Πιπερίδες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πιπερίδες
(Piperaceae)
Εικονογράφηση του Πεπέρεως του μέλανος (Piper nigrum), από τον Hermann Köhler (1887).
Εικονογράφηση του Πεπέρεως του μέλανος (Piper nigrum), από τον Hermann Köhler (1887).
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Φυτά
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα
( Aνιεράρχητη
βαθμίδα
):
Μαγνολιίδες
Τάξη: Πεπερώδη
Οικογένεια: Πιπερίδες (Piperaceae)
Giseke[1]

Οι Πιπερίδες (Piperaceae), επίσης γνωστά ως η οικογένεια πιπεριού, είναι μια μεγάλη οικογένεια ανθοφόρων φυτών. Η ομάδα περιλαμβάνει περίπου 3.600 είδη που σήμερα είναι αποδεκτά σε 13 γένη. Η συντριπτική πλειοψηφία των πιπεριών μπορούν να βρεθούν στα δύο κύρια γένη: Πέπερι (Piper) (2.000 είδη) και Πεπερομοία ή Πεπερόμορφος (Peperomia) (1.600 είδη).[2]

Μέλη της οικογενείας των Πιπεριδών (Piperaceae) μπορεί να είναι μικρά δέντρα, θάμνοι ή αρωματικά φυτά. Η κατανομή αυτής της ομάδας περιγράφεται καλύτερα ως παντροπικός.

Το πιο γνωστό είδος είναι το Πέπερι το μέλαν (Piper nigrum), το οποίο αποδίδει τους περισσότερους πιπερόκοκκους που χρησιμοποιούνται ως καρυκεύματα, συμπεριλαμβάνοντας το μαύρο πιπέρι αν και οι συγγενείς του στην οικογένεια περιλαμβάνουν πολλά άλλα καρυκεύματα.[3]

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία Πιπερίδες (Piperaceae), είναι πιθανό να προέρχεται από τον Σανσκριτικό όρο «pippali», ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα μακρά πιπέρια (όπως εκείνα του Πεπέρεως του μακρού (Piper longum)).

Ταξινομική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σύστημα APG ΙΙΙ του 2009 αναγνωρίζει αυτή την οικογένεια και την καταχωρεί στην τάξη των Πεπερωδών (Piperales) στον χωρίς βαθμίδα κλάδο των Μαγνολιίδων (Magnoliids).[1] Η οικογένεια αποτελείται από πέντε γένη: Πέπερι (Piper), Πεπερομοία ή Πεπερόμορφος (Peperomia), Zippelia, Manekia και Verhuellia. Το προηγουμένως αναγνωρισμένο γένος του Ειρηνικού Macropiper, προσφάτως συγχωνεύθηκε στο Πέπερι (Piper).[4] Ένα δοκιμαστικό κλαδόγραμμα που δείχνει τις σχέσεις που βασίζονται στον Wanke κ.ά. (2007)[5] παρουσιάζεται παρακάτω. Αυτή η φυλογένεση βασίστηκε σε 6.000 ζεύγη βάσεων του DNA χλωροπλάστη. Μόλις προσφάτως έχει καταστεί σαφές ότι το Verhuellia είναι αδελφικό με τα άλλα τέσσερα γένη στην οικογένεια.[6]



Verhuellia




Zippelia



Manekia

 




Πέπερι (Piper)



Πεπερομοία ή Πεπερόμορφος (Peperomia)

 

 

 

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άνθος από την Magnolia × wieseneri, όπου φαίνονται οι πολλοί ύπεροι, που σχηματίζουν το γυναικείον (gynoecium) εις το μέσον του άνθους.

Μέλη της οικογένειας του πιπεριού είναι δενδρύλλια, θάμνοι και πολυετή (perennial)[Σημ. 1] ή ετήσια (annual)[Σημ. 2] αρωματικά φυτά.

Ρίζες και μίσχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα φυτά συχνά είναι ριζωματώδη (rhizome),[Σημ. 3] και μπορούν να είναι επίγεια ή επίφυτα[Σημ. 4] Τα στελέχη [Σημ. 5][Υποσημ. 1] μπορεί να είναι είτε απλά είτε διακλαδισμένα.

Φύλλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα φύλλα είναι απλά με ολόκληρα περιθώρια και τοποθετούνται στη βάση του φυτού είτε κατά μήκος του στελέχους και μπορεί να εναλλάσσονται, απέναντι, είτε σπειροειδή σε διάταξη. Παράφυλλα[Σημ. 6] συνήθως υπάρχουν, όπως είναι οι μίσχοι. Όταν τα φύλλα συνθλιβούν, συνήθως είναι αισθητά αρωματικά.

Άνθη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ταξιανθίες[Σημ. 7] (υπό τη μορφή αιχμών) είναι ακροδέκτες, απέναντι των φύλλων ή βρίσκονται στις μασχάλες. Τα άνθη είναι αμφιφυλόφιλα άνευ περιανθίου, έκαστο άνθος υποβαστάζεται από ένα ασπιδοειδές βράκτιο (bract).[Σημ. 8] Οι στήμονες είναι 2-6 και υπογύναια[Σημ. 9][Υποσημ. 2] με 2-locular ανθήρες.[Σημ. 10] Συνήθως, υπάρχουν 3-4 στίγματα (stigma)[Σημ. 11] που συνδέονται με ένα μόνο ύπερο (pistil)[Σημ. 12] ανά άνθος, το οποίο είναι 1 ή 3-4 carpellate.[Σημ. 13] Η ωοθήκη είναι 1 locular και ανώτερη.

Καρποί και σπόροι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι καρποί είναι δρυποειδής,[Σημ. 14] με ένα μόνο κουκούτσι ανά καρπό. Οι σπόροι έχουν ένα λεπτό έμβρυο και αλευρώδες περισπέρμιο.[7][Σημ. 15]

Γένη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποοικογένεια Verhuellioideae Samain & Wanke

  • Verhuellia Miquel 1843 (τρία είδη)

Υποοικογένεια Zippelioideae Samain & Wanke

  • Zippellia Blume 1830 (ένα είδος)
  • Manekia Trelease 1927 (έξι είδη)

Υποοικογένεια Piperoideae Arnott

  • Πέπερι (Piper) Λινναίος (Linnaeus) 1753 (περίπου 2.000 είδη)
  • Peperomia Ruiz & Pavon 1794 (περίπου 1.600 ήδη)

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ένα πολυετές φυτό (perennial plant) ή απλά πολυετές (perennial) (από το Λατινικό per, που σημαίνει "μέσα" και annus, που σημαίνει "χρόνος"), είναι ένα φυτό που ζει για περισσότερο από δύο χρόνια.[Παρ. Σημ. 1]
  2. Ένα ετήσιο φυτό είναι ένα φυτό που ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής του από τη βλάστηση έως την παραγωγή σπόρων προς σπορά εντός ενός έτους και μετά ξεραίνεται. Τα καλοκαιρινά μονοετή βλαστάνουν την άνοιξη ή νωρίς το καλοκαίρι και ωριμάζουν το φθινόπωρο του ίδιου έτους. Τα χειμερινά μονοετή βλαστάνουν κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και ωριμάζουν κατά τη διάρκεια της άνοιξης ή το καλοκαίρι του επόμενου ημερολογιακού έτους.[Παρ. Σημ. 2]
  3. Στη βοτανική και την δενδρολογία, ένα ρίζωμα (από το Αρχαίο Ελληνικό: ῥίζωμα, "μάζα των ριζών", από το ῥιζόω, "αιτία να χτυπήσει η ρίζα") είναι ένα τροποποιημένο υπόγειο στέλεχος του φυτού, που συνήθως βρίσκεται υπογείως, συχνά στέλνοντας ρίζες και βλαστούς από τα μεσογόνατιά του.[Παρ. Σημ. 3][Παρ. Σημ. 4]
  4. Επίγειο φυτό είναι το φυτό που φυτρώνει επάνω ή εντός ή στη στεριά. Οι άλλες μορφές των φυτών είναι:
    • τα υδρόβια (που ζουν στο νερό),
    • τα επίφυτα (που ζουν στα δέντρα) και
    • τα λιθόφυτα (που ζουν εντός ή επί των βράχων).[Παρ. Σημ. 5]
  5. Στη βοτανική στέλεχος είναι ένας από τους δύο κυριότερους διαρθρωτικούς άξονες του αγγειακού φυτού, ο άλλος είναι η ρίζα. Το στέλεχος συνήθως διαιρείται σε κόμβους και μεσογονάτια: Οι κόμβοι διαθέτουν ένα ή περισσότερα φύλλα, καθώς και ανθοφόρους οφθαλμούς που μπορούν να εξελιχθούν σε κλάδους (με φύλλα, κώνους κωνοφόρων ή ταξιανθίες (άνθη)). Τυχαίες ρίζες μπορούν επίσης να παραχθούν από τους κόμβους. Τα μεσογονάτια καθορίζουν την απόσταση από τον ένα κόμβο στον άλλο κόμβο. Ο όρος «βλαστάρια» συχνά συγχέεται με τα «στελέχη»· Οι «βλαστοί» γενικά αναφέρονται σε νέα ανάπτυξη φρέσκου φυτού συμπεριλαμβάνοντας τόσο τους μίσχους και τις άλλες δομές, όπως τα φύλλα ή τα άνθη. Στα περισσότερα φυτά οι μίσχοι βρίσκονται πάνω από την επιφάνεια του εδάφους, αλλά ορισμένα φυτά έχουν υπόγειους μίσχους.
  6. Στη βοτανική, παράφυλλο (Λατινικά stipula: άχυρο, μίσχος) είναι ο όρος ο οποίος επινοήθηκε από τον Λινναίο, που αναφέρεται σε αποφύσεις οι οποίες βαρύνουν και στις δύο πλευρές (κάποιες φορές στη μία μόνο πλευρά) από τη βάση ενός μίσχου (το μίσχο). Ένα ζεύγος παραφύλλων θεωρείται μέρος της ανατομίας του φύλλου ενός τυπικού ανθοφόρου φυτού, αν και σε πολλά είδη τα παράφυλλα είναι δυσδιάκριτα ή εντελώς απόντα (και το φύλλο στη συνέχεια ονομάζεται exstipulate). Σε κάποια παλαιότερα βοτανικά έγγραφα, ο όρος «παράφυλλο» χρησιμοποιείτο γενικότερα για να αναφερθεί σε οποιαδήποτε μικρά φύλλα ή τμήματα φύλλων, ειδικότερα τα πρόφυλλα (prophylls). [Παρ. Σημ. 6][Παρ. Σημ. 7]
  7. Ταξιανθία είναι η πλήρης κεφαλή άνθους του φυτού συπεριλαμβανομένων των βλαστών, των μίσχων, των κλαδιών και των λουλουδιών.
  8. Στη βοτανική βράκτιο ή βράκειο (bract), είναι ένα φύλλο στο μίσχο του άνθους δηλαδή ένα τροποποιημένο ή εξειδικευμένο φύλλο, ειδικά ένα που σχετίζεται με την αναπαραγωγική δομή, όπως ένα λουλούδι, ταξιανθία άξονας ή κλίμακα κώνου.
  9. Στα ανθοφόρα φυτά, η ωοθήκη είναι το τμήμα του θηλυκού αναπαραγωγικού οργάνου του άνθους ή το γυναικείον.
  10. Ο στήμονας (πληθυντικός οι στήμονες) είναι το γυρεοπαραγωγό αναπαραγωγικό όργανο του άνθους. Ο ανθήρας προέρχεται από το Γαλλικό anthère, από το κλασικό Λατινικό anthera, που σημαίνει «το φάρμακο το οποίο προέρχεται από το άνθος» και εν συνεχεία από το Αρχαίο Ελληνικό «ἀνθηρά», θηλυκό του ἀνθηρός, «ανθισμένη», από το ἄνθος, (λουλούδι). [Παρ. Σημ. 8] [Παρ. Σημ. 9] [Παρ. Σημ. 10] [Παρ. Σημ. 11]
  11. Στη βοτανική το στίγμα (stigma), είναι η δεκτική άκρη του καρπόφυλλου ή αρκετών συντηγμένων καρπόφυλλων, στο γυναικείον του άνθους. Το στίγμα λαμβάνει γύρη και είναι σχετικό με το στίγμα που βλαστάνει ο κόκκος γύρης. Συχνά κολλώδες, το στίγμα προσαρμόζεται με διάφορους τρόπους, προκειμένου να πιάνει και να παγιδεύει γύρη με διάφορες τρίχες, φτερά ή γλυπτοειδή. [Παρ. Σημ. 12]
  12. Ο ύπερος (pistil), είναι τα θηλυκά όργανα του άνθους, τα οποία περιλαμβάνουν το στίγμα, το στυλ και τις ωοθήκες.
  13. Τα άνθη που φέρουν το γυναικείον (carpel) αλλά καθόλου το ανδρείον, ονομάζονται carpellate. Τα άνθη τα οποία δεν διαθέτουν το γυναικείον, καλούνται staminate.
  14. Στη βοτανική, μια δρύπη (drupe) (ή ένα πυρηνόκαρπο) είναι ένας μη διανοιγόμενος καρπός, στον οποίo το εξωτερικό σαρκώδες τμήμα (εξωκάρπιο ή το δέρμα· και το μεσοκάρπιο, η σάρκα) περιβάλλει το κέλυφος (κουκούτσι, πυρήν οπώρας ή πυρένιο) από σκληρυμένο ενδοκάρπιο με σπόρο (κουκούτσι) εντός. [Παρ. Σημ. 13]
  15. Στα φυτά με σπόρους, το ωάριο («μικρό ωό») είναι η δομή η οποία δημιουργεί και περιέχει τα θηλυκά αναπαραγωγικά κύτταρα.
Παραπομπές σημειώσεων
  1. The Garden Helper. The Difference Between Annual Plants and Perennial Plants in the Garden. Retrieved on 2008-06-22.
  2. http://www.illinoiswildflowers.info/files/line_drawings.htm
  3. ῥίζωμα. Liddell, Henry George· Scott, Robert· A Greek–English Lexicon στο Perseus Project
  4. ῥιζόω
  5. http://www.merriam-webster.com/dictionary/terrestrial
  6. Concise English Dictionary Wordsworth Editions Ltd. 1994, ISBN 1-85326-328-1
  7. Goebel, K.E.v. (1969) [1905]. Organography of plants, especially of the Archegoniatae and Spermaphyta. Part 2 Special organography. translated by I.B. Balfour. New York: Hofner publishing company. http://www.archive.org/details/organographyofpl02goeb. 
  8. Klein, E. (1971). A comprehensive etymological dictionary of the English language. Dealing with the origin of words and their sense development thus illustration the history of civilization and culture. Amsterdam: Elsevier Science B.V.
  9. Siebenhaar, F.J. (1850). Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften. (Zweite Auflage). Leipzig: Arnoldische Buchhandlung.
  10. Saalfeld, G.A.E.A. (1884). Tensaurus Italograecus. Ausführliches historisch-kritisches Wörterbuch der Griechischen Lehn- und Fremdwörter im Lateinischen. Wien: Druck und Verlag von Carl Gerold's Sohn, Buchhändler der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften.
  11. Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
  12. The Penguin Dictionary of Botany, edited by Elizabeth Toothill, Penguin Books 1984 ISBN 0-14-051126-1
  13. Stern, Kingsley R. (1997). Introductory Plant Biology (Seventh έκδοση). Dubuque: Wm. C. Brown. ISBN 0-07-114448-X. 

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Στη βοτανική ο μίσχος (stem), είναι το στέλεχος που αποδίδει ενιαία λουλούδια στην ταξιανθία. Είναι τα κλαδιά ή τα στελέχη που συνδέουν το κάθε λουλούδι σε μια ταξιανθία, που περιέχει περισσότερα από ένα λουλούδι. [Παρ. Υποσημ. 1]
  2. Το γυναικείον (gynoecium) (από το Αρχαίο Ελληνικό «γυνή» (gyne), που σημαίνει γυναίκα και το «οἶκος», που σημαίνει σπίτι), συνηθέστερα χρησιμοποιείται ως συλλογικός όρος για τα τμήματα του ενός λουλουδιού που παράγει ωάρια και που τελικά εξελίσσεται σε καρπό και σπόρους (βλέπε σχετική φωτογραφία).
Παραπομπές Υποσημειώσεων
  1. Hickey, M.; King, C. (2001). The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms. Cambridge University Press. 

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Angiosperm Phylogeny Group (2009). «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III» (PDF). Botanical Journal of the Linnean Society 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf. Ανακτήθηκε στις 2013-07-06. 
  2. Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website Version 9, June 2008 http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/welcome.html
  3. Ravindran PN. 2000 Black Pepper, Piper nigrum. Harwood Acadiic, Amsterdam, The Netherlands. 553 p.
  4. Wanke, S., Jaramillo, M.A., Borsch, T., Samain, M.-T., Quandt, D., and Neinhuis, C. (2007) Evolution of Piperales—matK gene and trnK intron sequence data reveal lineage specific resolution contrast. Mol. Phy. Evol. 42: 477-497.
  5. Wanke, S., Vanderschaeve, L., Mathieu, G., Neinhuis, C., Goetghebeur, P., and Samain, M.S. (2007) From Forgotten Taxon to a Missing Link? The Position of the Genus Verhuellia (Piperaceae) Revealed by Molecules. Annals of Botany, 99: 1231-1238.
  6. Samain et al. (2010) Verhuellia is a segregate lineage in Piperaceae: more evidence from flower, fruit and pollen morphology, anatomy and development. Annals of Botany, 105.
  7. Boufford, D.E. (1997)). Flora of North America - Piperaceae. http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10692l

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Piperaceae (έκδοση 682417850) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).