Έγκαυμα
| Έγκαυμα | |
|---|---|
 Δεύτερου βαθμού έγκαυμα σε χέρι. |
|
| Ταξινόμηση ICD-10 | T20-T31 |
| Ταξινόμηση ICD-9 | 940-949 |
| MeSH | D002056 |
Έγκαυμα καλείται η ιστική καταστροφή του δέρματος εξαιτίας της επίδρασης σε αυτό κάποιου βλαβερού αιτίου. Ανάλογα με το είδος του αιτίου τα εγκαύματα διακρίνονται σε θερμικά, χημικά, ηλεκτρικά, ακτινικά. Εξαιτίας του σημαντικού ρόλου του στην άμυνα του οργανισμού, εμποδίζοντας τη δίοδο μικροβίων στον οργανισμό, του ρόλου του στη θερμορύθμιση, προστατεύοντας τον οργανισμό από τις ακραίες ασύμβατες με τη ζωή θερμοκρασίες, εκτεταμένη απώλεια του είναι ασύμβατη με τη ζωή.
Πίνακας περιεχομένων |
Είδη εγκαυμάτων[Επεξεργασία]
- Θερμικά εγκαύματα: Προκαλούνται από την επίδραση θερμότητας άμεσα στο δέρμα όπως φωτιά, φλεγόμενα ρούχα, θερμά αντικείμενα, θερμό νερό (ζεμάτισμα), θερμοκρασία από τριβή.
- Χημικά εγκαύματα: Επαφή χημικών ουσιών πάνω στο δέρμα (αλκάλια όπως ΚΟΗ, οξέα όπως HNO3, άσβεστος, φώσφορος, υδροφθόριο, κτλ).
- Ηλεκτρικά εγκαύματα: προκαλούνται από την επίδραση του ηλεκτρικού ρεύματος πάνω στο δέρμα. Δεν πρέπει να συγχέεται το ηλεκτρικό έγκαυμα με ένα θερμικό έγκαυμα που έχει προκληθεί από μια ηλεκτρική συσκευή, πχ. Επαφή με καυτό ηλεκτρικό σίδερο ρούχων.
- Ακτινικά εγκαύματα: Προέρχονται από την επίδραση ακτινοβολίας (ήλιου, πυρηνικής)
Διαχωρισμός εγκαυμάτων[Επεξεργασία]
Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες κατηγοριοποίησης των εγκαυμάτων.
- Στην κλασική κατηγοριοποίηση χωρίζονται τα εγκαύματα σε 3 βαθμούς (α',β',γ')
- Πρώτου βαθμού: Αφορά η βλάβη μόνο την επιδερμίδα
- Δευτέρου βαθμού: Αφορά η βλάβη πέρα από την επιδερμίδα και το χόριο
- Τρίτου βαθμού:Αφορά την επιδερμίδα, το χόριο, καθώς και τους αδένες(ιδρωτοποιούς, σμηγματογόνος), τρίχες
- Άλλος τρόπος διαχωρισμού των εγκαυμάτων είναι ο διαχωρισμός σε επιδερμικά (αντιστοιχούν σε αυτά του Α' και Β' βαθμού) και υποδερμικά (Γ' βαθμού)
- Mπορούμε να τα διαχωρίσουμε σε βαθιά (όλο το πάχος του δέρματος) και επιπόλαια (τμήμα του πάχους του δέρματος)
- Η ταξινόμηση της Αμερικάνικης Εταιρίας Εγκαυμάτων είναι η εξής:
| Εγκαύματα παιδιών β' βαθμού | Εγκαύματα ενηλίκων β' βαθμού | γ' βαθμού εγκαύματα | |
|---|---|---|---|
| Ελαφρά | <10% έκτασης δέρματος | <15% έκτασης δέρματος | <2% έκτασης δέρματος |
| Μέσης Βαρύτητας | 10%-20% έκτασης δέρματος | 15%-25% έκτασης δέρματος | <10% έκτασης δέρματος |
| Βαριά | >20% έκτασης δέρματος | >25% έκτασης δέρματος | >10% έκτασης δέρματος |
Τα ελαφρά εγκαύματα μπορούν να αντιμετωπιστούν σε επίπεδο εξωτερικού ιατρείου, τα μέσης βαρύτητας χρήζουν νοσοκομειακής φροντίδας, ενώ τα βαριά εγκαύματα έχουν ανάγκη εξειδικευμένου κέντρου εγκαυμάτων.
Πρώτες βοήθειες που δίνονται στον εγκαυματία[Επεξεργασία]
Απομάκρυνση ενδυμάτων, τοποθέτηση φλεβικού καθετήρα για τη χορήγηση υγρών, λήψη αρτηριακού αίματος για τον προσδιορισμό των αερίων του αίματος, χορήγηση αναλγητικών ενδοφλεβίως, καλλιέργεια (από το τραύμα) ώστε να διαπιστωθεί μόλυνση και να χορηγηθεί κατάλληλο αντιβιοτικό, τοποθέτηση ουροκαθετήρα, χορήγηση αντιτετανικού εμβολίου. Ακόμη μπορούν να γίνουν εσχαροτομές, για να αποφευχθεί η συμπίεση των μαλακών μορίων και κοιλοτήτων από το οίδημα των ιστών.
Καταπληξία[Επεξεργασία]
Η κατάσταση που απειλεί τη ζωή του εγκαυματία είναι η καταπληξία, εξαιτίας απώλειας πλάσματος είτε με τη μορφή φυσαλίδων είτε στο μεσοκυττάριο χώρο (οίδημα) λόγω αγγειοδιαστολής. Έτσι ο οργανισμός έχει απώλειες λευκωμάτων και ύδατος και κατά συνέπεια έχουμε την αύξηση του αιματοκρίτη, διότι σε λιγότερο όγκο αίματος έχουμε τα ίδια ερυθρά αιμοσφαίρια. Εξαιτίας της αύξησης του αιματοκρίτη είναι πιο δύσκολη η διέλευση των ερυθρών από τα αγγεία και δυσχεραίνεται η οξυγόνωση των ιστών. Ο ρυθμός εξαγγείωσης πλάσματος εξαρτάται από την έκταση και όχι το βάθος του εγκαύματος. Η καταπληξία αντιμετωπίζεται με χορήγηση κολλοειδών διαλυμάτων όπως το πλάσμα (το οποίο είναι δυσεύρετο) και οι δεξτράνες (έχουν αναφερθεί επιπλοκές από το ήπαρ). Εξαιτίας αυτών των δυσκολιών χρησιμοποιείται ισότονο διάλυμα ηλεκτρολυτών (Ringer's lactate) και ανθρώπινη λευκωματίνη.
Σχήμα χορήγησης[Επεξεργασία]
Η χορήγηση των ουσιών εξαρτάται από την έκταση του εγκαύματος και το βάρος του σώματος.
x(κυβ.εκατ.)=Έκταση εγκαύματος% * Βάρος σώματος (kg)/2
Η φάση της καταπληξίας η οποία διαρκεί 36-48 την χωρίζουμε σε (3) τετράωρα, (2) εξάωρα και 1 με 2 δωδεκάωρα (ανάλογα με την κατάσταση και τις ανάγκες του εγκαυματία). Χορηγούμε σε κάθε μια φάση ένα x, συνοδευόμενο από 4G στις τετράωρες, 2G στις εξάωρες, και 1G σε κάθε δωδεκάωρη, όπου G 100κυβ.εκατοστά γλυκόζης 5%.
Αναπνευστικό[Επεξεργασία]
Είναι πολύ σημαντικό να διαπιστωθεί δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα (CO), μιας και το CO έχει 210 φορές μεγαλύτερη συγγένεια με την αιμοσφαιρίνη σε σχέση με το οξυγόνο. Ακόμη μπορεί να έχουν προκληθεί εγκαύματα εισπνευστικά, ιδίως αν υπάρχουν εγκαύματα στο πρόσωπο. Ένας τρίτος κίνδυνος είναι η εμφάνιση λαρυγγόσπασμου εξαιτίας εισόδου θερμού αέρα και τοξικών ουσιών.
Θεραπεία[Επεξεργασία]
Η θεραπεία των εγκαυμάτων μπορεί να είναι συντηρητική και χειρουργική
Συντηρητική Θεραπεία[Επεξεργασία]
Ανοιχτή μέθοδος: Έκθεση των εγκαυματικών επιφανειών στον αέρα και όχι κάλυψη τους με γάζες. Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι: η ξηρότητα και το φως αποτρέπουν τον πολλαπλασιασμό μικροβίων, τα τραύματα μπορούν να παρακολουθούνται άμεσα και εύκολα, επιτρέπεται η κινητικότητα των μελών και ξεκινά η κινησιοθεραπεία άμεσα. Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιλογή αυτής της μεθόδου είναι η ύπαρξη απομονωμένων θαλάμων για τη νοσηλεία όπως και εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό για την αποφυγή λοιμώξεων. Η ανοιχτή μέθοδος ενδείκνυται για εγκαύματα του προσώπου, του περινέου, ενώ για εγκαύματα άκρων και κορμού προτιμάται η κλειστή.
Κλειστή μέθοδος: Κάλυψη των εγκαυματικών περιοχών με βαζελινούχο γάζα αδράς ύφανσης. Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι η προστασία του τραύματος από τη λοίμωξη, η απορρόφηση των εξιδρωμάτων και διατήρηση του τραύματος ξερού, καθώς και η μείωση του πόνου.
Η χρήση ουσιών για τη καταπολέμηση των μικροβίων είναι απαραίτητη και στις δυο μεθόδους.
Χειρουργική θεραπεία[Επεξεργασία]
Για την ελάττωση του χρόνου νοσηλείας και την καλύτερη λειτουργική και αισθητική αποκατάσταση της περιοχής του εγκαύματος και την αποφυγή επιπλοκών διενεργείται χειρουργική θεραπεία.το κάθε κέντρο ανάλογα με την εμπειρία του σε κάθε μέθοδο, τις ανάγκες του περιστατικού, διαλέγει ποια μέθοδο θα ακολουθήσει.
- Μεταμόσχευση πάνω σε σαρκοφυούσες επιφάνειες μετά την απόπτωση των εσχάρων (που έχουν δημιουργηθεί από τις εσχαροτομές).
- Όψιμη (8-15 μεταγκαυματική ημέρα) εκτομή εσχαρών και μεταμόσχευση με μοσχεύματα από υγιή περιοχή.
- Άμεση (3 μεταγκαυματική ημέρα) εκτομή εσχαρών και μεταμόσχευση με μοσχεύματα από υγιή περιοχή. Ενδείκνυται σε εγκαύματα προσώπου, στα χέρια και στη μαστική περιοχή μικρών κοριτσιών ώστε να μη καταστραφεί ο αδένας.
Βιβλιογραφία[Επεξεργασία]
- Α.Π.Θ Τμήμα Ιατρικής-Τομέας Χειρουργικής (2001). Κεφάλαιο 13. Γενική Χειρουργική. University Studio Press. σελ. 229-247. ISBN 960-12-0931-X. http://www.universitystudiopress.gr/intro.htm.
- Δρ. Θεόδωρος Ντόλατζας, «Εγκαύματα»
- ΠΑΡΑΡΑ Σ.,ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ Ε.,ΚΑΤΣΙΟΥΛΑ Ε.,ΖΕΡΒΑΣ Μ. (2010). "Το Εισπνευστικό Έγκαυμα-Νόσος των πολλών ειδικοτήτων". IATPIKO BHMA 36. http://www.iatrikionline.gr/IB_122/4.pdf.
- Αμπλιανίτης ∆ημήτρης,Αναισθησιολόγος.Γενικό Κρατικό Αθήνας (2008). "ΤΟ ΕΓΚΑΥΜΑ". ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΙΓΟΥΣΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ H άσκηση τής επείγουσας ιατρικής στο σύγχρονο ΤΕΠ (Επιστημονική Ημερίδα: Τρίκαλα 13/12). http://www.anaesthesiology.gr/pages/TRIKALA08/EGKAVMA.pdf.
