Μεσοποταμία

Χάρτης που δείχνει την έκταση της Μεσοποταμίας. Εμφανίζονται οι πόλεις Washukanni, Νινευή, Hatra, Ασσούρ, Nuzi, Παλμύρα, Mari, Sippar, Βαβυλώνα, Kish, Νιππούρ, Isin, Lagash, Uruk, Σπασίνου Χάραξ και Ουρ, από βορρά προς νότο.

Δορυφορική φωτογραφία της σύγχρονης περιοχής της Μεσοποταμίας, Οκτώβριος 2020.

Ο όρος Μεσοποταμία αναφέρεται στην ιστορική περιοχή της Νοτιοδυτικής Ασίας που βρίσκεται ανάμεσα στους ποταμούς Τίγρη (στα ανατολικά) και Ευφράτη (στα δυτικά). Σήμερα ταυτίζεται κυρίως με το σύγχρονο κράτος Ιράκ^[1]. Ανατολικότερα της Μεσοποταμίας βρίσκεται το ιρανικό οροπέδιο, το οποίο αποτελεί μία διακριτή γεωγραφική και πολιτισμική περιοχή.^[2] Η Μείζων Μεσοποταμία περιλαμβάνει επίσης τμήματα και άλλων σημερινών κρατών: το νοτιοδυτικό Ιράν, το Κουβέιτ, το νοτιοανατολικό άκρο της Τουρκίας και το ανατολικό τμήμα της Συρίας.^[3]^[4]^[5]^[6]

Ο όρος Μεσοποταμία είναι αρχαίος ελληνικός και χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την περιοχή που βρίσκεται στο μέσον των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη. Aραβικά: Bilād ar-Rāfidayn (η χώρα των δύο ποταμών) και Bayn al-Nahrayn (μεταξύ των ποταμών). Tουρκικά: Mezopotamya. Περσικά: میان‌رودان (miyân rudân). Συριακά: Bēṯ Nahrēn.

Ιστορία

Η βόρεια Μεσοποταμία αποτελεί τμήμα της Εύφορης Ημισελήνου, όπου έλαβε χώρα η Νεολιθική επανάσταση, η οποία ξεκίνησε ήδη κατά την 10η χιλιετία π.Χ. Εκεί καλλιεργήθηκαν για πρώτη φορά τα δημητριακά και εξημερώθηκαν τα αιγοπρόβατα και τα βοοειδή. Αργότερα, από την 4η χιλιετία π.Χ. και εξής, στην Μεσοποταμία εφευρέθηκε ο τροχός, αναπτύχθηκε η γραφή, τα μαθηματικά και η αστρονομία. Αποτελεί το λίκνο ορισμένων από τους αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου.^[7]

Τα γραπτά κείμενα της 3ης χιλιετίας π.Χ. φανερώνουν ότι οι κάτοικοι της νότιας Μεσοποταμίας μιλούσαν σουμεριακά και ακκαδικά. Οι αρχαιότεροι κάτοικοι ήταν οι Σουμέριοι, οι οποίοι βρίσκονταν στην περιοχή ήδη από την 4η (ή ίσως την 5η) χιλιετία π.Χ. και είναι άγνωστο από πού ήλθαν. Κατά την διάρκεια της Πρώιμης Δυναστικής Περιόδου (2900-2350 π.Χ.) στην Μεσοποταμία υπήρχαν περίπου 35 πόλεις-κράτη, που είχαν πολιούχους θεούς. Τα ιερά διαδραμάτιζαν αρχικά έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην οικονομική και πολιτική ζωή των πόλεων, ωστόσο σταδιακά, λίγο πριν τα μέσα της 3ης χιλιετίας, οι βασιλείς αποκτούν πολύ σημαντικότερο ρόλο. Περίπου το 2350 π.Χ. ο Σαργών της Ακκάδ δημιουργεί ενοποιεί πολιτικά την νότια και ένα τμήμα της βόρειας Μεσοποταμίας και ιδρύει την πρώτη αυτοκρατορία, η οποία υφίσταται έως το 2150 π.Χ. Κατά την διάρκεια της 2ης χιλιετίας κυριαρχεί το βαβυλωνιακό βασίλειο στο νότιο μισό και το ασσυριακό βασίλειο στο βόρειο μισό της Μεσοποταμίας. Κατά την διάρκεια της 1ης χιλιετίας η περιοχή τίθεται υπό τον έλεγχο μίας σειράς από αυτοκρατορίας: της Νεοασσυριακής αυτοκρατορίας (911-609 π.Χ.), της Νεοβαβυλωνιακής (609-539 π.Χ.), της Περσικής (539-330 π.Χ.) και τέλος Σελευκιδικής (312-63 π.Χ.).^[8]

Παραπομπές

↑ Seymour, Michael (2004). «Ancient Mesopotamia and Modern Iraq in the British Press, 1980–2003». Current Anthropology 45 (3): 351–368. doi:10.1086/383004. ISSN 0011-3204. https://www.jstor.org/stable/10.1086/383004. Ανακτήθηκε στις 30 April 2022.
↑ A. Leo Oppenheim, Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization, rev. ed. (Chicago: University of Chicago Press, 1977).
↑ Κοπανιάς, Κ. (2015). «Κεφάλαιο 1.1». Εισαγωγή στην Ιστορία και Αρχαιολογία της Εγγύς Ανατολής (Ψηφιακή έκδοση) (Επικαιροποιημένη έκδοση: 2018 έκδοση). Αθήνα: ΣΕΑΒ. ISBN 978-960-603-037-6. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2025.
↑ Sissakian, Varoujan K.; Adamo, Nasrat; Al-Ansari, Nadhir; Mukhalad, Talal; Laue, Jan (January 2020). «Sea Level Changes in the Mesopotamian Plain and Limits of the Arabian Gulf: A Critical Review». Journal of Earth Sciences and Geotechnical Engineering 10 (4): 88–110. https://www.researchgate.net/publication/340066759.
↑ Pollock, Susan (1999), Ancient Mesopotamia. The Eden that never was, Case Studies in Early Societies, Cambridge: Cambridge University Press, σελ. 1, ISBN 978-0-521-57568-3
↑ Davenport, Ben (9 Αυγούστου 2013). «Ancient Mesopotamia - an overview». www.arch.cam.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2025.
↑ Milton-Edwards, Beverley (Μάιος 2003). «Iraq, past, present and future: a thoroughly-modern mandate?». History & Policy. Ηνωμένο Βασίλειο. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2010.
↑ Lemche, Niels Peter (2004). «Assyria and Babylonia». Historical Dictionary of Ancient Israel. Historical Dictionaries of Ancient Civilizations and Historical Eras. Lanham, Md.: Scarecrow Press. σελίδες 64–67. ISBN 978-0-8108-4848-1.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Commons logo

Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Μεσοποταμία

Ancient Mesopotamia – χρονολόγιο και διάφορα άρθρα: World History Encyclopedia
[http://www.mesopotamia.co.uk/ Εισαγωγή στην Μεσοποταμία (British Museum)

Αυτό το γεωγραφικό λήμμα χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το.

[1] Seymour, Michael (2004). «Ancient Mesopotamia and Modern Iraq in the British Press, 1980–2003». Current Anthropology 45 (3): 351–368. doi:10.1086/383004. ISSN 0011-3204. https://www.jstor.org/stable/10.1086/383004. Ανακτήθηκε στις 30 April 2022.

[2] A. Leo Oppenheim, Ancient Mesopotamia: Portrait of a Dead Civilization, rev. ed. (Chicago: University of Chicago Press, 1977).

[3] Κοπανιάς, Κ. (2015). «Κεφάλαιο 1.1». Εισαγωγή στην Ιστορία και Αρχαιολογία της Εγγύς Ανατολής (Ψηφιακή έκδοση) (Επικαιροποιημένη έκδοση: 2018 έκδοση). Αθήνα: ΣΕΑΒ. ISBN 978-960-603-037-6. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2025.

[research_gate-4] Sissakian, Varoujan K.; Adamo, Nasrat; Al-Ansari, Nadhir; Mukhalad, Talal; Laue, Jan (January 2020). «Sea Level Changes in the Mesopotamian Plain and Limits of the Arabian Gulf: A Critical Review». Journal of Earth Sciences and Geotechnical Engineering 10 (4): 88–110. https://www.researchgate.net/publication/340066759.

[5] Pollock, Susan (1999), Ancient Mesopotamia. The Eden that never was, Case Studies in Early Societies, Cambridge: Cambridge University Press, σελ. 1, ISBN 978-0-521-57568-3

[6] Davenport, Ben (9 Αυγούστου 2013). «Ancient Mesopotamia - an overview». www.arch.cam.ac.uk (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2025.

[historyandpolicy-7] Milton-Edwards, Beverley (Μάιος 2003). «Iraq, past, present and future: a thoroughly-modern mandate?». History & Policy. Ηνωμένο Βασίλειο. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2010. Ανακτήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2010.

[:0-8] Lemche, Niels Peter (2004). «Assyria and Babylonia». Historical Dictionary of Ancient Israel. Historical Dictionaries of Ancient Civilizations and Historical Eras. Lanham, Md.: Scarecrow Press. σελίδες 64–67. ISBN 978-0-8108-4848-1.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]