Ορτοκίδες
 |
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. |
Οι Ορτοκίδες ή Αρτουκίδες ήταν τουρκομανική δυναστεία που κυβέρνησε την Ανατολική Ανατολία, Βόρεια Συρία και Βόρειο Ιράκ κατά τον 11ο και τον 12ο αιώνα μ.Χ.
Οι Ορτοκίδες κυβέρνησαν την περιφέρεια του Ντιγιαρμπακίρ στη νοτιοανατολική Ανατολία μέσω δύο κλάδων: των Χισν Καϋφά-Αμίτ και των Μαρντίν-Μαγιαφαρικίν. Ο πρώτος ηγέτης τους, Ορτούκ ιμπν Εκσέμπ, αναφέρεται ότι πήρε μέρος σε εκστρατεία του Βυζαντίου κατά των Νορμανδών. Λίγα χρόνια αργότερα πολέμησε για λογαριασμό του Σελτζούκου σουλτάνου Μαλίκ Σαχ Α΄ και του αδελφού του Τουτούς, παίρνοντας για τις υπηρεσίες του ως αντάλλαγμα την Παλαιστίνη (1086). Ο διάδοχός του Μουγίν αντ-Ντιν Σοκμέν, μετά την κατάκτηση της Παλαιστίνης από τους Φατιμίδες της Αιγύπτου γύρισε στο Ντιγιαρμπακίρ και ανέλαβε τη διοίκηση της εκεί περιοχής.
Στη μεγαλύτερη ακμή τους οι Ορτοκίδες έφτασαν μέχρι τη Μεσοποταμία, επεκτεινόμενοι βορειοανατολικά κατά μήκος της ανατολικής όχθης του Ευφράτη στην περιοχή της Άμιδας (1113). Η ανάμιξή τους σε πολέμους με τους Σταυροφόρους και οι βλέψεις του Σαλαντίν στην περιοχή επέφεραν την παρακμή τους, υποτάσσοντάς τους στον μεγάλο Κούρδο πολέμαρχο και τους διαδόχους του Αγιουβίδες τη δεκαετία του 1180.
Κατόπιν αυτού, οι Ορτοκίδες εξακολούθησαν να ηγεμονεύουν στο Ντιγιαρμπακίρ, ως υποτελείς όμως των Σελτζούκων του Ικονίου και των Χωρεσμίων Τούρκων. Το 1232 ο κλάδος των Χισν Καϋφά-Αμίτ διαλύθηκε από τους Σελτζούκους ενώ ο κλάδος των Μαρντίν-Μαγιαφαρικίν διατηρήθηκε ως υποτελής στους Μογγόλους έως το 1408, οπότε και διαλύθηκε από την τουρκομανική ομοσπονδία των Καρά Κογιουνλού.
Γενεαλογία Ορτοκιδών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Aslanapa, Oktay (1991). Anadolu'da ilk Türk mimarisi: Başlangıcı ve gelişmesi [Early Turkish Architecture in Anatolia: Beginnings and Development] (στα Τουρκικά). Ankara: AKM Publications. ISBN 975-16-0264-5. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Αυγούστου 2004.
- Atbaş, Zeynep (1 Αυγούστου 2019). Artistic Aspects of Sultan Bayezid II's Book Treasury Collection: Extant Volumes Preserved at the Topkapı Palace Museum Library (Treasures of Knowledge: An Inventory of the Ottoman Palace Library (1502/3–1503/4) (2 vols)). Brill. σελ. 195. doi:10.1163/9789004402508_005.
- Balafrej, Lamia (2022). «Automated Slaves, Ambivalent Images, and Noneffective Machines in al-Jazari's Compendium of the Mechanical Arts, 1206». 21: Inquiries into Art, History, and the Visual 3 (4): 737–774. doi:. ISSN 2701-1569. https://doi.org/10.11588/xxi.2022.4.91685.
- Bosworth, Clifford Edmund (1976). The Mediaeval Islamic Underworld: The Banū Sāsān in Arabic life and lore. E.J. Brill. ISBN 9789004045026.
- Bosworth, Clifford Edmund (2004). The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual. Edinburgh University Press. ISBN 0-7486-2137-7.
- Canby, Sheila R.· Beyazit, Deniz· Rugiadi, Martina· Peacock, A. C. S. (27 Απριλίου 2016). Court and Cosmos: The Great Age of the Seljuqs. Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-1-58839-589-4.
- Contadini, Anna (2012). A world of beasts: a thirteenth-century illustrated Arabic book on animals (the Kitāb Na't al-Ḥayawān) in the Ibn Bakhtīshū' tradition. Leiden Boston: Brill. ISBN 978-90-04-20100-2.
- Eger, A. Asa (18 Νοεμβρίου 2014). The Islamic-Byzantine Frontier: Interaction and Exchange Among Muslim and Christian Communities. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-85772-685-8.
- Hillenbrand, Carole (1979). The History of the Jazīra 1100–1150: the contribution of Ibn Al-Azraq al-Fāriqī (Διδακτορική διατριβή). University of Edinburgh. hdl:1842/7341.
- Hillenbrand, Carole (1990). A Muslim Principality in Crusader Times: The Early Artuqid State. Nederlands Historisch-Archaeologisch Instituut. ISBN 9789062580668.
- Hillenbrand, Carole (2000), The Crusades: Islamic Perspectives, Routledge
- Hillenbrand, Carole (2019). «Artuqid dynasty». Στο: Tucker, Spencer C., επιμ. Middle East Conflicts from Ancient Egypt to the 21st Century: An Encyclopedia and Document Collection. 1: A-F. Bloomsbury. ISBN 979-8216117292.
- Holt, P.M. (1989), The Age of the Crusades: The Near East from the Eleventh Century to 1517, Longman
- Künker, Fritz Rudolf (2008). Künker Auktion 137 – The De Wit Collection of Medieval Coins, 1000 Years of European Coinage, Part III: England, Ireland, Scotland, Spain, Portugal, Italy, Balkan, the Middle East, Crusader States, Jetons und Weights. Numismatischer Verlag Künker.
- Öztuna, Yılmaz (1996). Devletler ve Hanedanlar (στα turkish). 2. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Runciman, Steven (1952), A History of the Crusades, 2, Cambridge University Press
- Setton, Kenneth, επιμ.. (1969–1989), A History of the Crusades, Madison: University of Wisconsin Press, http://libtext.library.wisc.edu/HistCrusades/, ανακτήθηκε στις 2006-04-14
- Shah, Amina (1980). The assemblies of al-Hariri : fifty encounters with the Shaykh Abu Zayd of Seruj. Octagon Press. σελίδες 212–220. ISBN 978-0-900860-86-7.
- Snelders, B. (2010). Identity and Christian–Muslim interaction : medieval art of the Syrian Orthodox from the Mosul area. Peeters, Leuven.
- Spengler, William F.· Sayles, Wayne G. (1992). Turkoman Figural Bronze Coins and Their Iconography: The Artuquids. Clio's Cabinet. ISBN 978-1-879080-02-7.
- Van Donzel, E. J., επιμ. (1994). Islamic Desk Reference. Brill.
- Ward, Rachel (1 January 1985). «Evidence for a School of Painting at the Artuqid Court». Oxford Studies in Islamic Art 1: 69–83. https://www.academia.edu/42857318.
- Whelan, Estelle (1988), «Representations of the Khassakiyah and the Origins of Mamluk Emblems», στο: Soucek, Priscilla, επιμ., Content and Context of Visual Arts in the Islamic World, University Park, Pennsylvania: Pennsylvania State University Press
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- "Hasankeyf Bridge, Hasankeyf". ArchNet. Archived from the original on 2006-02-19.
- Mustafa Güler, İlknur Aktuğ Kolay. "12. yüzyıl Anadolu Türk Camileri (12th century Turkish mosques in Anatolia" (PDF) (in Turkish). Istanbul Technical University Magazine (İtüdergi). Archived from the original on 2007-07-04.
