Τόμας Πέιν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τόμας Πέιν
Thomas Paine.jpg
Γέννηση 9 Φεβρουαρίου 1737
Νόρφολκ, Αγγλία
Θάνατος 8 Ιουνίου 1809 (72 ετών)
Νέα Υόρκη,ΗΠΑ

Ο Τόμας Πέιν (9 Φεβρουαρίου 1737 - 8 Ιουνίου 1809) ήταν Άγγλο-Αμερικανός πολιτικός ακτιβιστής, φιλόσοφος, πολιτικός θεωρητικός και επαναστάτης. Ως συντάκτης των δύο πιο επιδραστικών φυλλαδίων κατά την έναρξη της Αμερικανικής Επανάστασης, ενέπνευσε τους αντάρτες το 1776 να κηρύξουν ανεξαρτησία από τη Βρετανία[1]. Οι ιδέες του αντικατοπτρίζουν την ρητορική για διακρατικά ανθρώπινα δικαιώματα της εποχής του Διαφωτισμού[2].Τον αποκάλεσαν «κατασκευαστή κορσέδων για εμπόριο, δημοσιογράφο για επάγγελμα, και προπαγανδιστή από κλίση[3]».

Γεννημένος στο Thetford της Αγγλίας, στην κομητεία του Νόρφολκ, ο Πέιν μετανάστευσε στις βρετανικές αποικίες της Αμερικής το 1774 με τη βοήθεια του Βενιαμίν Φραγκλίνου, φθάνοντας ακριβώς την στιγμή για να συμμετάσχουν στην Αμερικανική Επανάσταση. Σχεδόν κάθε επαναστάτης διάβασε (ή παρακολούθησε την ανάγνωση) του δυνατού φυλλαδίου του «Κοινή Λογική» (Common Sense, 1776), τηρουμένων των αναλογιών μπεστ-σέλερ[4][5]. Ο Αμερικάνικος τίτλος αποκρυστάλλωνε την επαναστατική απαίτηση για ανεξαρτησία από τη Μεγάλη Βρετανία. Το έργο του «Η Αμερικανική κρίση» (The American Crisis, 1776-1783) ήταν μια σειρά προεπαναστατικών φυλλαδίων. Η «Κοινή Λογική» ήταν τόσο επιδραστική ώστε ο Τζων Άνταμς είπε, «Χωρίς την πένα του συγγραφέα της Κοινής Λογικής, το ξίφος του Ουάσινγκτον θα είχε υψωθεί μάταια[6]

Ο Πέιν έζησε στη Γαλλία το μεγαλύτερο διάστημα της δεκαετίας του 1790, συμμετέχοντας ενεργά στην Γαλλική Επανάσταση. Έγραψε τα «Δικαιώματα του Ανθρώπου (Rights of Man, 1791), εν μέρει σαν υπεράσπιση της Γαλλικής Επανάστασης από τους επικριτές της.Οι επιθέσεις του ενάντια στον βρετανό συγγραφέα Έντμουντ Μπερκ τον οδήγησε σε δίκη και ερήμην καταδίκη το 1792 για το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμισης. Το 1792, αν και δεν μιλούσε γαλλικά, εξελέγη στην Γαλλική Εθνοσυνέλευση. Οι Γιρονδίνοι τον θεωρούσαν σύμμαχο. Κατά συνέπεια, οι Ορεινοί, ειδικά ο Ροβεσπιέρος, τον θεωρούσαν εχθρό.

Τον Δεκέμβριο του 1793 συνελήφθη και φυλακίστηκε στο Παρίσι, και απελευθερώθηκε το 1794. Έγινε διαβόητος λόγω της μπροσούρας του «Η Εποχή της Λογικής» (The Age of Reason, 1793-1794), στην οποία υποστήριξε ότι ο Ντεϊσμός προωθεί την λογική και την ελεύθερη σκέψη, τασσόμενος κατά της θεσμοθετημένης θρησκείας γενικά και του Χριστιανικού δόγματος ειδικότερα. Έγραψε επίσης το φυλλάδιο «Αγροτική Δικαιοσύνη» (Agrarian Justice, 1795), συζητώντας την προέλευση της ιδιοκτησίας, και εισήγαγε την έννοια του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Το 1802 επέστρεψε στις ΗΠΑ όπου και πέθανε στις 8 Ιουνίου του 1809. Μόνο έξι άτομα παρακολούθησαν την κηδεία του, καθώς είχε εξοστρακιστεί για γελοιοποίηση του Χριστιανισμού[7].

H ζωή του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την Αγγλία στην Αμερική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πέιν γεννήθηκε από πατέρα κουακέρο και μητέρα αγγλικανή. Η εγκύκλια παιδεία του ήταν ισχνή.Αφού άσκησε ποικίλα επαγγέλματα,έγινε τελικά εφοριακός υπάλληλος. Η ζωή του Πέιν στην Αγγλία στιγματίστηκε από αλλεπάλληλες αποτυχίες. Απολύθηκε από την υπηρεσία του, μετά τη δημοσίευση το 1772 κειμένου, όπου ισχυριζόταν ότι η αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων ήταν ο μόνος τρόπος να σταματήσει η διαφθορά στις δημόσιες υπηρεσίες. Τη στιγμή που είχε φτάσει σε κατάσταση απελπισίας γνωρίστηκε με τον Βενιαμίν Φραγκλίνο στο Λονδίνο, ο οποίος τον συμβούλευσε να δοκιμάσει την τύχη του στην Αμερική και τον εφοδίασε με συστατικές επιστολές.

Ο Πέιν έφτασε στη Φιλαδέλφεια το 1774. Η πρώτη τακτή απασχόλησή του ήταν ως βοηθός σύνταξης του περιοδικού «Pennsylvania Magazine». Παράλληλα ο Πέιν δημοσίευσε πολυάριθμα άρθρα και ποιήματα, ανώνυμα ή με ψευδώνυμο. Ένα από αυτά τα άρθρα ήταν το Αφρικανοί δούλοι στην Αμερική (African Slavery in America), στο οποίο αποδοκίμαζε με καυστικό τρόπο το δουλεμπόριο Αφρικανών και το οποίο έφερε την υπογραφή «Δικαιοσύνη και Ανθρωπιά» (Justice and Humanity).

Ο Πέιν έφθασε στην Αμερική, όταν η σύγκρουση μεταξύ αποικιών και Αγγλίας έφτανε στο αποκορύφωμά της. Υποστήριξε, τότε, ότι η υπόθεση της Αμερικής δεν θα έπρεπε να είναι απλώς μία εξέγερση κατά των φορολογικών μέτρων, αλλά η διεκδίκηση της ανεξαρτησίας της. Την ιδέα αυτή προέβαλε στο φυλλάδιο Κοινός Νους, το οποίο κυκλοφόρησε στις 10 Ιανουαρίου 1776. Το πενηντασέλιδο αυτό φυλλάδιο συνετέλεσε περισσότερο από κάθε άλλο μεμονωμένο έντυπο στο να ανοίξει ο δρόμος για τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, που κυρώθηκε ομόφωνα στις 4 Ιουλίου 1776.

Στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον πόλεμο που επακολούθησε,ο Πέιν υπηρέτησε ως εθελοντής στη θέση του υπασπιστή του στρατηγού Ναθάνιελ Γκρην. Η μεγάλη συμβολή του στην πατριωτική υπόθεση ήταν τα 16 κείμενα με τον γενικό τίτλο Κρίση,που δημοσίευσε στο διάστημα μεταξύ 1776-1783, καθένα από τα οποία έφερε την υπογραφή «Κοινός Νους». Το κείμενό του Η Αμερικάνικη Κρίση, τόμος 1 (The American Crisis,Volume 1), που κυκλοφόρησε στις 19 Δεκεμβρίου 1776, όταν ο στρατός του Τζωρτζ Ουάσινγκτον ήταν στο πρόθυρα της διάλυσής του, άρχιζε με τα φλογερά λόγια «Ήλθε η ώρα για να δοκιμάσουν οι άντρες τη ψυχή τους». Ο Ουάσινγκτον έδωσε εντολή να διαβαστεί σ΄όλους τους στρατιώτες στο Βάλυ Φορντζ.

Το 1777 το Κογκρέσο διόρισε τον Πέιν γραμματέα στην υπηρεσία της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, θέση στην οποία έμεινε ως τις αρχές του 1779, οπότε αποδεσμεύθηκε. Την απελπιστική κατάσταση στην οποία βρέθηκε λόγω ανεργίας ανακούφισε ο διορισμός του ως υπαλλήλου στη Γενική Συνέλευση της Πενσιλβανίας στις 2 Νοεμβρίου 1779. Στη θέση αυτή είχε συχνά την ευκαιρία να παρατηρεί ότι ο αμερικάνικος στρατός βρισκόταν στα όρια της υπομονής του εξαιτίας της παντελούς έλλειψης αμοιβής και της ανεπάρκειας εφοδίων. Ο Πέιν διέθεσε 500 δολάρια από το μισθό του και άρχισε έρανο για την ανακούφιση των στρατιωτών. Το 1781, για τον ίδιο σκοπό, συνόδευσε τον Τζων Λώρενς στη Γαλλία. Τα χρήματα,ο ρουχισμός και τα πολεμοφόδια που απεκόμισαν συνετέλεσαν σημαντικά στην τελική επιτυχία της Επανάστασης. Ο Πέιν απηύθυνε επίσης έκκληση προς τις Πολιτείες να συνεργάζονται για την ευημερία ολόκληρου του έθνους. Στο κείμενό του Δημόσιο Καλό (Public Good,1780) περιλάμβανε πρόταση για σύγκληση εθνικής συνόδου, για την τροποποίηση μη αποτελεσματικών άρθρων της Συνομοσπονδίας και για την εγκαθίδρυση ισχυρής κεντρικής κυβέρνησης που θα λειτουργούσε βάσει «ηπειρωτικού συντάγματος»

Το τέλος της Αμερικάνικης Επανάστασης βρήκε τον Πέιν να μαστίζεται για άλλη μία φορά από τη φτώχεια. Τα πατριωτικά του κείμενα είχαν πουληθεί κατά εκατοντάδες χιλιάδες, αλλά είχε αρνηθεί να αποκομίσει οποιοδήποτε οικονομικό όφελος, επειδή πίστευε ότι φθηνές εκδόσεις θα είχαν ευρύτερη κυκλοφορία. Με αίτηση προς το Κογκρέσο,που προσυπέγραψε ο Ουάσινγκτον,ζήτησε οικονομική βοήθεια. Η προώθησή της εμποδίστηκε από τους αντιπάλους του Πέιν στο Κογκρέσο, αλλά η Πενσυλβάνια του έδωσε 500 δολάρια και η Νέα Υόρκη ένα αγρόκτημα στο Νιου Ροσέλ.

Στην Ευρώπη:«Ανθρώπινα Δικαιώματα»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Απρίλιο του 1787, ο Πέιν έφυγε για την Ευρώπη. Τον Δεκέμβριο του 1789, στην Αγγλία, δημοσίευσε ανωνύμως προειδοποίηση κατά της προσπάθειας του πρωθυπουργού Γουίλιαμ να εμπλέξει την Αγγλία σε πόλεμο με τη Γαλλία για την Ολλανδία, υπενθυμίζοντας στον βρετανικό λαό ότι ο πόλεμος θα είχε «ένα μόνο πράγμα βέβαιο και αυτό είναι η αύξηση των φόρων». Αλλά η Γαλλική Επανάσταση απασχολούσε περισσότερο το μυαλό του. Εξοργίστηκε από την επίθεση κατά της εξέγερσης του Γαλλικού λαού που έκανε ο Έντμουντ Μπερκ στο βιβλίο του Σκέψεις για την επανάσταση στη Γαλλία ( Reflections on the Revolution in France) και παρόλο που ο Πέιν θαύμαζε τον Μπερκ για τη στάση του υπέρ της Αμερικανικής Επανάστασης, έσπευσε να του απαντήσει με το κείμενο Ανθρώπινα Δικαιώματα (13 Μαρτίου 1791). Το βιβλίο αμέσως προκάλεσε αίσθηση. Όταν Ο Μπερκ απάντησε, ο Πέιν επανήλθε με το βιβλίο Ανθρώπινα Δικαιώματα. Μέρος Β΄, που δημοσιεύθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1792.

Εκείνο που άρχισε ως υποστήριξη της Γαλλικής Επανάστασης εξελίχθηκε σε ανάλυση βασικών αιτιών δυσαρέσκειας στην ευρωπαϊκή κοινωνία και σε προτάσεις για την εξάλειψη των δεινών που απέρρεαν από την αυθαίρετη διακυβέρνηση, τη φτώχεια, τον αναλφαβητισμό, την ανεργία και τον πόλεμο. Ο Πέιν εξέφρασε με πειστικό τρόπο τη γνώμη του υπέρ του δημοκρατικού πολιτεύματος και προχώρησε στην εκπόνηση σχεδίου για λαϊκή μόρφωση, ανακούφιση των φτωχών, συντάξεις για τους υπερήλικους, και δημόσια έργα για τους ανέργους,όλα χρηματοδοτημένα από την επιβολή προοδευτικού φόρου εισοδήματος. Για την άρχουσα τάξη, οι προτάσεις του Πέιν σήμαιναν «αιματηρή επανάσταση» και η κυβέρνηση διέταξε την απαγόρευση του βιβλίου και τη φυλάκιση του εκδότη του. Ο Πέιν κατηγορήθηκε για προδοσία και εκδόθηκε ένταλμα σύλληψής του.

Όμως ο Πέιν βρισκόταν ήδη καθ´οδόν στη Γαλλία όπου είχε εκλεγεί μέλος της Εθνικής Συνελεύσεως. Ο Πέιν δικάστηκε ερήμην, καταδικάστηκε για τον ανατρεπτικό λίβελο, κηρύχθηκε εκτός νόμου και το βιβλίο Ανθρώπινα Δικαιώματα απαγορεύτηκε δια παντός. Στη Γαλλία ο Πέιν χαιρέτισε την κατάργηση της μοναρχίας, αλλά απέκρουσε την τρομοκρατία κατά των βασιλικών και αγωνίστηκε χωρίς αποτέλεσμα να σώσει τη ζωή του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, υποστηρίζοντας ότι ήταν προτιμότερο να εξοριστεί παρά να θανατωθεί. Έμελλε να τιμωρηθεί για τις προσπάθειές του να σώσει τη ζωή του βασιλιά, όταν οι ριζοσπαστικοί του Ροβεσπιέρου κατέλαβαν την εξουσία. Ο Πέιν φυλακίστηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1793 ως τις 4 Νοεμβρίου 1794, όταν, με την πτώση του Ροβεσπιέρου, αποφυλακίστηκε και παρά τη σοβαρή ασθένειά του, έγινε και πάλι δεκτός στην Εθνική Συνέλευση.

Ενώ ήταν στη φυλακή, δημοσιεύθηκε (1794) το πρώτο μέρος του βιβλίου του Ο Αιώνας της Λογικής και ακολουθήθηκε από το Β΄μέρος μετά την αποφυλάκισή του(1796). Αν και ο Πέιν δήλωνε καθαρά ότι πίστευε στην ύπαρξη Ανώτατου Όντος και, ως πιστός στο Θεό, ήταν αντίθετος μόνο στη θεσμοθετημένη θρησκεία, το έργο προκάλεσε την εντύπωση ότι ήταν άθεος. Η δημοσίευση του τελευταίου σπουδαίου φυλλαδίου Αγροτική Δικαιοσύνη (Agrarian Justice ,1797) με την επίθεσή του κατά των ανισοτήτων στην ιδιοκτησία, προσέθεσε κι΄άλλους εχθρούς στους κύκλους του κατεστημένου.

Ο Πέιν παρέμεινε στη Γαλλία ως την 1η Σεπτεμβρίου 1802, όταν αναχώρησε για τις ΗΠΑ. Σύντομα ανακάλυψε ότι οι υπηρεσίες που πρόσφερε στη χώρα είχαν ξεχαστεί και ότι το ευρύ κοινό τον θεωρούσε τον μεγαλύτερο άπιστο του κόσμου. Πέθανε στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης το 1809 και τον έθαψαν στο Νιου Ρόσελ, στο αγρόκτημα που του είχε παραχωρήσει η Νέα Υόρκη ως ανταμοιβή για τα κείμενα που είχε γράψει υπέρ της Επανάστασης.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Henretta, James A. (2011). America's History, Τόμος 1: Ως το 1877. Macmillan, σελ. 165. ISBN 9780312387914. http://books.google.com/books?id=5PmY3sBubw8C&pg=PA165. 
  2. Jason D. Solinger. "Thomas Paine's Continental Mind". Early American Literature (2010) 45#3, Τόμ. 45 Τεύχος 3, σελ. 593-61.7
  3. Saul K. Padover, Jefferson: A Great American's Life and Ideas, (1952), σελ. 32.
  4. Hitchens, Christopher (2006). Thomas Paine's Rights of Man. Grove Press, σελ. 37. ISBN 0-8021-4383-0. 
  5. Ο Βιογράφος Harvey Kaye γράφει, "Within just a few months 150,000 copies of one or another edition were distributed in America alone. The equivalent sales today would be fifteen million, making it, proportionally, the nation's greatest best-seller ever." στο Kaye, Harvey J. (2005). Thomas Paine And The Promise of America. Hill & Wang, σελ. 43. ISBN 0-8090-9344-8. 
  6. The Sharpened Quill, The New Yorker. Ανακτήθηκε 6 Νοεμβρίου 2010.
  7. Conway, Moncure D. (1892). The Life of Thomas Paine. Τόμ. 2, σελ. 417–418.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


  • Πάπυρος Laroysse Britannica (Αθήνα, 2006)


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Thomas Paine της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).