξέταση του χώρου κατά τμήματα ή περιφέρειες όπου τότε γίνεται αναφορά για «γεωγραφία περιοχών», ή περιφερειών (regional geography).
Ο δεύτερος τρόπος είναι η ομαδοποίηση των γεωγραφικών δεδομένων ενός τόπου, σύμφωνα με ορισμένους συνδυασμούς που δημιουργούν πρότυπα σχήματα του χώρου, όπου τότε γίνεται αναφορά για «συστηματική γεωγραφία» (systematic geography).
[Επεξεργασία] Ιστορία της Γεωγραφίας
Οι πρώτες έννοιες της Γεωγραφίας αποκαλύπτονται στην Ελληνική Μυθολογία όπου οι πολύ πρώιμες παρατηρήσεις των γεωλογικών αναστατώσεων και των επακόλουθων διαμορφώσεων, τουλάχιστον του αρχαίου ελλαδικού χώρου, διαμορφώνονται ως μυθολογικές ανθρωπόμορφες έννοιες και μυθικές δραστηριότητες αυτών. Ασφαλώς και από την άποψη αυτή ο Ησίοδος αλλά και ο Όμηρος θα πρέπει να θεωρούνται οι πρώτοι γεωγράφοι. Αλλά και στην αρχαία Βαβυλώνα και την Αίγυπτο οι πρώτες γεωγραφικές αναφορές χαρακτηρίζονται ως τοπογραφία περιοχών που εξαφανίζονται από πλημμύρες.
Ο Ελληνικός πολιτισμός είναι ο πρώτος πολιτισμός που ενεργά εξερεύνησε τη Γεωγραφία ως επιστήμη και φιλοσοφία, με κύριους συντελεστές τους Θαλή το Μιλήσιο, Ηρόδοτο, Ερατοσθένη, Ίππαρχο, Αριστοτέλη, Δικαίαρχο τον Μεσσηνό, Στράβωνα και Πτολεμαίο. Η χαρτογράφηση από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια των εξερευνήσεων τους πρόσθεσε νέες τεχνικές στη Γεωγραφία(*). Μία από τις τεχνικές είναι ο περίπλους: η περιγραφή λιμανιών και της στεριάς που ένας ναύτης θα συναντούσε στη διάρκεια του ταξιδιού κατά τη στεριά.
(*). Με τον τίτλο "Γεωγραφία" φέρεται σειρά διαφόρων ιστορικών βιβλίων που ασχολούνται με το θέμα, όπως το αξιόλογο Geographia από τον Κλαύδιο Πτολεμαίο (2ος αιώνας μ.Χ.).
Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα Άραβες όπως οι Idrisi, Ibn Battuta και Ιμπν Χαλντούν διατήρησαν τις ελληνικές και ρωμαϊκές τεχνικές και δημιούργησαν δικές τους.
[Επεξεργασία] Κλάδοι της γεωγραφίας
- Φυσική Γεωγραφία (Γεωμορφολογία, Κλιματολογία)
- Ανθρωπογεωγραφία
- Βιογεωγραφία
- Πολιτική Γεωγραφία και Γεωπολιτική
- Γεωπληροφορική
- Χαρτογραφία
[Επεξεργασία] Δείτε επίσης
[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Γεωγραφία, η επιστήμη του χώρου και του χρόνου, Τμ. Γεωγραφίας, Πανεπιστ. Αιγαίου.
