Νικολάι Λομπατσέφσκι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Νικολάι Λομπατσέφσκι
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Николай Иванович Лобачевский (Ρωσικά)
Γέννηση20 Νοεμβρίουιουλ. / 1  Δεκεμβρίου 1792γρηγ.[1]
Νίζνι Νόβγκοροντ[2]
Θάνατος12ιουλ. / 24  Φεβρουαρίου 1856γρηγ.[1][3]
Καζάν[2]
ΥπηκοότηταΡώσος
ΣπουδέςΑυτοκρατορικό πανεπιστήμιο του Καζάν
ΣύζυγοςVarvara Alexeyevna Moiseyeva
ΒραβεύσειςΤάγμα της Αγίας Άννης, Α΄ Τάξη, Τάγμα της Αγίας Άννης, Β΄ Τάξη, Τάγμα της Αγίας Άννης, Γ΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Α΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Β΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου, Δ΄ Τάξη, Τάγμα του Αγίου Στανισλάου, Γ΄ Τάξη και Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου, Γ΄ Τάξη
Επιστημονική σταδιοδρομία
Ερευνητικός τομέαςγεωμετρία, άλγεβρα, Μαθηματική ανάλυση, Θεωρία πιθανοτήτων, τριγωνομετρία, μαθηματικά, Μη ευκλείδειες γεωμετρίες και Υπερβολική γεωμετρία
ΑξίωμαΠρύτανης (1827, 1846)
Ιδιότηταμαθηματικός, καθηγητής πανεπιστημίου και διδάσκων πανεπιστημίου
Διδακτορικός καθηγητήςJohann Christian Martin Bartels
Ακαδημαϊκός τίτλοςΜάστερ Επιστημών
Φοιτητές τουJoseph A. Bolzano, Nikolay Zinin, Alexander Popov και Erast Yanishevsky
Υπογραφή

Ο Νικολάι Ιβάνοβιτς Λομπατσέφσκι (ρωσικά: Никола́й Ива́нович Лобаче́вский‎‎, 1 Δεκεμβρίου [Π.Η. 20 Νοεμβρίου] 1792 - 24 Φεβρουαρίου [Π.Η. 12 Φεβρουαρίου] 1856) ήταν διαπρεπής Ρώσος μαθηματικός και γεωμέτρης, γνωστός κυρίως για το έργο του στην υπερβολική γεωμετρία, γνωστή και ως γεωμετρία Λομπατσέφσκι, και θεωρείται ο θεμελιωτής της μη ευκλείδειας γεωμετρίας.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Νικολάι Ιβάνοβιτς Λομπατσέφσκι γεννήθηκε στο Νίζνι Νόβγκοροντ το 1792.[4]:158 Mετά το θάνατο του πατέρα του μετακόμισε στο Καζάν, όπου τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Το 1807 με προτροπή των καθηγητών του ενεγράφη στο Πανεπιστήμιο του Καζάν, όπου και σπούδασε μαθηματικά.[4]: 158  Το 1814 έγινε λέκτορας στο πανεπιστήμιο και το 1827 έγινε πρύτανης του πανεπιστήμιου, προβαίνοντας σε αναδιοργάνωση του προσωπικού, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1846, οπότε και απομακρύνθηκε, ίσως εξαιτίας της επιδεινούμενης κατάστασης της υγείας του.[4]: 160  Πέθανε το 1856 τυφλός.

Το κύριο επίτευγμα του Λομπατσέφσκι ήταν η ανάπτυξη (ανεξάρτητα από τον Γιάνος Μπόιγιαϊ) μιας μη ευκλείδειας γεωμετρίας. Ο Λομπατσέφσκι αντικατέστησε το 5ο αξίωμα της Ευκλείδειας Γεωμετρίας, το λεγόμενο ευκλείδειο αίτημα, με το εξής αξίωμα:

Από σημείο εκτός ευθείας άγονται περισσότερες από μία παράλληλες ευθείες.

— [5]:259

Το αξίωμα αυτό καλείται αξίωμα Λομπατσέφσκι-Μπόιγιαϊ.[5]: 260  Ανακοίνωσε την ιδέα του για πρώτη φορά το 1826 στο πανεπιστήμιο του Καζάν, αλλά δημοσιεύτηκε τρία χρόνια αργότερα, το 1829, στο περιοδικό Αγγελιοφόρος του Καζάν.[5]: 260  Η γεωμετρία που ανέπτυξε ο Λομπατσέφσκι σήμερα είναι γνωστή ως υπερβολική γεωμετρία ή γεωμετρία Λομπατσέφσκι η οποία στηρίζεται στο αξίωμα που αναφέραμε προηγουμένως. Θεμελιώδης έννοια είναι η "γωνία παραλληλίας".[5]: 260 

Το 1835-8 εκδόθηκε το βιβλίο του Νέες Βάσεις της Γεωμετρίας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) καθιερωμένοι όροι της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb119131858. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Η Μεγάλη Ρωσική Εγκυκλοπαίδεια. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  3. «Русский биографический словарь» (Ρωσικά) Αγία Πετρούπολη, Μόσχα.
  4. 4,0 4,1 4,2 Ε. Τ. Bell (2002). Οι μαθηματικοί. 2. Ηράκλειο: ΠΕΚ. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Σωτήρης Γκουντουβάς (2021). Γεωμετρικές Διαδρομές. Αθήνα.