Τριγωνική ανισότητα

Στα μαθηματικά, η τριγωνική ανισότητα είναι μία ανισότητα που εκφράζει σε γενικές γραμμές ότι «μεταξύ δύο σημείων, συντομότερη οδός η ευθεία».
Στην γεωμετρία, λέει ότι σε ένα τρίγωνο, το μήκος κάθε πλευράς είναι μικρότερο από το άθροισμα των μηκών των άλλων δύο πλευρών, καθώς και μεγαλύτερο από τη διαφορά τους. Δηλαδή σε ένα τρίγωνο με μήκη πλευρών ισχύει ότι
- .
Ισοδύναμα, η τριγωνική ανισότητα διατυπώνεται με τη χρήση των Καρτεσιανών συντεταγμένων των κορυφών ενός τριγώνου στο επίπεδο, δηλαδή αν , και , τότε
- ,
όπου είναι η Ευκλείδεια απόσταση μεταξύ των σημείων.
Πιο γενικά, σε έναν μετρικό χώρο με σύνολο σημείων και «απόσταση» η τριγωνική ανισότητα είναι αξίωμα. Δηλαδή, ο χώρος ικανοποιεί την τριγωνική ανισότητα αν για κάθε τρία σημεία ισχύει ότι
- .
Στους μετρικούς χώρους το αριστερό μέλος της ανισότητας είναι πόρισμα του αξιώματος, οπότε συχνά παραλείπεται.[Σημείωση 1]

.
Πιο πρακτικά, αυτό το σύνολο σημείων θα μπορούσε να είναι το σύνολο των διασταυρώσεων σε μία πόλη και η απόσταση μεταξύ τους στο πλήθος των βημάτων που χρειάζεται για να πάει κάποιος από μία διασταύρωση στην άλλη. Στα συστήματα αυτόματης πλοήγησης, αρκετοί αλγόριθμοι χρησιμοποιούν αυτή την ιδιότητα για να βρίσκουν γρήγορα μονοπάτια από ένα μέρος σε ένα άλλο.
Στους πραγματικούς αριθμούς
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ας είναι και δύο πραγματικοί αριθμοί. Η τριγωνική ανισότητα λέει ότι
- ,
όπου είναι η απόλυτη τιμή του αριθμού .
Στην ευκλείδεια γεωμετρία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Ευκλείδεια επιπεδομετρία, η τριγωνική ανισότητα διατυπώνεται ως ένα κριτήριο τριγώνων, υπό την έννοια ότι τρεις πραγματικοί αριθμοί , και είναι πλευρές τριγώνου αν και μόνο αν ικανοποιούν την τριγωνική ανισότητα.
Θεώρημα (Τριγωνική ανισότητα) — Σε ένα τρίγωνο κάθε πλευρά του είναι, μεγαλύτερη από την διαφορά και μικρότερη από το άθροισμα των άλλων δύο πλευρών. Δηλαδή ισχύει,
| Απόδειξη | |||||||||||||||||||||
|
Θεωρούμε το τρίγωνο και θέτουμε . Θα αποδείξουμε ότι . Στην προέκταση της προς το μέρος του θεωρούμε σημείο τέτοιο ώστε τότε, το τρίγωνο είναι ισοσκελές και επομένως είναι,
Είναι άρα λόγω της () είναι, . Στο τρίγωνο είναι άρα,
Επειδή είναι έπεται ότι,
Δηλαδή,
Με παρόμοιο τρόπο αποδεικνύεται ότι ισχύουν και οι σχέσεις, και . Με αναδιάταξη των όρων τους προκύπτουν οι εξής σχέσεις
Συνδυάζοντας αυτές τις δύο με τις ιδιότητες των ανισοτήτων
Από τις ιδιότητες της απόλυτης τιμής,
Συνδυάζοντας, τις σχέσεις () και () έχουμε ότι
|

Η τριγωνική ανισότητα γενικεύεται στην λεγόμενη πολυγωνική ανισότητα, που λέει ότι το ευθύγραμμο τμήμα που ενώνει δύο σημεία είναι μικρότερο από κάθε που ενώνει τα σημεία αυτά.
Θεώρημα (Πολυγωνική ανισότητα) — Έστω δύο σημεία και τεθλασμένη μεταξύ των δύο σημείων. Τότε,
- .
| Απόδειξη |
|
Ας είναι ένα ευθύγραμμο τμήμα και μία τεθλασμένη. Φέρνουμε όλες τις διαγωνίους από το . Από τις τριγωνικές ανισότητες στα τρίγωνα που σχηματίζονται παίρνουμε διαδοχικά: |
Σε Ευκλείδειους χώρους
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η τριγωνική ανισότητα στο Ευκλείδειο επίπεδο διατυπώνεται για τις Καρτεσιανές συντεταγμένες των τριών κορυφών ενός τριγώνου ως εξής:
Πόρισμα — Έστω τρία σημεία , και . Τότε,
- .
Θέτοντας το ένα από τα τρία σημεία να είναι η αρχή των αξόνων η ανισότητα λαμβάνει την εξής μορφή:
Πόρισμα — Έστω και , τότε
- .
| Αλγεβρική απόδειξη |
|
Τετραγωνίζοντας και τα δύο μέλη λαμβάνουμε την ισοδύναμη
δηλαδή
ή
Τετραγωνίζοντας πάλι και τα δύο μέλη λαμβάνουμε
ή
ή
ή
χρησιμοποιώντας την ταυτότητα για και . Η τελευταία ισχύει γιατί το τετράγωνο κάθε πραγματικού αριθμού είναι μη-αρνητικό. Λόγω των ισοδυναμιών ισχύει και η αρχική. |
Η ανισότητα γενικεύεται σε Ευκλείδειους χώρους μεγαλύτερων διαστάσεων ως εξής:
Θεώρημα — Σε διαστάσεις, για κάθε ισχύει ότι
- .
Η ανισότητα στους πραγματικούς αριθμούς είναι ειδική περίπτωση για ενώ η ανισότητα στα τρίγωνα είναι η περίπτωση για .
Σε μετρικούς χώρους
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σε έναν μετρικό χώρο , όπου ένα σύνολο και μία συνάρτηση, η τριγωνική ανισότητα είναι το αξίωμα που λέει ότι για κάθε
- .
Ιδιότητα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Από το αξίωμα της τριγωνικής ανισότητας, προκύπτει η πλήρης τριγωνική ανισότητα, ότι για κάθε ισχύει ότι
- .
| Απόδειξη |
|
Εφαρμόζοντας την ανισότητα κυκλικά για τα στοιχεία λαμβάνουμε
Με αναδιάταξη προκύπτει ότι
Από την συμμετρική ιδιότητα του μετρικού χώρου έχουμε ότι και άρα
από τις ιδιότητες της απόλυτης τιμής. |
Σε χώρους με νόρμα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σε έναν χώρο με νόρμα , η τριγωνική ανισότητα είναι το αξίωμα που λέει ότι για κάθε διανύσματα ισχύει ότι
- .
Σε σύγκριση με τους μετρικούς χώρους, αναφέρεται σε δύο στοιχεία αντί για τρία, αλλά θέτοντας και , μπορούμε να λάβουμε την τριγωνική ανισότητα
- .
Σε χώρους με εσωτερικό γινόμενο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σε χώρους με εσωτερικό γινόμενο , η νόρμα που ορίζει το εσωτερικό γινόμενο ικανοποιεί την τριγωνική ανισότητα, όπως προκύπτει από την Ανισότητα Κωσύ-Σβαρτς.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Δείτε την απόδειξη παρακάτω
