Ιδιόφωνο: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
4.035 bytes προστέθηκαν ,  πριν από 9 έτη
καμία σύνοψη επεξεργασίας
μ (αφαιρέθηκε η Κατηγορία:Μουσικά όργανα,προστέθηκε η Κατηγορία:Οργανολογία (με το HotCat))
Χωρίς σύνοψη επεξεργασίας
[[αρχείοΑρχείο:Poppenreuth-glocke-1695.jpg|thumb|righr|250px|Η [[καμπάνα]] είναι ιδιόφωνο μουσικό όργανο.]]
Στην ορολογία της [[μουσικολογία]]ς και ειδικότερα στον κλάδο της [[οργανολογία]]ς -την επιστήμη της μελέτης και ταξινόμησης των [[μουσικό όργανο|μουσικών οργάνων]]- '''ιδιόφωνα''' (από τα αρχαιοελληνικά ''ἴδιος'' + ''φωνή'') ονομάζονται τα μουσικά όργανα, η ηχοπαραγωγή των οποίων οφείλεται στην δόνηση του σώματός τους αυτού καθαυτού. Τα ιδιόφωνα είναι κατασκευασμένα συνήθως από ξύλο, μέταλλο ή πέτρα, ενώ κατά κύριο λόγο δεν διαθέτουν [[χορδή (μουσική)|χορδές]] ή [[μεμβράνη|μεμβράνες]]. Σύμφωνα με το σύστημα Χορνμπόστελ-Σακς περί ταξινόμησης μουσικών οργάνων, τα ιδιόφωνα διαιρούνται στις εξής τέσσερις κύριες κατηγορίες:
'''Ιδιόφωνα''' (ἴδιος + φωνή) ονομάζονται τα μουσικά όργανα, τα οποία δεν διαθέτουν χορδές ή μεμβράνες, ενώ παράγουν ήχο όταν δονούνται. Είναι κατασκευασμένα συνήθως από ξύλο, μέταλλο ή πέτρα.
 
==[[Κρουστά]]==
Η κατηγορία των κρουστών ιδιοφώνων αποτελεί τη μεγαλύτερη του κλάδου και περιλαμβάνει όργανα τα οποία ηχούν μέσω της άμεσης κρούσης αυτών, είτε με κάποιο άλλο αντικείμενο (π.χ. με [[μπαγκέτα]] ή κόπανο, στο [[ξυλόφωνο]] και το [[νταούλι]] αντίστοιχα), είτε με ιδιοκρουσία (π.χ. [[πιατίνια]], [[καστανιέτες]]).
 
==Έμμεσης κρούσης==
Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει όργανα στα οποία η ηχοπαραγωγή δεν οφείλεται σε άμεση κίνηση/κρούση του εκτελεστή, αλλά σείοντας ή ξύνοντας τρόπον τινά την επιφάνειά τους (π.χ. [[σείστρο]] και [[γκουίρο]] αντίστοιχα).
 
==Νυκτά ή γλωττιδόφωνα==
Τα νυκτά ιδιόφωνα δεν πρέπει να συγχέονται με τα νυκτά [[έγχορδα]], με τα οποία εντούτοις μοιράζονται το χαρακτηριστικό της νύξης (τσίμπημα, τράβηγμα). Παραδείγματα αυτής της ομάδας περιλαμβάνουν την [[γκιμπάρντ]] ή ''εβραϊκή άρπα'' και την αφρικανική [[καλίμπα]].
 
==Τριφτά==
Η ηχοπαραγωγή των οργάνων της κατηγορίας αυτής οφείλεται στην [[τριβή]] του σώματός τους, η οποία και τρέπει το σώμα του οργάνου να δονείται παράγοντας ήχο. Τυπικό παράδειγμα αυτής της κατηγορίας είναι τα [[μουσικά ποτήρια]] και η πιο εξελιγμένη [[υάλινη αρμόνικα]], ενώ δεν πρέπει να συγχέεται με την αντίστοιχη υποκατηγορία των [[μεμβρανόφωνα|μεμβρανόφωνων]] οργάνων, στα οποία δονείται μόνο η μεμβράνη (π.χ. ινδική [[τάμπλα]]).
 
==Πνευστά==
Τα πνευστά ιδιόφωνα αποτελούν μια μάλλον περιορισμένη κατηγορία, το μοναδικό γνωστό παράδειγμα της οποίας ανευρίσκεται στο [[αιολικό κλαβιέ]] (''aeolsklavier''). Η επινόησή του ανήκει στον Γερμανό Schortmann, ο οποίος περί το 1822 παρουσίασε ένα όργανο παρόμοιο με το [[πιάνο]], όπου η παροχέτευση πεπιεσμένου αέρα έθετε σε κίνηση λεπτές ξύλινες λεπίδες. Το εν λόγω όργανο ήταν μάλλον αποτυχημένο εμπορικά, ωστόσο αναφέρεται πως διέθετε μαλακό και ατμοσφαιρικό ήχο.
 
== Πηγές ==
{{Commonscat|IdiophonesΙδιόφωνο}}
* Brockhaus Riemann Musiklexikon, Band 2, S. 228.
* Baines, A. ''The Oxford companion to musical instruments'', λήμμα ''Classification of musical instruments § Idiophones'', Οξφόρδη, 1992 ISBN 0-19-311334-1
 
{{μουσικό όργανο-επέκταση}}
 
[[Κατηγορία:Οργανολογία]]

Μενού πλοήγησης