Αρσέν Βενγκέρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αρσέν Βενγκέρ
Προσωπικές πληροφορίες
Ημερ. γέννησης 22 Οκτωβρίου 1949 (1949-10-22) (65 ετών)
Τόπος γέννησης Στρασβούργο, Γαλλία
Ύψος 1,91 m
Θέση Αμυντικός
Μέσος
Ομάδες νέων
1963-1969 ΦΚ Ντυτλενχάιμ
Επαγγελματική καριέρα*
Περίοδος Ομάδα Συμμ. (Γκ.)
1969-1973 ΑΣ Μυτζίγκ
1973-1975 ΦΚ Μυλούζ 56 (4)
1975-1978 ΑΣΠΒ Στρασμπούρ
1978-1981 ΡΚ Στρασμπούρ 11 (0)
Σύνολο nour
Προπονητική καριέρα
Περίοδος Ομάδα
1984-1987 ΑΣ Νανσί-Λωρραίνη
1987-1994 Μονακό
1994-1996 Ναγκόγια Γκράμπους
1996- Άρσεναλ
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Ο Αρσέν Βενγκέρ (Arsène Wenger, γαλλική προφορά: aʁsɛn vɛŋ(ɡ)ɛʁ) είναι Γάλλος, αλσατικής καταγωγής, παλαίμαχος ποδοσφαιριστής και σήμερα προπονητής της αγγλικής Άρσεναλ. Συγκαταλέγεται στους πλέον επιτυχημένους τεχνικούς της σύγχρονης ποδοσφαιρικής περιόδου. Φίλαθλοι και τύπος τον ονομάζουν "ο Καθηγητής" (Le Professeur)[1] από την προσεγμένη εμφάνιση, το ύφος επιμελούς και γαλήνιου ατόμου, την ήπια –κυρίως παλαιότερα– συμπεριφορά και τη βαθιά γνώση του αθλήματος σε παγκόσμιο επίπεδο.[2]

Προπονητής της Άρσεναλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγωνιστικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετακινήθηκε στην ομάδα του βόρειου Λονδίνου την 1η Οκτωβρίου 1996 αντικαθιστώντας τον Μπρους Ρίοκ,[3] για να έχει ήδη εξελιχθεί σε μακροβιότερο στην τεχνική της ηγεσία, κατόπιν συνεργασίας 20 σχεδόν ετών.[4] Παρότι ως παίκτης δεν διακρίθηκε ιδιαίτερα, οι επαναστατικές του προπονητικές μέθοδοι και ιδέες στους Κανονιέρηδες, οι οποίοι διαχρονικά –από τη "χρυσή" ακόμα εποχή τους κατά το Μεσοπόλεμο[5] βαρύνονταν με τη φήμη του μη ελκυστικού θεάματος,[6] στην κυριολεξία τους μεταμόρφωσαν αγωνιστικά σε συγκρότημα που πλέον προσφέρει άκρως επιθετικό ποδόσφαιρο.[7]

Τους έχει οδηγήσει σε σημαντικές επιτυχίες, όπως τη μόνη τους παρουσία σε τελικό Τσάμπιονς Λιγκ το 2006, τον αντίστοιχο του κυπέλλου UEFA το 2000 (ηττήθηκαν από τη Γαλατασαράι στη διαδικασία των πέναλτι), την ανάδειξη σε αήττητους πρωταθλητές Αγγλίας την περίοδο 2003-04 (αυξάνοντας το ρεκόρ των συνεχόμενων αγώνων Α' κατηγορίας χωρίς ήττα στους 49, εκτεινόμενων σε τρεις περιόδους)[8] και τα δύο νταμπλ τίτλων των 1998 (πριν συμπληρώσει διετία επικεφαλής τους) και 2002 (όπου για το πρωτάθλημα δεν ηττήθηκαν εκτός έδρας, σκοράροντας σε όλες τις 38 αναμετρήσεις του).[9]

Στα 130 χρόνια ιστορίας του συλλόγου, είναι αυτός που τον οδήγησε στους περισσότερους εγχώριους –αλλά και γενικά– τίτλους μεγάλης εμβέλειας,[10] συγκεκριμένα:

Η περίοδος 1996-97, όταν και ανέλαβε καθήκοντα την 9η από τις 38 αγωνιστικές του πρωταθλήματος, υπήρξε η μοναδική όπου δεν εξασφαλίστηκε –για 4 γκολ στην ισοβαθμία– συμμετοχή σε όμιλο του Τσάμπιονς Λιγκ. Έκτοτε καταγράφεται αδιάλειπτη παρουσία, σταθερή δε μέχρι και το 2015 πρόκριση στη φάση των 16 πλην του 1999, όπου η 3η θέση σε εκείνον έφερε τον "υποβιβασμό" στο κύπελλο UEFA και την πορεία προς τον τελικό του. Με την έναρξη της διοργάνωσης 2015-16, οι 18 συνεχείς φορές της Άρσεναλ σε όμιλο είναι λιγότερες από μόλις τις 19 της Ρεάλ Μαδρίτης (μόνη χωρίς αποκλεισμό στη δεδομένη φάση), καθώς το ανάλογο σερί της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ διακόπηκε το 2014.[11]

Το γεγονός επιτρέπει στον Βενγκέρ να φθάσει –με περιθώρια να υπερβεί– τον παλαίμαχο συνάδελφό του της τελευταίας Άλεξ Φέργκιουσον, σχετικά με τον αριθμό ρεκόρ των 18 συμμετοχών στο Τσάμπιονς Λιγκ χωρίς διακοπή (αμφότεροι με το ίδιο σωματείο). Περαιτέρω στον ατομικό τομέα και τώρα σε κλίμακα χώρας, αποτέλεσε τον πρώτο μη Βρετανό νταμπλούχο προπονητή (ακολούθησε το 2010 ο Κάρλο Αντσελότι της Τσέλσι)[12] και τον μοναδικό που το επανέλαβε, ενώ μοιράζεται το ρεκόρ –ανεξαρτήτως εθνικότητας– στις ανακηρύξεις σε κυπελλούχο.

Γενικότερη προσφορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Γάλλο τεχνικό πιστώνεται επίσης η εξασφάλιση πόρων για τη χρηματοδότηση υλοποίησης τόσο του προπονητικού κέντρου στο Λόντον Κόλνι (εργασίες 1998-1999), όσο και –σε υψηλότερο βαθμό– της καινούργιας και υπερσύγχρονης έδρας Στάδιο Έμιρατς (2004-2006). Οι οικονομικές αυτές δυνατότητες ήταν αποτέλεσμα της πολιτικής που εφαρμόζει με αγορά νεαρών ταλαντούχων παικτών −διαφόρων εθνικοτήτων, όμως σπάνια Βρετανούς−, την ανάδειξή τους και μεταπώληση σε πολλαπλάσιο τίμημα.[13] Το κόστους 15½ εκατομμυρίων ευρώ πρώτο ιδιόκτητο προπονητήριο του συλλόγου, δημιουργήθηκε αποκλειστικά μέσω των 35 της Ρεάλ Μαδρίτης τον Ιούλιο του 1999 για απόκτηση του Νικολά Ανελκά,[14] ο οποίος 28 μήνες νωρίτερα υπήρξε με μόλις 760 χιλιάδες από την Παρί Σεν Ζερμέν η εναρκτήρια "επένδυση" της εποχής Βενγκέρ.[15] Ο τελευταίος έχει αναφερθεί στην απόφαση ανέγερσης του Έμιρατς ως τη σπουδαιότερη "από την επιλογή του διοικητικού συμβουλίου το 1925 να φέρει στην Άρσεναλ"[12] τον έτερο θρύλο της τεχνικής της ηγεσίας, Χέρμπερτ Τσάπμαν.[16]

Οι δύο τους άλλωστε πρόκειται για τους μόνους που η προτομή τους κοσμεί εσωτερικό χώρο του γηπέδου, από κοινού με του τέως προέδρου Ντένις Χιλ-Γουντ (1962-1982, πατέρα του επόμενου μέχρι το 2013, Πίτερ).[10] Ενώ εκείνων είχαν τοποθετηθεί στην παλαιά έδρα –επί σχεδόν ένα αιώνα– Χάιμπουρι αμέσως με το θάνατό τους (1934 και 1982), του Αλσατού αναρτήθηκε μαζί τους στο Έμιρατς και όντας αυτός όχι απλά εν ζωή, αλλά και ενεργό στέλεχος του σωματείου. Έρευνα του 2009 κατέδειξε ότι ο Βενγκέρ σημείωσε από το 2004 σε αγοραπωλησίες παικτών μέσο ετήσιο κέρδος 4,4 εκατομμύρια λίρες, πολύ ανώτερο κάθε προπονητή του αγγλικού ποδοσφαίρου.[17] Την είδηση αναπαρήγαγαν με ενθουσιασμό τα μέσα ενημέρωσης, δεδομένου πως στην πρώτη του δεκαετία (1996-2006) οι Λονδρέζοι συνδύαζαν το πλούσιο θέαμα στο παιχνίδι τους με την αποτελεσματικότητα και τις διακρίσεις.

Σύμφωνα με τα προηγούμενα, δεν προκαλεί εντύπωση ότι υπερασπίζεται σθεναρά το Financial Fair Play,[18] καθώς προτού καν το υιοθετήσει η UEFA εκείνος εξαπέλυε ευθείες κατηγορίες στις Τσέλσι, Μάντσεστερ Σίτι και Ρεάλ Μαδρίτης για "οικονομικό ντοπάρισμα" (financial doping) μέσω της πολιτικής οι δαπάνες να υπερβαίνουν τα έσοδα τους.[19] Το Σεπτέμβριο του 2011, τέλος, προέβλεψε το όφελος που το άθλημα θα αποκομίσει με τη νομισματική κρίση στην Ευρωζώνη, αναθεωρώντας τα μεγέθη και τις αξίες του.[20] [21] Το διάστημα παραμονής του στη βρετανική πρωτεύουσα, έχει απορρίψει δελεαστικές προτάσεις να αναλάβει κορυφαίες εθνικές ομάδες (Αγγλίας, Γαλλίας) και εύρωστους ευρωπαϊκούς συλλόγους (Μπάγερν Μονάχου, Ρεάλ Μαδρίτης, Παρί Σεν Ζερμέν, ενδεχομένως και Μονακό εκ νέου μετά 20ετία).[22] [23]

Κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι παραπάνω οικονομικές επιλογές του Βενγκέρ (πωλήσεις, χρηματοδότηση κατασκευής εγκαταστάσεων) σε συνδυασμό με την παρατεταμένη έλλειψη τίτλων της Άρσεναλ από το 2006 (χρονιά όπου ως φιναλίστ πέτυχε την τελευταία της παρουσία σε ημιτελικά Τσάμπιονς Λιγκ, για να ακολουθήσουν μόλις δύο κύπελλα τα 2014, 2015 και η 3η ή συχνότερα 4η θέση στο πρωτάθλημα) διχάζουν τους οπαδούς της,[24] [22] [25] ενώ αποτέλεσαν αιτίες δημόσιας κριτικής με αφετηρία ακόμη και τον Ουζμπέκο μεγαλομέτοχο (ποσοστό 30%) Αλισέρ Ουσμάνοφ.[26] [27] Κατά καιρούς τον στηρίζουν πάντως η διοίκηση,[28] [29] παίκτες του,[30] [31] αλλά και συνάδελφοί του που υπάρχει παρελθόν αντιπαλότητας σε δηλώσεις ή συμπεριφορές.[32] [33] [34]

Σε επίπεδο εκτός σωματείου, τώρα, αρκετοί επισημαίνουν το ζήτημα που οι ποδοσφαιριστές του φέρεται να αντιμετωπίζουν εξαιτίας των αποβολών, τουλάχιστον σύμφωνα με τις ακριβώς 100 που χρεώθηκαν ανάμεσα σε Οκτώβριο 1996 και Φεβρουάριο 2014. Εντούτοις, η Άρσεναλ ήταν που στον πίνακα ευ αγωνίζεσθαι (fair play) της διοργανώτριας Premier League ανακηρύχθηκε κορυφαία του πρωταθλήματος τα 2004, 2005, 2010, δεύτερη το 2006 και τρίτη το 2009.[35] Αυτό που δεν αμφισβητείται, είναι ότι οι ομάδες του Βενγκέρ στηρίζονται στη συντριπτική τους πλειοψηφία στο ξένο στοιχείο.

Ρεκόρ κατακτήσεων κυπέλλου Αγγλίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τις 30 Μαΐου 2015 και την 6η νίκη σε 7 τελικούς κυπέλλου, πρόκειται πλέον για τον τεχνικό με τις περισσότερες κατακτήσεις της αρχαιότερης διοργάνωσης —διασυλλογικής ή εθνικών συγκροτημάτων– σε παγκόσμια κλίμακα. Τη διάκριση μοιράζεται με τον "κ. Άστον Βίλα" Τζορτζ Ράμζι,[36] υπό την καθοδήγηση του οποίου οι Χωριάτες μεταξύ 1887 και 1920 πανηγύρισαν 6 φορές σε 8 τελικούς.[37] Συμπτωματικά το ρεκόρ ισοφαρίστηκε όταν στον τελικό του 2015 τα "Κανόνια" επιβλήθηκαν (4-0) της Άστον Βίλα. Ο Γάλλος έχει τη χρονική δυνατότητα να ξεπεράσει τον προπολεμικό από τη Σκοτία σε κατακτήσεις του αγγλικού θεσμού, ο ίδιος ωστόσο δηλώνει ότι μεσοπρόθεσμα θα αποσυρθεί της ενεργού δράσης.

Χιλιάδα αγώνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Σάββατο 22 Μαρτίου 2014, συμπλήρωσε ως επικεφαλής της Άρσεναλ 1.000 επίσημους αγώνες σε εγχώριες και ευρωπαϊκές διοργανώσεις, έχοντας υπερβεί προ πολλού τη 14ετία του Τζορτζ Άλισον (1934-1947) και τους 540 του Μπέρτι Μι (1966-1976).[38] Έγινε ο 5ος που έφθασε τετραψήφιο αριθμό αποκλειστικά με ένα σωματείο της Αγγλίας, έπειτα τους Ράμζι (ο προαναφερόμενος, 1884-1926), Ντάριο Γκράντι (Κριού Αλεξάντρα, 1983-2011 σε τρία διαστήματα) και τους δύο Σερ της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ Ματ Μπάσμπι (1945-1971 με διακοπή), Άλεξ Φέργκιουσον (1986-2013).[33] Η επέτειος συνοδεύτηκε πάντως με την 6-0 εκτός έδρας ήττα πρωταθλήματος από την Τσέλσι του Ζοζέ Μουρίνιο, ανταγωνιστή τόσο εντός γηπέδου όσο και στον τομέα των δηλώσεων.[39] Παρόμοια περίπτωση αντίπαλου προπονητή ο Φέργκιουσον, τον Αύγουστο του 2011 και με τη νίκη 8-2 στο Μάντσεστερ, υποχρέωσε τον Βενγκέρ στην ευρύτερη ήττα της Άρσεναλ τα τελευταία 115 χρόνια.[40] Κατόπιν ολοκλήρωσης της περιόδου 2014-15, οι συνολικές αναμετρήσεις έχουν ανέλθει σε 1.066 (Φέργκιουσον 1.500, Γκράντι 1.362 και Μπάσμπι 1.141), με αποτελέσματα 613-249-204 (χονδρικά: 5½ νίκες - 2½ ισοπαλίες - 2 ήττες ανά 10 αγώνες).


Παραπομπές - σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Le Professeur, Thore Haugstad για το twentyminutereads.com (Αγγλικά)
  2. Arsene Wenger, Stewart Coggin για το worldsoccer.about.com (Αγγλικά)
  3. Τα 18 χρόνια του Βενγκέρ στην Άρσεναλ, onsports.gr
  4. Arsenal commission bust of Arsène Wenger, επίσημος ιστότοπος Arsenal FC (Αγγλικά)
  5. "Το τελευταίο παιχνίδι", Τζέισον Κόουλι (μετάφρ. Χρίστος Χαραλαμπόπουλος), Εκδόσεις Τόπος, Αθήνα 2010, ISBN 960-6863-53-0, σελ. 147-148
  6. ο περιβόητος "τρόπος της Άρσεναλ" (the Arsenal Way):
    1) Arsene Wenger: The man who reinvented the Arsenal way, James Goldman για το goal.com (Αγγλικά)
    2) Τhe Arsenal Way: The unique style of playing developed under Mr Wenger, untold-arsenal.com (Αγγλικά)
    3) Playing the Arsenal Way, or how Wenger learned to stop worrying and love defencive shape, Andrew Schofield για το just-football.com (Αγγλικά)
  7. 20 Arsenal chants all true fans should know • "Boring, Boring Arsenal...", James McNicholas για το bleacherreport.com (Αγγλικά)
  8. από 42 σε δύο της Νότιγχαμ Φόρεστ (1977-1979), με τον τότε τεχνικό της Μπράιαν Κλαφ να χαρακτηρίζει το Βενγκέρ ως απόλυτα κορυφαίο ("top, top manager") όταν κατέρριψε το ρεκόρ, λιγότερο από μήνα πριν ο ίδιος αποβιώσει
    [Cloughie salutes Wenger's men, theguardian.com (Αγγλικά)]
  9. Premier League 2001/02, eu-football.info (Αγγλικά)
  10. 10,0 10,1 Club legends honoured at Emirates Stadium, επίσημος ιστότοπος Arsenal FC (Αγγλικά)
  11. Arsenal FCReal Madrid CFManchester United FC, History, επίσημος ιστότοπος UEFA (Αγγλικά)
  12. 12,0 12,1 Wenger's 5 greatest accomplishments at Arsenal: 1. The Invincible Season And The Two Doubles και 2. The Emirates Stadium and London Colney, Ameya Uday Ghag για το sportskeeda.com (Αγγλικά)
  13. μεταξύ άλλων, χρονολογικά: Ανελκά, Όβερμαρς, Βιεϊρά, Άσλεϊ Κόουλ, Λασανά Ντιαρά, Αντεμπαγιόρ, Κολό Τουρέ, Κλισί, Φάμπρεγας, Νασρί, Φαν Πέρσι, Άλεξ Σονγκ [Arsenal transfers 96/97 - 12/13, transfermarkt.com (Αγγλικά)]
  14. α) "Keegan's biggest gamble", Richard Tanner για την «DAILY EXPRESS», 12 Αυγ. 2002, σελ. 45 (Αγγλικά)
    β) "This naughty Nic has found a good side", Ian Chadband για την «London Evening Standard», 26 Ιαν. 2007, σελ. 66 (Αγγλικά)
  15. Nicolas Anelka • Tranfer history, transfermarkt.com (Αγγλικά)
  16. Herbert Champan, οραματιστής και εκτεταμένης επιρροής αναθεωρητής του ποδοσφαιρικού γίγνεσθαι. Πέραν από κανόνες και πρακτικές που ισχύουν έως σήμερα, βασικά εμπνεύστηκε με τον 34ετή Άγγλο διεθνή Τσάλι Μπάκαν (πρώτη του μεταγραφή στην ομάδα) την ευέλικτη τακτική WM (σύστημα 3-2-5 σε επίθεση και 3-4-3 για διεκδίκηση στο κέντρο) προωθώντας τους μέχρι τότε δύο αμυντικούς σε βοήθεια των μέσων και στα άκρα, με οπισθοχώρηση ταυτόχρονα του κεντρικού μέσου στη νεοπαγή θέση του σέντερ μπακ που ανέλαβε τον κεντρικό επιθετικό και την προσωπική ευθύνη να τον "εκθέτει" οφσάιντ (offside trap), ώστε να αξιοποιηθεί η πρόσφατη μείωση στο σχετικό κανονισμό σε δύο από τρεις των καλυπτόντων αμυντικών (περιλαμβ. του τερματοφύλακα). Η κίνηση άλλαξε για πάντα τη μορφή και την πορεία του αθλήματος.
  17. Wenger comes out tops as savvy boss, news.sky.com (Αγγλικά)
  18. Wenger backs spending controls, viqi.com (Αγγλικά)
  19. Arsene Wenger accuses Manchester City and Real Madrid of 'financial doping', Jeremy Wilson για την telegraph.co.uk (Αγγλικά)
  20. A cash crisis is coming! Football to be hit by new wave of pain, claims Wenger, Matt Lawton για την dailymail.co.uk (Αγγλικά)
  21. Arsene Wenger on the euro crisis, Gideon Rachman για το blogs.ft.com (Αγγλικά)
  22. 22,0 22,1 You'll miss me when I'm gone! Fiery boss Wenger in bitter blast at his Arsenal critics, Neil Ashton για την dailymail.co.uk, Φεβρ. 2013 (Αγγλικά)
  23. Monaco offer Arsene Wenger giant £28million three-year contract to quit Arsenal, metro.co.uk (Αγγλικά)
  24. Εισάγετε εδώ το κείμενο της παραπομπής.
  25. Half of Arsenal fans want Wenger to leave if he fails to deliver top four AND the FA Cup, Matt Barlow για την dailymail.co.uk, Απρ. 2014 (Αγγλικά)
  26. Alisher Usmanov: Arsene Wenger's age, principles holding Arsenal back, Kevin Palmer για το espnfc.com, Νοέ. 2014 (Αγγλικά)
  27. ...Arsene Wenger bats away Alisher Usmanov criticism..., Jim Van Wijk για την independent.co.uk, Νοέ. 2014 (Αγγλικά)
  28. Arsène Wenger will stay despite 'disgraceful' slurs, says chairman, theguardian.com, Μάι. 2009 (Αγγλικά)
  29. Arsenal chairman Hill-Wood brands Wenger criticism "tiresome", tribalfootball.com, Φεβρ. 2013 (Αγγλικά)
  30. Wilshere threatens to quit Arsenal if Wenger leaves, arsenalinsider.com, Αύγ. 2013 (Αγγλικά)
  31. Fans' criticism of Wenger unfair, says Ramsey, espn.co.uk, Δεκ. 2014 (Αγγλικά)
  32. Sir Alex Ferguson defends Arsène Wenger against Arsenal critics , theguardian.com, Αύγ. 2011 (Αγγλικά)
  33. 33,0 33,1 'Arsenal play the right way' under Wenger, says Ferguson ahead of the Gunners boss' 1,000th game in charge, Dan Willis για την dailymail.co.uk, Μάρτ. 2014 (Αγγλικά)
  34. Fans' criticism of Arsene Wenger 'disrespectful,' says Alan Pardew, Kevin Palmer για το espnfc.com, Δεκ. 2014 (Αγγλικά)
  35. 2005: Round-up: Drogba to stay, telegraph.co.uk
    2006: Barclays Premiership 2005/06 Fair Play League, επίσημος ιστότοπος Premier League
    2009: Arsenal finish third in Fair Play League και
    2010: Arsenal top Premier League Fair Play table, επίσημος ιστότοπος Arsenal FC (Αγγλικά)
  36. Mr. Aston Villa, επίσημος ιστότοπος Aston Villa FC (Αγγλικά)
  37. όπως και γενικά στην 42ετή θητεία του: 6 τίτλους πρωταθλητή, ισάριθμους δευτεραθλητή και το 1897 το δεύτερο νταμπλ της ιστορίας στην Ευρώπη (τον ερχόμενο αιώνα έχουν να εμφανίσουν σε πρωταθλήματα και κύπελλα Αγγλίας, μόλις από ένα). Την τότε εποχή, ο γραμματέας (Club's secretary) εκτελούσε επίσης προπονητικά χρέη.
  38. Wenger 1,000, Josh James για τον επίσημο ιστότοπο της Arsenal FC (Αγγλικά)
  39. Chelsea 6-0 Arsenal, επίσημος ιστότοπος Premier League (Αγγλικά)
  40. The worst of times after years of success, Jére Longman για τους nytimes.com (Αγγλικά)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Arsène Wenger της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Arsène Wenger της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).