Ράντοβαν Κάρατζιτς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς τη δεκαετία του 1990.

O Ράντοβαν Κάρατζιτς (Σερβικά: Радован Караџић), είναι Σέρβος πολιτικός, ποιητής και ψυχίατρος. Έγινε γνωστός τη δεκαετία του '90 ως πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, ενός από τα δύο συστατικά μέρη της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης που τότε βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο.

Πολλές από τις πράξεις του στον εμφύλιο κρίθηκαν εγκλήματα πολέμου από το «Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία», το οποίο κίνησε δίωξη εναντίον του το 1995. Από τότε κρυβόταν, ενώ κάποια στιγμή ξεκίνησε μια δεύτερη ζωή με πλαστά στοιχεία ως Ντράγκαν Ντάμπιτς. Τελικά συνελήφθη τον Ιούλιο του 2008.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάρατζιτς γεννήθηκε στη γιουγκοσλαβική πόλη Πετνίτσα (στο σημερινό Μαυροβούνιο) στις 19 Ιουνίου 1945. Ο πατέρας του ήταν «τσέτνικ», της περίφημης αντιστασιακής ομάδας που έδρασε ενάντια στις γερμανικές δυνάμεις κατοχής της χώρας κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο μικρός Ράντοβαν δεν έζησε με τον πατέρα του κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της παιδικής του ηλικίας, καθώς ο τελευταίος βρισκόταν στη φυλακή από το καθεστώς του Τίτο. Το 1960 μετακόμισε στο Σαράγεβο για να σπουδάσει Ψυχιατρική, ενώ τα έτη 1974 - 1975 παρακολούθησε μαθήματα Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης [1]. Επιστρέφοντας στη Γιουγκοσλαβία, εργάστηκε στο νοσοκομείο του Κόσεβο (Koševo). Παράλληλα ασχολήθηκε με την ποίηση (βραβεύτηκε με δύο λογοτεχνικά βραβεία) και επηρεάστηκε από το Σέρβο συγγραφέα Ντόμπριτσα Τσόσιτς, ο οποίος τον παρότρυνε να ασχοληθεί με την πολιτική.

Το 1984 κατηγορήθηκε για κατάχρηση χρημάτων του νοσοκομείου όπου εργαζόταν στο Βελιγράδι, με σκοπό να κτίσει εξοχικό σπίτι στο βοσνιακό χωριό Πάλε. Αναμένοντας τη δίκη του, παρέμεινε υπό κράτηση για 11 μήνες και η δίκη του ξανάρχισε το 1985, καθώς σε πρώτη φάση απελευθερώθηκε με εγγύηση. Τελικά καταδικάστηκε σε κάθειρξη τριών ετών για κατάχρηση και απάτη, ποινή που όμως δεν εξέτισε, αφού είχε ήδη εκτίσει έναν χρόνο στη φυλακή.[2]

Πολιτική δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1989 υπήρξε συνιδρυτής του Σερβικού Δημοκρατικού Κόμματος (Srpska Demokratska Stranka) στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με κύριο σκοπό τη συσπείρωση της σερβοβοσνιακής κοινότητας.

Στις 24 Οκτωβρίου του 1991 ιδρύθηκε αυτόνομη Συνέλευση για τους σέρβους, με σκοπό την εκπροσώπησή τους στις διεργασίες για το μέλλον της Βοσνίας & Ερζεγοβίνης - η σερβική κοινότητα υποστήριζε τη συνέχιση της ένωσης με τη Γιουγκοσλαβία, ενώ η μουσουλμανική και η κροατική την απόσχιση από την ομοσπονδία.

Το κόμμα του Κάρατζιτς οργάνωσε τη σύσταση των «Αυτόνομων Επαρχιών των Σέρβων» (SAO) και το Νοέμβριο του 1991 οι σερβοβόσνιοι με μεγάλη πλειοψηφία αποφάσισαν (μέσω δημοψηφίσματος) να παραμείνουν σε ομόσπονδο καθεστώς με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, ως τμήμα της Γιουγκοσλαβίας. Στις 9 Ιανουαρίου του 1992 η Συνέλευση των Σερβοβοσνίων ανακήρυξε τη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Република српског народа Босне и Херцеговина). Το Σύνταγμα αυτής της δημοκρατίας τέθηκε σε ισχύ στις 28 Φεβρουαρίου του 1992, όμως δεν αναγνωρίσθηκε διεθνώς.

Ακολούθησε η διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σε όλη τη χώρα, στις 29 Φεβρουαρίου και 1 Μαρτίου του 1992, όπου το 98% ψήφισε υπέρ της απόσχισης από τη Γιουγκοσλαβία (οι σερβοβόσνιοι απείχαν από την ψηφοφορία). Στις 6 Απριλίου του 1992 ο ΟΗΕ αναγνώρισε τη χώρα ως ανεξάρτητο κράτος. Έπειτα από αυτήν την εξέλιξη, ο Κάρατζιτς έγινε αρχηγός της σερβοβοσνιακής κυβέρνησης στο Πάλε το Μάιο του 1992. Παράλληλα, με βάση το Σύνταγμα, ανέλαβε και την αρχηγία του Στρατού στον πόλεμο που ξεκίνησε.

Κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάρατζιτς κατηγορείται ως υπεύθυνος, τόσο ατομικά όσο και σαν πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας και ανώτατος διοικητικής του Σερβοβοσνιακού στρατού, για πολλά εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν κατά του μη σερβικού πληθυσμού της Βοσνίας. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις υπό τις εντολές του ξεκίνησαν την πολιορκία του Σαράγεβο και διέπραξαν αρκετά εγκλήματα κατά των μουσουλμάνων - μεταξύ άλλων εκτελέσεις, εκτοπισμούς πληθυσμών και εγκλεισμούς σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κατηγορείται επίσης ότι διέταξε τη Σφαγή της Σρεμπρένιτσα το 1995, όπου εκτελέστηκαν χιλιάδες μουσουλμάνοι, καθώς και την ομηρία προσωπικού του ΟΗΕ το Μάιο - Ιούνιο του ιδίου έτους.

Αναλυτικότερα, οι κατηγορίες προς τον Κάρατζιτς και το στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς όπως διατυπώθηκαν από το «Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία» το 1995, είναι οι ακόλουθες:

  • Πέντε περιπτώσεις εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας (εξόντωση, φόνος, διώξεις για πολιτικούς, φυλετικούς και θρησκευτικούς λόγους, απάνθρωπες πράξεις - μετακίνηση δια της βίας).

Καταζητούμενος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι αρχές απέτυχαν να συλλάβουν τον Κάρατζιτς το 1995, όταν είχε προσκληθεί στα Ηνωμένα Έθνη. Το Νοέμβριο του 2004, οι βρετανικές αρχές ανέφεραν ότι δε θα μπορούσαν να πετύχουν τη σύλληψη του Κάρατζιτς με στρατιωτικά μέσα αλλά με πολιτικά. Το 2005 οι σερβοβόσνιοι ηγέτες κάλεσαν εις μάτην τον Κάρατζιτς να παραδοθεί, ενώ στις 7 Ιουλίου του ίδιου έτους στρατεύματα του NATO συνέλαβαν το γιο του Κάρατζιτς, Αλεξάντερ, και τον απελευθέρωσαν έπειτα από δέκα ημέρες[5]. Στις 28 Ιουλίου η σύζυγός του, Λιλιάνα, κάλεσε τον Κάρατζιτς να παραδοθεί [6] έπειτα από «τεράστια πίεση» που είχε ασκηθεί σε αυτήν, όπως είχε πει η ίδια.[7]

Το BBC μετέδωσε το 2005 ότι ο Κάρατζιτς είχε θεαθεί κοντά στη Φόκα[8] Το Φεβρουάριο του 2007 το Reuters μετέδωσε ότι ο Κάρατζιτς κρυβόταν στη Ρωσία, κάτι που η Μόσχα αρνήθηκε [9].

Σύλληψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τελικά ο Κάρατζιτς συνελήφθη στο Βελιγράδι στις 21 Ιουλίου του 2008, όπως ανακοινώθηκε από επίσημες κυβερνητικές πηγές.[10] H κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε επικηρύξει τον Κάρατζιτς και τον άμεσο συνεργάτη του Ράτκο Μλάντιτς με 5 εκατομμύρια δολάρια.[11] Ο Κάρατζιτς δεν αρνήθηκε την ταυτότητά του, συνελήφθη και οδηγήθηκε σε ειδικό δικαστήριο στη Σερβία[12] Το Διεθνές Δικαστήριο επιβεβαίωσε τη σύλληψη [13].

Τότε αποκαλύφθηκε πως ο Κάρατζιτς ζούσε στην συνοικία Νόβι Μπέογκραντ («Νέο Βελιγράδι») και χρησιμοποιούσε πλαστή ταυτότητα με το όνομα Ντράγκαν Ντάμπιτς (Dragan Dabić). Όταν συνελήφθη, η εμφάνισή του με λευκά μακριά μαλλιά και μακριά λευκή γενειάδα ήταν εντελώς διαφορετική από αυτή της δεκαετίας του '90 [14]. Ασκούσε το ιατρικό επάγγελμα σε ιδιωτική κλινική, με ειδικότητα στην εναλλακτική ιατρική και την Ψυχολογία [15]. Έδινε σεμινάρια, που κάποιες φορές καλύπτονταν απο την τηλεόραση, ενώ διαπιστώθηκε πως με το πλαστό διαβατήριό του είχε ταξιδεύσει σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αρχικά είχε διαδοθεί ότι διατηρούσε και προσωπική ιστοσελίδα ως Ντάμπιτς, αργότερα όμως αποδείχθηκε ότι η εν λόγω σελίδα είχε αναρτηθεί από τρίτους μετά την συλληψή του[16][17]. Τόσο ο σπιτονοικοκύρης του όσο και οι γείτονες δήλωσαν ότι δε γνώριζαν την πραγματική του ταυτότητα.

Τη νύχτα της σύλληψής του, εκατοντάδες Βόσνιοι πανηγύρισαν στους δρόμους του Σεράγεβο [18]. Οι διεθνείς αντιδράσεις ήταν επίσης θετικές. Τα δυτικά μέσα προεξόφλησαν την ενοχή του[19][20][21], εντούτοις στη Σερβία δεν έλλειψαν οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς το πρόσωπό του κυρίως από το σερβικό εθνικιστικό κόμμα SRS[22][23][24].

Στις 30 Ιουλίου του 2008 έγινε η έκδοση του Κάρατζιτς στη Χάγη, για να δικαστεί από το Διεθνές Δικαστήριο για τα Εγκλήματα στην πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY). Ο Κάρατζιτς οδηγήθηκε αεροπορικώς σε ειδικό χώρο κράτησης στο Σεβενίνγκεν, κοντά στη Χάγη, όπου και θα παραμείνει έως ότου να δικαστεί. Στις 31 Ιουλίου παρουσιάστηκε[25]ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου και εξέφρασε φόβους για τη ζωή του, κάνοντας λόγο για "παρατυπίες κατά τη σύλληψή του" στην περιοχή του Βελιγραδίου.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1990: Crna bajka (Svjetlost, Σαράγεβο)
  • 1992: Rat u Bosni: kako je počelo
  • 1994: Ima čuda, nema čuda
  • 2001: Od Ludog koplja do Crne bajke (Dobrica knjiga, Νόβι Σαντ)
  • 2004: Čudesna hronika noći (IGAM, Βελιγράδι)
  • 2005: Pod levu sisu veka (Književna zajednica "Veljko Vidaković", Νις)

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πληροφορίες για τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια
  2. «Radovan Karadzic captured». σερβική εφημερίδα Politika. http://www.politika.co.yu/rubrike/Hronika/Uhapshen-Radovan-Karadzic.sr.html. Ανακτήθηκε στις 22-07-2008. 
  3. UN Indictment
  4. BBC NEWS | Europe | Karadzic will fight extradition
  5. BBC
  6. BBC News
  7. Yugoslavia News, 7/29/05
  8. «Why Bosnia's most wanted run free». BBC News (BBC). 28-06-2008. http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/7477912.stm. Ανακτήθηκε στις 21-07-2008. 
  9. Alertnet
  10. «Serbia captures fugitive Karadzic». BBC News (BBC). 21-07-2008. http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7518543.stm. Ανακτήθηκε στις 21-07-2008. 
  11. Rewards for Justice
  12. «War criminal Radovan Karadzic captured». Radio Australia. http://www.radioaustralia.net.au/news/stories/200807/s2310301.htm?tab=latest. Ανακτήθηκε στις 22-07-2008. 
  13. ICTY, Statement of the Office of the Prosecutor on the arrest of Radovan Karadžić
  14. Javno – Σύγκριση φωτογραφιών του Κάρατζιτς
  15. Karadzic 'worked in Serb clinic'BBC News, 22 Ιουλίου 2008
  16. Spoofing a Serbian Warlord Online - The Lede Blog - NYTimes.com
  17. BBC - Mark Easton's UK: Why hoax?
  18. In Pictures: Sarajevo Celebrates Karadzic Arrest, BalkanInsight.com, 21 Ιουλίου 2008
  19. Karadzic riots: Belgrade police battle supporters protesting arrest - Bild.de
  20. Radovan Karadzic: the master of life and death - Telegraph
  21. The Faith Divide: Karadzic's Nation of Murderers - On Faith at washingtonpost.com
  22. B92 - News - Politics - SRS in open support for Karadžić
  23. v4.ethnos.gr - Μικροεπεισόδια σε διαδήλωση υπέρ του Κάρατζιτς - απε
  24. Σερβία: Αντιδράσεις για τη σύλληψη του Ράντοβαν Κάρατζιτς. - Express.gr
  25. Έθνος, Πρώτη ημέρα ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τον Ράντοβαν Κάρατζιτς, 31 Ιουλίου 2008

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Radovan Karadzic της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).