Ακαδημία Αθηνών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ακαδημία Αθηνών
H Ακαδημία Αθηνών
Ημερομηνία ίδρυσης 18 Μαρτίου 1926
Ιδρυτής Δημήτριος Aιγινήτης
Ιστοσελίδα www.academyofathens.gr

H Aκαδημία Aθηνών είναι ο υψηλότερος τη τάξει φορέας έρευνας στην Ελλάδα. Λειτουργεί ως Nομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και εποπτεύεται από το Yπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. H λειτουργία της διέπεται από τον Iδρυτικό της Nόμο 4398/1929, με τον οποίο κυρώθηκε η από 18 Μαρτίου 1926 Συντακτική Aπόφαση περί Oργανισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Αποσκοπεί κατά βάση στην καλλιέργεια και την προαγωγή των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών μέσω της συνεργασίας επιφανών Ελλήνων επιστημόνων , λογοτεχνών και καλλιτεχνών. Επιπλέον η Ακαδημία θέτει ως στόχο της την μελέτη και την έρευνα των προϊόντων και των στοιχείων της φύσης της χώρας, καθώς και την επιστημονική υποστήριξη και ενίσχυση της γεωργίας, της βιομηχανίας, της ναυτιλίας.[1]

Σήμερα στην Ακαδημία Αθηνών λειτουργούν 13 Eρευνητικά Kέντρα και 10 Γραφεία Eρευνών με εξειδικευμένες βιβλιοθήκες, καθώς και κεντρική Bιβλιοθήκη υπό την επωνυμία «Bιβλιοθήκη Iωάννης Συκουτρής». Aπό το 2002 υπό την εποπτεία της Ακαδημίας Αθηνών λειτουργεί το Ίδρυμα Iατροβιολογικών Eρευνών.

Η ιστορία του ιδρύματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προϊστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απαρχές της σύλληψης της ιδέας για ίδρυση Ακαδημίας ανάγονται στα πρώτα επαναστατικά χρόνια, το 1824. Το ζήτημα απασχόλησε την Αντιβασιλεία, ενώ επίμονες ήταν οι προσπάθειες του Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή, και στη συνέχεια η δωρεά του Σίμωνος Σίνα για την ανέγερση μεγάρου, ενώ το 1867 ο υπουργός Παιδείας Χ. Χριστόπουλος υπέβαλε σχέδιο νόμου και το 1904 ο Σπυρίδων Λάμπρος κατάρτισε σχέδιο οργανισμού. Τελευταία πρωτοβουλία είναι εκείνη του υπουργού Παιδείας Σπ. Στάη το 1908. Ο γενικός προσανατολισμός της πλειοψηφίας των πρωτοβουλιών κατά τον 19ο αιώνα είναι η απόπειρα σύνδεσης της πολιτιστικής ανάπτυξης της χώρας με το προγονικό της παρελθόν:βασικοί άξονες θα ήταν η διάσωση και η μελέτη της εθνικής κληρονομιάς, η σύνταξη λεξικού και γραμματικής της νεοελληνικής γλώσσας. Δια της Ακαδημίας θα εντασσόταν η Ελλάδα στα πολιτισμένα κράτη της εποχής.[2]

Προς την ίδρυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι παράγοντες που δρομολόγησαν την ίδρυσή της ήταν η συμμετοχή της Ελλάδας στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης στο Παρίσι (Ιανουάριος 1919) όπου η Ελλάδα θα έπρεπε να προβάλει δια ενός Ανώτατου ακαδημαϊκού ιδρύματος τα εθνικά της δίκαια και η ίδρυση το 1918 της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημιών, στις εργασίας της διάσκεψης της οποίας η Ελλάδα δεν μπορούσε να συμμετάσχει αφού δεν διέθετε ανάλογο ίδρυμα: τότε ο Ελευθέριος Βενιζέλος δεσμεύθηκε να ιδρύσει ανάλογο και πέτυχε έτσι τη συμμετοχή και της Ελλάδος στις εργασίες της Ένωσης. Ο Βενιζέλος έστειλε σχετικό τηλεγράφημα στον Δημήτριο Αιγινίτη για την προώθηση των σχετικών ενεργειών. Οι πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν ανέστειλαν κάθε κίνηση. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή οι νέες συνθήκες επέβαλαν την ίδρυση Ακαδημίας με απώτερο σκοπό τη διάσωση και μελέτη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την καλλιέργεια της εθνικής αυτογνωσίας[3]

Κεντρικό Κτίριο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Σιναία Ακαδημία
Το ιστορικό κτήριο της Ακαδημίας στο κέντρο της Αθήνας

Tο μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών αποτελεί το ένα από τα μέρη της «αρχιτεκτονικής τριλογίας», Mουσείο (Eθνική Bιβλιοθήκη) - Πανεπιστήμιο - Aκαδημία, που σχεδίασε το 1859 ο Δανός αρχιτέκτονας Θεόφιλος Χάνσεν (1813-1891), νεότερος αδελφός του αρχιτέκτονα του Πανεπιστημίου Κρίστιαν Χάνσεν. Θεωρείται το σημαντικότερο έργο του Χάνσεν, και ένα από τα ωραιότερα νεοκλασικά οικοδομήματα του κόσμου. Πηγή έμπνευσης του αρχιτέκτονα ήταν η κλασική αρχιτεκτονική του αθηναϊκού 5ου αιώνα, όπως εμφανίζεται με τα μνημεία της Aκροπόλεως. Eιδικότερα ο Χάνσεν έλαβε τα στοιχεία ιωνικού ρυθμού που κυριαρχούν στο οικοδόμημα της Aκαδημίας από το κομψοτέχνημα του Eρεχθείου. Στον γλυπτικό και ζωγραφικό διάκοσμο του μεγάρου συγκεφαλαιώνεται όλη η αρχαία ελληνική παράδοση και συγχρόνως εκφράζονται τα χαρακτηριστικά του παρόντος και τα οράματα του Eλληνισμού της εποχής. Τα γλυπτά του αετώματος είναι έργο του Λεωνίδα Δρόση.[4]

Οργάνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ακαδημία Αθηνών σε επιστολικό δελτάριο των αρχών του 20ου αι.

Η Ακαδημία διοικείται σύμφωνα με τον Οργανισμό της (Ν 4398/1929 ΦΕΚ 308 τ. Α' 1929), όπως αυτός τροποποιήθηκε από μεταγενέστερες νομοθετικές διατάξεις. Το Προεδρείο της Ακαδημίας αποτελείται από τον Πρόεδρο, τον Αντιπρόεδρο, τον Γενικό Γραμματέα, τον Γραμματέα επί των Πρακτικών και τον Γραμματέα επί των Δημοσιευμάτων. Πρόεδρος της Ακαδημίας γίνεται αυτοδικαίως ο Αντιπρόεδρος του προηγούμενου έτους. Ο Αντιπρόεδρος εκλέγεται από τα τακτικά μέλη της Ακαδημίας κατά την πρώτη συνεδρία της Ολομέλειας του Δεκεμβρίου κάθε έτους με μυστική ψηφοφορία. Ο Γενικός Γραμματέας και οι δύο Γραμματείς εκλέγονται ανά πενταετία τον τελευταίο μήνα πριν από τη λήξη της θητείας τους από τα τακτικά μέλη. Η θητεία του Προέδρου είναι ετήσια, ενώ του Γενικού Γραμματέως και των δύο Γραμματέων πενταετής. Ο Πρόεδρος, ο Αντιπρόεδρος, ο Γενικός Γραμματεύς, οι δύο Γραμματείς και οι τρεις Πρόεδροι των Τάξεων συγκροτούν την Σύγκλητο, η οποία έχει αρμοδιότητα σε όλα τα διοικητικά και τα οικονομικά ζητήματα της Ακαδημίας. Οι συνεδριάσεις της Συγκλήτου, στην οποία προεδρεύει ο Πρόεδρος της Ακαδημίας, είναι μυστικές.

Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το έτος 2014 ανέλαβε πρόεδρος ο καθηγητής νομικής Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος και αντιπρόεδρος ο φυσικός Δημήτρης Νανόπουλος.[5]

Πρόεδροι της Ακαδημίας Αθηνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα ονόματα με έντονους χαρακτήρες δηλώνουν ότι οι ακαδημαϊκοί είναι εν ζωή.
Έτος Όνομα
1926 Φωκίων Νέγρης
1927 Γεώργιος Χατζιδάκις
1928 Κωνσταντίνος Ζέγγελης
1929 Δημήτριος Αιγινήτης
1930 Κωστής Παλαμάς
1931 Γεώργιος Στρέιτ
1932 Αλέξανδρος Βουρνάζος
1933 Κωνσταντίνος Ρακτιβάν
1934 Δημήτριος Καμπούρογλους
1935 Μιχαήλ Κατσαράς
1936 Θεόφιλος Βορέας
1937 Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν
1938 Αντώνιος Κεραμόπουλος
1939 Δημήτριος Μπαλάνος
1940 Μαρίνος Γερουλάνος
1941 Γεώργιος Σωτηρίου
1942 Νικόλαος Εξαρχόπουλος
1943 Σπυρίδων Δοντάς
1944 Κωνσταντίνος Άμαντος
1945 Γεώργιος Μπαλής
1946 Αριστοτέλης Κούζης
1947 Ιωάννης Καλιτσουνάκης
1948 Κωνσταντίνος Τριανταφυλλόπουλος
1949 Ιωάννης Πολίτης
1950 Αναστάσιος Ορλάνδος
1951 Γεώργιος Μαριδάκης
1952 Εμμανουήλ Εμμανουήλ
1953 Σωκράτης Κουγέας
1954 Γρηγόριος Παπαμιχαήλ
1955 Γεώργιος Ιωακείμογλου
1956 Κωνσταντίνος Ρωμαίος
1957 Παναγιώτης Πουλίτσας
1958 Γεώργιος Φωκάς Κοσμετάτος
1959 Σπύρος Μελάς
1960 Παναγιώτης Μπρατσιώτης
1961 Ιωάννης Τρικκαλινός
1962 Επαμεινώνδας Θωμόπουλος
1963 Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος
1964 Ιωάννης Ξανθάκης
1965 Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας
1966 Κωνσταντίνος Τσάτσος
1967 Μάξιμος Μητσόπουλος
1968 Ερρίκος Σκάσσης
1969 Αμίλκας Αλιβιζάτος
1970 Λεωνίδας Ζέρβας
1971 Σπυρίδων Μαρινάτος
1972 Γρηγόριος Κασιμάτης
1973 Ηλίας Μαριολόπουλος
1974 Διονύσιος Ζακυθηνός
1975 Παναγιώτης Ζέπος
1976 Νικόλαος Λούρος
1977 Πέτρος Χάρης
1978 Μιχαήλ Στασινόπουλος
1979 Καίσαρ Αλεξόπουλος
1980 Γεώργιος Μυλωνάς
1981 Ιωάννης Καρμίρης
1982 Περικλής Θεοχάρης
1983 Μενέλαος Παλλάντιος
1984 Γεώργιος Μιχαηλίδης Νουάρος
1985 Λουκάς Μούσουλος
1986 Κωνσταντίνος Τρυπάνης
1987 Κωνσταντίνος Μπόνης
1988 Γεώργιος Μερίκας
1989 Σόλων Κυδωνιάτης
1990 Γεώργιος Βλάχος
1991 Ιωάννης Τούμπας
1992 Μιχαήλ Σακελλαρίου
1993 Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος
1994 Θεμιστοκλής Διαννελίδης
1995 Μανούσος Μανούσακας
1996 Ιωάννης Πεσμαζόγλου
1997 Νικόλαος Ματσανιώτης
1998 Αγαπητός Τσοπανάκης
1999 Γεώργιος Μητσόπουλος
2000 Νικόλαος Αρτεμιάδης
2001 Νικόλαος Κονομής
2002 Ιωάννης Ζηζιούλας, Μητροπολίτης Περγάμου
2003 Γρηγόριος Σκαλκέας
2004 Σπύρος Ιακωβίδης
2005 Εμμανουήλ Ρούκουνας
2006 Κωνσταντίνος Στεφανής
2007 Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος
2008 Κωνσταντίνος Δρακάτος
2009 Πάνος Α. Λιγομενίδης
2010 Κωνσταντίνος Σβολόπουλος
2011 Απόστολος Γεωργιάδης
2012 Γεώργιος Κοντόπουλος
2013 Σπύρος Ευαγγελάτος
2014 Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος

Τάξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Η Τάξη των Θετικών Επιστημών, περιλαμβάνει τις Μαθηματικές, Φυσικές, Φυσικοϊστορικές, Εφαρμοσμένες Θετικές και τις Ιατρικές Επιστήμες.

2. Η Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών περιλαμβάνει την Φιλολογία, τα Γράμματα, την Ιστορία, τις Καλές Τέχνες και την Αρχαιολογία.

3. Η Τάξη των Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών περιλαμβάνει τη Θεολογία, τη Φιλοσοφία, τη Νομική, τις Πολιτικές, Οικονομικές και Κοινωνικές Επιστήμες.

Μέλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μέλη της Ακαδημίας είναι τακτικά, επίτιμα, πρόσεδρα, ξένοι εταίροι και αντεπιστέλλοντα.

Κέντρα Έρευνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κέντρο Έρευνας των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων Ι.Λ.Ν.Ε
  • Κέντρο Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας
  • Κέντρο Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού
  • Κέντρο Έρευνας της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου
  • Κέντρο Έρευνας της Ιστορίας του Νεότερου Ελληνισμού
  • Κέντρο Έρευνας της Ελληνικής και Λατινικής Γραμματείας
  • Κέντρο Ερευνών Αστρονομίας και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών
  • Κέντρο Έρευνας της Ελληνικής Φιλοσοφίας
  • Κέντρο Έρευνας Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας
  • Κέντρο Έρευνας της Αρχαιότητος
  • Κέντρο Έρευνας της Ελληνικής Κοινωνίας
  • Κέντρο Έρευνας της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης
  • Κέντρο Έρευνας Επιστημονικών Όρων και Νεολογισμών
  • Κέντρο Ερευνών Θεωρητικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών

Βραβεία της Ακαδημίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών είναι ετήσιος θεσμός. Κάθε χρόνο η Ακαδημία βραβεύει λογοτέχνες, οργανισμούς αλλά και ανθρώπους που ανδραγάθησαν. Τα βραβεία δίνονται για τις κατηγορίες:

  • Τάξη των Θετικών Επιστημών
  • Τάξη των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών
  • Ίδρυμα Πέτρου Χάρη
  • Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη
  • Τάξη των Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών

Σε κάθε μια από τις κατηγορίες δίνονται αρκετά βραβεία αθλοθετούμενα από προσωπικότητες και εταιρείες και την Ακαδημία Αθηνών, αλλά και έπαινοι και εύφημες μνείες.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Τόμος 5, σελίδα 199
  2. Ελένη Μπελιά, «Η Ακαδημία Αθηνών κατά την πρώτη δεκαετία της ζωής της», στο:Ελευθέριος Βενιζέλος και πολιτιστική πολιτική-Πρακτικά Συμποσίου, εκδ.Μουσείο Μπενάκη/Εθνικό Ίδρυμα Ελευθέριος Βενιζέλος, Αθήνα,Χανιά 2012, σελ.32-33
  3. Ελένη Μπελιά, «Η Ακαδημία Αθηνών κατά την πρώτη δεκαετία της ζωής της», στο:Ελευθέριος Βενιζέλος και πολιτιστική πολιτική-Πρακτικά Συμποσίου, εκδ.Μουσείο Μπενάκη/Εθνικό Ίδρυμα Ελευθέριος Βενιζέλος, Αθήνα,Χανιά 2012, σελ.33
  4. Δημήτρος Παυλόπουλος. Αντίγραφα και παραλλαγές αρχαίων έργων στη Νεοελληνική Γλυπτική (pdf). http://www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/928.pdf. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2012. 
  5. Ο Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος νέος πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών [1]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ελένη Μπελιά, «Η Ακαδημία Αθηνών κατά την πρώτη δεκαετία της ζωής της», στο:Ελευθέριος Βενιζέλος και πολιτιστική πολιτική-Πρακτικά Συμποσίου, εκδ.Μουσείο Μπενάκη/Εθνικό Ίδρυμα Ελευθέριος Βενιζέλος, Αθήνα,Χανιά 2012, σελ.31-51

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα