Χημική ουσία

Χημική ουσία (chemical substance) ονομάζεται οποιαδήποτε υλική ουσία που βρίσκεται γύρω μας και κατ΄ επέκταση στο Σύμπαν και αποτελεί ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης της Χημείας. Η "χημική ουσία" χρησιμοποιείται ή λαμβάνεται μετά από μια διαδικασία στη Χημεία. Απαντάται είτε ως στοιχείο, είτε ως ένωση. Μετά τα παραπάνω ως χημική ουσία μπορούμε να ονομάζουμε κάθε υλικό που έχει συγκεκριμένη ταυτότητα όπως για παράδειγμα ο σίδηρος, το αλάτι, η ζάχαρη, το λάδι, η παραφίνη, το οινόπνευμα κλπ.

• Καθαρή ουσία ή καθαρή χημική ουσία ή χημικό είδος (chemical species) (αν και η δεύτερη είναι πολύ στενότερη και αυτηρότερη έννοια) ονομάζεται η ουσία εκείνη που αποτελείται από μία μόνο χημική ένωση ή από ένα μόνο χημικό στοιχείο.

Μια δημοφιλής επίσης έννοια του όρου "χημική ουσία" είναι ως «ένα προϊόν της χημικής βιομηχανίας». Υπό αυτήν τη μορφή όμως ο όρος μπορεί να υποδηλώνει ότι είναι "αφύσικη" και ίσως επιβλαβής, ακόμα και όταν τέτοιοι φόβοι είναι αδικαιολόγητοι.

Είδη χημικών ουσιών

• Ένα χημικό στοιχείο είναι μια ουσία που δεν μπορεί να αλλάξει ή να διαιρεθεί σε διαφορετικές ουσίες με συνηθισμένες χημικές μεθόδους . Το μικρότερο σωματίδιο ενός τέτοιου στοιχείου είναι ένα άτομο, το οποίο αποτελείται από τα ηλεκτρόνια που κεντροθετούνται γύρω από ένα πυρήνα πρωτονίων και νετρονίων.
• Μια χημική ένωση είναι μια ουσία που αποτελείται από δύο ή περισσότερα χημικά στοιχεία που συνδυάζονται χημικά σε σταθερές αναλογίες.
• Ένα ιόν είναι ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων με καθαρό ηλεκτρικό φορτίο, που έχει χάσει (κατιόν) ή κερδίσει (ανιόν) ένα ηλεκτρόνιο.
• Ένα μίγμα με σχετικά τυποποιημένη σύνθεση θεωρείται συχνά ουσία στο εμπόριο και τη βιομηχανία, αλλά όχι επισήμως από τη Χημεία. Δεν αποτελεί επίσης χημικό είδος.
• Διαφορετικό χημικό είδος αποτελεί κάθε αλλοτροπική μορφή χημικού στοιχείου. Π.χ. Ο₂ και Ο₃ αποτελούν διαφορετικά χημικά είδη και διαφορετικές χημικές ουσίες με διαφορετικές χημικές ιδιότητες.
• Διαφορετικό χημικό είδος αποτελεί και κάθε χημικό στοιχείο, ή χημική ένωση όταν περιέχουν διαφορετικά ισότοπα. Π.χ. H₂O, DHO και D₂O αποτελούν διαφορετικά χημικά είδη. Δεν θεωρούνται πάντα διαφορετικές ουσίες. Γενικά έχουν τις ίδιες χημικές ιδιότητες, αλλά διαφέρουν στις φυσικές ιδιότητες και στη χημική κινητική. Επίσης είναι διαχωρίσιμα και διαφέεουν και στις πυρηνικές ιδιότητες (Π.χ. το ¹⁴CO₂ είναι ραδιενεργό, ενώ το συνηθισμένο CO₂ δεν είναι. Επίσης είναι μεγαλύτερη η επιβραδυντική δράση του D₂O από του H₂O σε πυρηνικούς αντιδραστήρες).

Σημαντικότερες ουσίες

Οι πλέον συνηθισμένες αλλά και ταυτόχρονα οι σπουδαιότερες ουσίες στη φύση, στον πλανήτη Γη είναι ο ατμοσφαιρικός αέρας και το νερό.

Χωρίς αέρα και νερό κάθε έμβια γήινη ζωή θα ήταν καταδικασμένη. Το ανθρώπινο σώμα κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αποτελείται από νερό, ενώ χιλιάδες λίτρα αέρα εισπνέει και εκπνέει καθημερινά.

Ο αέρας και το νερό είναι αυτά που χρησιμοποιούνται και κατά μέγα μέρος σε πολλές διεργασίες της Χημείας και ιδιαίτερα της Βιομηχανίας.