Μεθανοσουλφονικό οξύ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Μεθανοσουλφονικό οξύ
Methanesulfonic acid.png
Methanesulfonic-acid-3D-balls.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Μεθανοσουλφονικό οξύ
Άλλες ονομασίες Μεθυλοσουλφονικό οξύ
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος CH4O3S
Μοριακή μάζα 96,106 amu
Σύντομος
συντακτικός τύπος
CH3SO3H
Συντομογραφίες MSA
Αριθμός CAS 75-75-2
SMILES CS(=O)(=O)O
InChI 1/CH4O3S/c1-5(2,3)4/h1H3,(H,2,3,4)/f/h2H
Αριθμός EINECS 200-898-6
PubChem CID 6395
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης 17-19 °C
Σημείο βρασμού 167 °C /10 mmHg
Πυκνότητα 1.480 kg/m3
Εμφάνιση άχρωμο υγρό
Χημικές ιδιότητες
pKa -2[1]
Επικινδυνότητα
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704

NFPA 704.svg

1
3
2
 
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος (25°C, 100 kPa).

Το μεθανοσουλφονικό οξύ ή μεθυλοσουλφονικό οξύ (MSA, MethaneSulfonic Acid) είναι ένα άχρωμο υγρό με σύντομο συντακτικό τύπο CH3SO3H. Είναι το απλούστερο σουλφονικό οξύ και θεωρητικά προκύπτει από το θειικό οξύ, με την αντικατάσταση ενός ατόμου υδρογόνου από μεθύλιο (CH3-). Είναι ένα ισχυρό οξύ (pKa = -2), αν και ασθενέστερο από το ίδιο το θεικό οξύ. Ως αποτέλεσμα των όξινων ιδιοτήτων του, δίνει σουλφονικά άλατα και σουλφονικούς εστέρες.

Επίσης μπορεί να θεωρηθεί ως ενδιάμεση ένωση μεταξύ θειικού οξέος και διμεθυλοσουλφόνης(CH3SO2CH3), που αποτελεί διμεθυλιωμένο παράγωγο του πρώτου.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί (μεταξύ άλλων) για την παραγωγή βορανίου (BH3) από βοριοϋδρίδιο του νατρίου (NaBH4) σε απρωτικό διαλύτη, όπως το τετραϋδροφουράνιο (THF) ή το διμεθυλυλοσουλφίδιο (DMS), οπότε το BH3 σταθεροποιείται σχηματίζοντας σύμπλοκο με το χρησιμοποιούμενο διαλύτη[2].

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με οξείδωση μεθανοθειόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με οξείδωση μεθανοθειόλης παράγεται μεθανοσουλφονικό οξύ[3]:


ή

Με επίδραση θειώδους νατρίου σε μεθυλαλογονίδιο - Αντίδραση Strecker[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση θειώδους νατρίου (Na2SO3) σε μεθυλαλογονίδιο παράγεται μεθανοσουλφονικό οξύ[4]:

Χημικές ιδιότητες και παράγωγα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όξινος χαρακτήρας, παραγωγή αλάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθανοσουλφονικό οξύ είναι ένα ισχυρό οξύ και άρα δίνει τις ακόλοθες αντιδράσεις, παράγοντας μεθανοσουλφονικά άλατα:



Σουλφοναμίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθανοσουλφονικό οξύ με αμμωνία (NH3), πρωτοταγείς και δευτεροταγείς αμίνες δίνει μεθανοσουλφοναμίδια[5]:



Σουλφαλογονίδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μεθανοσουλφονικό οξύ με αλογονωτικά μέσα δίνει σουλφομεθοξυαλογονίδια[5]:



Επίδραση καρβενίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση καρβενίων παράγεται ένα μίγμα προϊόντων. Π.χ. με μεθυλένιο έχουμε περίπου την παρακάτω στοιχειομετρική εξίσωση:

S-μεθυλο-S-οξο-S-υδροξυθειοξιράνιο

  • Η παραπάνω στοιχειομετρική εξίσωση είναι άθροισμα κατά μέλη των ακόλουθων δράσεων:
  1. Παρεμβολή στους τρεις (3) δεσμούς C-H. Παράγεται αιθανοσουφονικό οξύ, ένα σουλφονικό οξύ.
  2. Παρεμβολή στον ένα (1) δεσμό O-H. Παράγεται μεθανοσουλφονικός μεθυλεστέρας, ο μεθυλεστέρας του μεθανοσουλφονικού οξέος.
  3. Προσθήκη στους δύο (2) δεσμούς S=O. Παράγεται S-μεθυλο-S-οξο-S-υδροξυθειοξιράνιο, μια ετεροκυκλική ένωση .
  • Συνολικά δηλαδή έξι (6) παράγωγα προϊόντα, που είναι πρακτικά ισοδύναμα (σ' αυτήν την περίπτωση) σε παραγωγή, εξαιτίας της μεγάλης δραστικότητας του μεθυλενίου, που ως δίριζα κάνει σχεδόν απόλυτα κινητικές (δηλαδή όχι εκλεκτικές) τις αντιδράσεις του.

Αναφορές και σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. http://www.mrgoodchem.com/Mr_%20Good%20Chem%20-%20Products%20Methane%20Sulfonic%20Acid%20(MSA).htm.
  2. Organic Process Research & Development 2004, 8, 1072-1075
  3. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.269, §11.6B6.
  4. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ. 266, §11.2Ζ2.
  5. 5,0 5,1 Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ.270, §116Ε.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999.
  • Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982.


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Methanesulfonic acid της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).