Σεραφειμίτικη Εκκλησία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 49°54′44.12″N 97°08′2.93″W / 49.9122556°N 97.1341472°W / 49.9122556; -97.1341472

Καθεδρικός Ναός Τιν Καν

Η Σεραφειμίτικη Εκκλησία ήταν η πρώτη ανεξάρτητη Ουκρανική εκκλησία στη Βόρειο Αμερική. Καρδιά της ήταν ο Καθεδρικός Ναός Τιν Καν. Ιδρύθηκε στο Γουίνιπεγκ και δεν είχε καμία σχέση με οποιαδήποτε άλλη εκκλησία στην Ευρώπη.

Με την έναρξη της μετανάστευσης της Ανατολικής Ευρώπης στην Βόρεια Αμερική, έκανε την εμφάνιση του στον αγωνιστικό χώρο του νέου κόσμου, ο συνεχής αγώνας μεταξύ Ρωμαιοκαθολικισμού και Ανατολικής Ορθοδοξίας.

Αρχές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Ουκρανοί μετανάστες άρχισαν να καταφθάνουν στον Καναδά το 1891, κυρίως από τις Αυστρο-Ουγγρικές επαρχίες, τις περιοχές της Γαλικίας και της Μπουκοβίνα. Οι νέες αφίξεις από την Μπουκοβίνα ήταν ανατολικοί Ορθόδοξοι και εκείνοι από την ανατολική Γαλικία καθολικοί. Σε κάθε περίπτωση, η βυζαντινή ιεροτελεστία ήταν εκείνη με την οποία ήταν εξοικειωμένοι. Μέχρι το 1903 οι Ουκρανοί μετανάστες στο Δυτικό Καναδά είχαν γίνει αρκετοί για να προσελκύσουν πλέον την προσοχή των θρησκευτικών, πολιτικών και εκπαιδευτικών ηγετών.

Ο κεντρικός χαρακτήρας στην Ουκρανική κοινότητα στο Γουϊννιπεγκ την εποχή εκείνη ήταν ο Κύριλλος Τζένικ (1857-1925). Ήρθε από τη Γαλικία, έχοντας αποφοιτήσει από το Ουκρανικό Ακαδημαϊκό Γυμνάσιο στο Λβιβ και σπούδασε για λίγο νομικά στο Πανεπιστήμιο του Τσερνίβτσι.[1] Ο Τζένικ ήταν φίλος του Ουκρανού Ιβάν Φράνκο, συγγραφέα του Μικίτα Φοξ, που προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ για τη λογοτεχνία. Η καυστική σάτιρα του Φράνκ για τους κληρικούς της εποχής του και οι σοσιαλιστικές τάσεις του πιθανόν να ταίριασαν με εκείνες του Τζένικ που έτυχε να είναι κουμπάρος του συγγραφέα. Απελευθερώνοντας το λαό από το κλήρο, σε συνδυασμό με τον αναδασμό της γης, ήταν ένας τρόπος για την απελευθέρωση των αγροτών από τους γαιοκτήμονες, οι οποίοι διατήρησαν τον έλεγχο της γης με τη συμπαιγνία της ιεραρχίας της εκκλησίας. Με την άφιξή του στον Καναδά, ο Τζένικ έγινε ο πρώτος Ουκρανός ο οποίος εργάστηκε στην καναδική κυβέρνηση, και εργάστηκε ως σύμβουλος της μετανάστευσης, τοποθετώντας τους νέους έποικους στα υποστατικά τους. Ο εξάδελφος του Τζένικ, ο Ιβάν Πότρακ (1874-1952) με τον φίλο του Ιβάν Νέκριτς (1875-1946) καταγόταν και αυτοί επίσης από το χωριό Πέρεζιν στην κομητεία της Κολομία και είχαν χαρακτηριστεί ως εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Γαλικία.[1] Αυτοί οι τρεις άνδρες αποτέλεσαν τον πυρήνα της διανόησης στην Ουκρανική κοινότητα, και έγιναν γνωστοί ως η τριάδα του Πέρεζιν. Ο Τζένικ, ο μεγαλύτερος, ήταν ο μόνος από τους τρεις που ήταν ήδη παντρεμένος. Η σύζυγος του Πωλίν (το γένος Τσουρκόσκι) ήταν κόρη ιερέα, μια μορφωμένη γυναίκα, και είχαν τρεις γιους και τρεις κόρες.[2]

Ο άλλος κύριος χαρακτήρας ήταν ο επίσκοπος Σεραφείμ, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Στέφαν Ουστρόλσκι. Ο Ουστρόλσκι κατέληξε να καθαιρεθεί από τη Ρωσσική Ιερά Σύνοδο στην Αγία Πετρούπολη. Αλλά η ιστορία του ξεκινά όταν, για προσωπικούς λόγους, ταξίδεψε στο Άγιο Όρος, όπου χειροτονήθηκε Επίσκοπος από τον Ιερό Ανφιμ, ο οποίος φέρεται να ήταν ένας επίσκοπος. Υπήρχε η υποψία ότι ο Άνφιμ χειροτόνησε τον Ουστρόλσκι για να πεισμώσει τον τσάρο, καθώς όπως φαίνεται υπήρχε τότε μια διαφωνία μεταξύ της Ιεράς Συνόδου και του Τσάρου για τον έλεγχο της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.[3]:226 Αφού χειροτονήθηκε Επίσκοπος, ο Σεραφείμ ταξίδεψε στη Βόρεια Αμερική, διαμένοντας για λίγο με Ουκρανούς ιερείς στη Φιλαδέλφεια και όταν έφτασε στο Γουίνιπεγκ, δεν είχε πλέον κανένα δεσμό με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ή οποιοδήποτε άλλη. Οι Ουκρανοί των δυτικών επαρχιών τον δέχθηκαν ως ένα ταξιδιώτη άγιο άνθρωπο, μια παράδοση που χρονολογείται από τις αρχές του Χριστιανισμού.[4]

Ένα άλλο πρόσωπο που συμμετείχε στα γεγονότα που οδήγησαν στη δημιουργία της Σεραφειμίτικης Εκκληίας ήταν ο βοηθός του Σεραφείμ Μακαρίων Μαρτσένκο. Ο Μαρτσένκο ενήργησε ως διάκονος ή ψάλτης, βοηθώντας τον Σεραφείμ με τις υπηρεσίες της εκκλησίας τις οποίες ήξερε καλά. Είχε έλθει με τον Σεραφείμ από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Αρχιεπίσκοπος Λάντζεβιν ο οποίος βρισκόταν τότε στο Σεντ Μπόνιφας, ήταν ο επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Αρχιεπισκοπής στο Δυτικό Καναδά και σε άμεση επαφή με τον Πάπα στη Ρώμη. Πίστευε ότι οι ιερείς του ήταν περισσότερο από επαρκείς για τις ανάγκες του Ουκρανικού πληθυσμού.[5]:184 Άλλές προσωπικότητες ήταν ο Δρ Γουίλιαμ Πάτρικ, επικεφαλής του Κολλεγίου της Μανιτόμπα στο Γούϊννιπεκ, το Φιλελεύθερο Κόμμα της Μανιτομπα και Ρώσσους Ορθόδοξους ιεραπόστολους.

Εκδηλώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εάν κάποιο περιστατικό προκάλεσε την ακόλουθη κατάσταση, μπορεί να ήταν το γεγονός, όταν ένα μέλος της Βουλής της Μανιτόμπα, ο Τζόζεφ Πέρνιερ, εισήγαγε ένα νομοσχέδιο το 1902 "για μεταφορά περιουσιών της εκκλησίας των Ρουθέριαν Ελλήνων (οι Ουκρανοί ήταν επίσης γνωστοί ως Ρουθέριανς) στην κοινωνία με τη Ρώμη για τον έλεγχο των επιχειρήσεων υπό τον έλεγχο της Εκκλησίας της Ρώμης."[5]:189 Ο τότε Αρχιεπίσκοπος Λάντζεβιν δήλωσε "οι Ρουθέριανς θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι Καθολικοί , μεταφέροντας περιουσίες στην εκκλησία, και όχι σαν Προτεστάντες ... σε ένα άτομο ή επιτροπή λαϊκών, που είναι ανεξάρτητοι από τον ιερέα ή τον Επίσκοπο." [6] Το μέγεθος του Ουκρανικού πληθυσμού στις δυτικές Επαρχίες είχε επίσης προσελκύσει το ενδιαφέρον της Ρωσσικής Ορθόδοξης Ιεραποστολής. Κατά το διάστημα αυτό η Ρωσσική Ορθόδοξη Εκκλησία ξόδευε 100.000 δολάρια το χρόνο για το ιεραποστολικό έργο στη Βόρεια Αμερική.[3]:226 Όπως επίσης, η Πρεσβυτεριανή Εκκλησία άρχισε να ενδιαφέρεται και κάλεσε τους νέους άνδρες από την Ουκρανική κοινότητα να παρακολουθήσουν στο Κολλέγιο της Μανιτομπα (το σημερινό Πανεπιστήμιο του Γουϊννιπεκ) ειδικές τάξεις όπου δημιουργήθηκαν για τους νέους Ουκρανούς που ήθελαν να γίνουν δάσκαλοι (και αργότερα Ανεξάρτητοι Ελληνες κληρικοί ).[5]:192 Άριστος γνώστης της γερμανικής γλώσσας, ο Δρ Κίνγκ, ο Διευθυντής του Κολλεγίου, κάλεσε σε συνέντευξη τους υποψήφιους Πότρακ και Νέκριτσ στα γερμανικά. Ο Τζένικ μετάφρασε τα σχολαστικά έγγραφά τους από τα Πολωνικά στα Αγγλικά. Έγιναν οι πρώτοι Ουκρανοί φοιτητές Πανεπιστημίου στη Βόρεια Αμερική - Το Κολλέγιο της Μανιτόμπα ήταν τότε τμήμα του Πανεπιστημίου της Μανιτόμπα.

Ο Τζένικ, ο Πότρακ και ο Νέκριτσ κινήθηκαν γρήγορα για να εξασφαλίσουν την κοινότητα τους.[7] Έφεραν τον Σεραφείμ. Έφτασε στο Γουίνιπεγκ τον Απρίλιο του 1903[8] για να δημιουργήσει μια εκκλησία που ήταν ανεξάρτητη από τις εκκλησίες στην Ευρώπη, και δεν θα είχε καμμία πίστη με κάποια από τις θρησκευτικές ομάδες συμφερόντων που ανταγωνίζονταν για τις ψυχές των νέων Ουκρανών μεταναστών των δυτικών επαρχιών. Για την ικανοποίηση τους, ο Σεραφείμ δημιούργησε μία Ορθόδοξη Ρωσσική Εκκλησία (όχι Ρωσσική Ορθόδοξη) της οποίας κήρυξε τον ευατό του ως κεφαλή, και για να εξευμενίσει τους Ουκρανούς την ονόμασε επίσης και ως Σεραφιμάϊτ. Έφερε στους ενορίτες την Ανατολική ιεροτελεστία με την οποία οι μετανάστες ήταν γνώριμοι, άρχισε να χειροτονεί ψάλτες και Διακόνους, και «... στις 13 Δεκεμβρίου 1903, ένα μικρό οίκιμα στην ανατολική πλευρά της οδού Μακ Κρέκορ μεταξύ των λεωφόρων Μανιτόμπα και Πρίτσαρτ, που μπορεί να είχε ονομασθεί Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος, ευλογήθηκε επίσημα από τον Σεραφείμ και άνοιξε για λατρεία. "[9] «Τον Νοέμβριο του 1904 άρχισε να χτίζει τον περιβόητο ναό του τον “ Καθεδρικό Ναό Τιν Καν”στη γωνία της οδού Κινγκ και Λεωφόρου Στέλλα...."[9] Χαρισματικός, Σεραφείμ "... χειροτόνησε περίπου 50 ιερείς και διακόνους πολλοί από αυτούς ημι-αναλφάβητους, που πραγματοποίησαν ιερατικά καθήκοντα σε όλους τους οικισμούς, κηρύττοντας την ανεξάρτητη Ορθοδοξία και διαχειριστική ιδιοκτησία της εκκλησιαστικής περιουσίας. Σε δύο χρόνια η εκκλησία απαριθμούσε περίπου 60.000 οπαδούς ..."[10]

"Λόγω των διαφόρων αδιακρισιών και προβλημάτων με το αλκοόλ"[7] έχασε πλέον την εμπιστοσύνη των διανοούμενων που τον είχαν αρχικά καλέσει στο Γουίνιπεγκ, και εκτέλεσαν μία ανατροπή που έγινε για την μετακίνηση και απαλλαγή του χωρίς όμως να καθαιρεθεί και να χάσει το ποίμνιό του. Ο Σεραφείμ πήγε στην Αγία Πετρούπολη και προσπάθησε να πάρει αναγνώριση και περαιτέρω χρηματοδότηση από τη Ρωσσική Ιερά Σύνοδο για την ακμάζουσα Εκκλησία την Σεράφιμαϊτ. Στην απουσία του ο Ιβάν Πότρακ και ο Ιβάν Νέκριτσ, ήδη φοιτητές της θεολογίας στο Κολέγιο της Μανιτόμπα, καθώς και ιερείς στην Εκκλησίας της Σεράφιμαϊτ, μπόρεσαν να λάβουν εγγυήσεις για Πρεσβυτεριανή χρηματοδότηση της Εκκλησίας Σεραφείμ, με το σκεπτικό ότι μελλοντικά η εκκλησία θα μετατοπιστεί σε ένα Πρεσβυτεριανό μοντέλο. "Στα τέλη του φθινοπώρου του 1904, ο Σεραφείμ επέστρεψε από τη Ρωσσία, χωρίς καμμία προκατάληψη".[11] Μετά την επιστροφή του, ανακάλυψε την προδοσία και αμέσως αφόρισε όλους τους ιερείς που εμπλέκονταν σε αυτή την προδοσία. Δημοσίευσε φωτογραφίες τους στις τοπικές εφημερίδες με τα ονόματά τους με τέτοιο τρόπο σαν να ήταν εγκληματίες.[3]:229 Η εκδίκηση του όμως κατέληξε να είναι βραχύβια, όταν έλαβε γνώση ότι είχε και ο ίδιος αφορισθεί από τη Ρωσσική Ιερά Σύνοδο... έτσι όταν η Ιερά Σύνοδος αφόρισε τον Σεραφείμ και όλους τους ιερείς του, στο τέλος έφυγε το 1908 για να μη επιστρέψει πια ποτέ."[10]

Επακόλουθο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον απόηχο αυτής της κοινωνικής και πνευματικής αναταρχής που σάρωσε τις Δυτικές επαρχίες προέκυψε η Ουκρανο-Καναδική κοινότητα. Ο Ιβάν Πότρακ, που ήταν ένας από τους στασιαστές της Σεραφιμάϊτ Εκκλησίας έγινε ο επικεφαλής της νέας ανεξάρτητης Εκκλησίας, που με τον τρόπο του ήταν ένας αρκετά ένας χαρισματικός ιερέας, με το κήρυγμα ενός ευαγγελικού χριστιανισμού, λόγω της Πρεσβυτεριανής επιρροής. Έζησε σωστά στην δεκαετία του 1950. Τα Ανεξάρτητα κτίρια της Εκκλησίας βρισκόντουσαν στη γωνία της λεωφόρου Πρίτσαρτ και της οδού Μακ Κρέκορ. Αν και ο πρώτος έχει κατεδαφιστεί από τότε, τό ένα κτίριο που ο Σεραφείμ χρησιμοποίησε για πρώτη Εκκλησία του, το δεύτερο κτίριο που χτίστηκε από Πρεσβυτεριανή χρηματοδότηση, ευρίσκεται ακόμα εκεί σήμερα απέναντι από το Ναό Εργασίας στη Βόρειο πλευρά του Γουϊννιπεγκ.[12]

Ο Αρχιεπίσκοπος Λάντζεβιν ενέτεινε τις προσπάθειές του για να αφομοιώσει την Ουκρανική Κοινότητα στην Ρωμαιοκαθολική ιδεολογία. Ίδρυσε την Εκκλησία Βασίλεια του Αγίου Νικολάου με Βέλγους ιερείς. Ο Πατήρ Ντελαέρ και άλλοι, οι οποίοι διάβάζαν την λειτουργία στην παλιά Σλαβική εκκλησία, ντύθηκαν σύμφωνα με την Ελληνική ιεροτελεστία, και έκαναν τα κηρύγματα τους στην Πολωνική γλώσσα. Η εκκλησία αυτή ήταν απέναντι από την ανεξάρτητη Ουκρανική Καθολική Μητρόπολη του Αγίου Βλαδιμήρου και Όλγας στην οδό Μακ Κρέκορ στο βόρειο μέρος του Γουϊννιπεγκ. Ο ανταγωνισμός αυτός έδωσε μία μεγαλύτερη ευκαιρία για τα Ουκρανο-Καναδικά παιδιά να μάθουν να μιλούν την Ουκρανική γλώσσα.[3]:229

Το Φιλελεύθερο Κόμμα, γνωρίζοντας ότι οι Ουκρανοί δεν ήταν πλέον σε συμμαχία με τον Αρχιεπίσκοπο Λάντζεβιν και τους Ρωμαιοκαθολικούς οι οποίοι έτυχε να είναι ευθυγραμμισμένοι με το Συντηρητικό Κόμμα, προχώρησαν στην χρηματοδότηση της πρώτης Ουκρανικής εφημερίδας στα Ουκρανικά στον Καναδά "Ο Καναδός Γεωργός," της οποίας ο πρώτος εκδότης δεν ήταν άλλος από τον Ιβάν Νέκριτσ.

Ο Σεραφείμ εξαφανίστηκε από το 1908, αλλά υπάρχουν ενδείξεις του στον Ουκρανικό Λόγο, που εξακολουθεί να εκδίδεται μέχρι σήμερα στο Γουίνιπεγκ) να πωλεί Βίβλους στους εργαζομένους στο σιδηρόδρομο στην Βρεττανική Κολομβία μέχρι ακόμη και το 1913.

Ο Κύριλλος Τζένικ μετακόμισε και έζησε για μια περίοδο με την μεγαλύτερη κόρη του και ένα από τους γιους του στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Βόρεια Ντακότα, στη συνέχεια επέστρεψε και πέθανε το 1925.

Ο Μακαρίων Μαρτσένκο, με την αναχώρηση του Σεραφείμ, ανακήρυξε τον εαυτό του όχι μόνο σαν τον νέο Επίσκοπο της Σεράφιμαϊτ Εκκλησίας, αλλά και σαν Αρχι- Πατριάρχη, Αρχι-Πάπα, και Αρχι-Πρίγκηπα. Για να μην το διακινδυνέψει, ή να δείξει καμμία ευνοιοκρατία και για να είναι σίγουρος απεκοινώσησε από τον Πάπα και τη Ρωσσική Ιερά Σύνοδο.[10] Υπάρχουν ενδείξεις που τον παρουσιάζουν να ταξιδεύει στις αγροτικές περιοχές και να διακονεί στους Ουκρανούς που αγαπούσαν πολύ την Ανατολική ιεροτελεστία, μέχρι και το 1930.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 170.
  2. Hryniuk, Stella. Dictionary of Canadian Biography Online, www.biographi.ca/EN/009004-119.01-e.php?id_nbr=8154
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Mitchell, Nick. Ukrainian-Canadian History as Theatre in The Ukrainian Experience in Canada: Reflections 1994, Editors: Gerus, Oleh W.; Gerus-Tarnawecka, Iraida; Jarmus, Stephan, The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, Winnipeg.
  4. Mitchell, Nick. The Mythology of Exile in Jewish, Mennonite and Ukrainian Canadian Writing in A Sharing of Diversities, Proceedings of the Jewish Mennonite Ukrainian Conference, "Building Bridges", General Editor: Stambrook, Fred, Canadian Plains Research Center, University of Regina, 1999, page 188.
  5. 5,0 5,1 5,2 Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991
  6. Winnipeg Tribune 25 February 1903.
  7. 7,0 7,1 Yereniuk, Roman, A Short Historical Outline of the Ukrainian Orthodox Church of Canada, www.uocc.ca/pdf, page 9
  8. Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 190
  9. 9,0 9,1 Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches, umanitoba.ca/...canadian.../05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf, page 1 & 2 -
  10. 10,0 10,1 10,2 Bodrug, Ivan. Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913, translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982, page xiii.
  11. Bodrug, Ivan. Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913, translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982, page 81
  12. Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, photograph 47.


βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Bodrug, Ivan. Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913, translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982.
  • Hryniuk, Stella, GENYK, CYRIL - Dictionary of Canadian Biography Online, www.biographi.ca/EN/009004-119.01-e.php?id_nbr=8154
  • Manitoba Free Press, issues of 10 October 1904, 20 January 1905, 28 December 1905.
  • Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches, umanitoba.ca/...canadian.../05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf -
  • Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991.
  • Maruschak, M. The Ukrainian Canadians: A History, 2nd ed., Winnipeg: The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, 1982.
  • Mitchell, Nick. The Mythology of Exile in Jewish, Mennonite and Ukrainian Canadian Writing in A Sharing of Diversities, Proceedings of the Jewish Mennonite Ukrainian Conference, "Building Bridges", General Editor: Stambrook, Fred, Canadian Plains Research Center, University of Regina, 1999.
  • Mitchell, Nick. Tin Can Cathedral, a play, www.kobobooks.com/ebook
  • Mitchell, Nick. Ukrainian-Canadian History as Theatre in The Ukrainian Experience in Canada: Reflections 1994, Editors: Gerus, Oleh W.; Gerus-Tarnawecka, Iraida; Jarmus, Stephan, The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, Winnipeg.
  • Winnipeg Tribune, issue of 25 February 1903.
  • Yereniuk, Roman, A Short Historical Outline of the Ukrainian Orthodox Church of Canada.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]