Μεσιέ 101

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μεσιέ 101
M101 hires STScI-PRC2006-10a.jpg
Ο Μεσιέ 101 από το ΔΤΧ
Παρατηρησιακά Δεδομένα (εποχή J2000)
Αστερισμός Μεγάλη Άρκτος[1]
Ορθή Αναφορά 14h 03m 12.6s[2]
Απόκλιση +54° 20′ 57″[2]
Μετατόπιση στο ερυθρό 241 ± 2 km/s [2]
Απόσταση 27 MLy
Τύπος Γαλαξία SAB(rs)cd [2]
Φαινόμενη διάμετρος (V) 28,8' x 26,9' [2]
Φαινόμενο μέγεθος (V) 7,86[3][4]
Άλλες ονομασίες
NGC 5457, UGC 8981, PGC 50063, Arp 26, 6C B140129.2+543437, VV 344a, VV 456, ακιδωτός τροχός
Δείτε επίσης: Γαλαξίες, Κατάλογος Γαλαξιών

Ο Μεσιέ 101 (γνωστός και ως γαλαξίας Ακιδωτός τροχός και NGC 5457) είναι ένας μεγάλος ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας σε απόσταση 27 εκατομμυρίων ετών φωτός στον αστερισμό Μεγάλη Άρκτο. Είναι ο μεγαλύτερος γαλαξίας στην Ομάδα Μ101. Εκπέμπει ακτίνες Χ.

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μεσιέ 101 ανακαλύφθηκε από τον Πιέρ Μεσαίν τις 27 Μαρτίου 1781. Το 1789 ο Ουίλιαμ Χέρσελ ανακάλυψε στον Μεσιέ 101 τρία νεφελώματα. Ήταν ένας από τους πρώτους γαλαξίες που αναγνωρίστηκαν ως σπειροειδείς από τον Κόμη του Ρος το 1851 και έφτιαξε πολλά σχέδια του γαλαξία.[5]

Το 1996 παρατηρήσεις του ΔΤΧ έδειξαν ότι με βάση τους Κηφείδες ο Μεσιέ 101 απείχε 24 ± 2 εκατομμύρια έτη φωτός, ενώ με βάση τη λαμπρότητα των πλανητικών νεφελωμάτων απείχε 25,1 ± 1,6 εκατομμύρια έτη φωτός. Η σημερινή τιμή για την απόσταση του γαλαξία είναι 27 εκατομμύρια έτη φωτός.

Στις 28 Φεβρουαρίου 2006 η ΝΑΣΑ και η ΕΣΑ δημοσίευσαν μία εικόνα του Μεσιέ 101, η οποία τότε ήταν η μεγαλύτερη και πιο λεπτομερής εικόνα από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ. Την εικόνα αποτελούσαν 51 ξεχωριστές εικόνες μαζί με κάποιες φωτογραφίες παρμένες από τη Γη.[6]

Στον Μεσιέ 101 έχουν εντοπιστεί 4 υπερκαινοφανείς αστέρες, οι SN 1909A, SN 1951H και SN 1970G, του οποίου τα κατάλοιπα εντοπίστηκαν από το τηλεσκόπιο ακτίνων Χ Τσάντρα, και ο SN2011fe. O 2011 fe είναι ένας υπερκαινοφανής αστέρας τύπου Ια, ο οποίος έχει το χαρακτηριστικό ότι ανακαλύφθηκε πολύ γρήγορα. Πρόκειται για τον υπερκαινοφανή με την πιο ταχεία ανακάλυψη.[7] Τις 15 Σεπτεμβρίου 2011 είχε φαινόμενο μέγεθος +10, το όποιο παραμένει σταθερό από τις 7 Σεπτεμβρίου.[8] Όμως, από τις 17 Σεπτεμβρίου 2011, ο υπερκαινοφανής έχει αρχίσει να εξασθενεί.[9]

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μεσιέ 101 από ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο

Η διάμετρος του Μεσιέ 101 υπολογίζεται ότι είναι 170.000 έτη φωτός, περίπου 2 φορές αυτή του Γαλαξία μας. Η μάζα του δίσκου του Μεσιέ 101 υπολογίζεται ότι είναι 100 τρις ηλιακές μάζες και η μάζα του πυρήνα του είναι περίπου 3 x 109 ηλιακές μάζες.[10]

Ένα άλλο αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του Μεσιέ 101 είναι οι περιοχές ΗΙΙ, εκ των οποίων ένα σύνολο 3.000 φαίνεται στις φωτογραφίες. Οι πιο αξιοσημείωτες από αυτές έχουν δικό τους αριθμό NGC και είναι οι NGC 5447, NGC 5453, NGC 5455, NGC 5461, NGC 5462 και NGC 5471.

Ο Μεσιέ 101 είναι ασύμμετρος και θεωρείται ότι η αιτία αυτού του γεγονότος είναι η βαρυτική αλληλεπίδραση με κάποιον άλλο γαλαξία στο πρόσφατο παρελθόν. Ένα άλλο αποτέλεσμα αυτής της αλληλεπίδρασης ήταν το διαστρικό αέριο να συμπυκνωθεί, με αποτέλεσμα έντονη αστρογόνο δραστηριότητα στον Μεσιέ 101.

Κοντινοί γαλαξίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μεσιέ 101 είναι ο μεγαλύτερος γαλαξίας στην Ομάδα Μ101, η οποία περιλαμβάνει τουλάχιστον εννέα γαλαξίες. Άλλα μέλη αυτής της ομάδας είναι οι NGC 5474, NGC 5585, NGC 5204, NGC 5477 και Holmberg V.[11][12][13][14][15] Οι αλληλεπιδράσεις με τους γαλαξίες συνοδούς του έχουν τονίσει τη σπειροειδή δομή του και προκαλέσει έντονη δημιουργία άστρων.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Μεσιέ 83, ένας παρόμοιος σπειροειδής γαλαξίας που αποκαλείται και «Νότιος ακιδωτός τροχός»
  • Γαλαξίας του Τριγώνου, ένας παρόμοιος σπειροειδής γαλαξίας που αποκαλείται συχνά ακιδωτός τροχός
  • Μεσιέ 99, ένας παρόμοιος σπειροειδής γαλαξίας που αποκαλείται και «Ακιδωτός τροχός της Κόμης»
  • NGC 1232, ένας παρόμοιος σπειροειδής γαλαξίας με πολλαπλούς βραχίονες
  • Μεσιέ 74, ένας παρόμοιος σπειροειδής γαλαξίας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. R. W. Sinnott, editor (1988). The Complete New General Catalogue and Index Catalogue of Nebulae and Star Clusters by J. L. E. Dreyer. Sky Publishing Corporation and Cambridge University Press. ISBN 0-933-34651-4. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «NASA/IPAC Extragalactic Database». Results for NGC 5457. http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=M+101&extend=no&out_equinox=J2000.0. Ανακτήθηκε στις 2006-12-06. 
  3. «SIMBAD-M101». SIMBAD Astronomical Database. http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=M101. Ανακτήθηκε στις 2009-11-29. 
  4. Armando, Gil de Paz (2007). "The GALEX Ultraviolet Atlas of Nearby Galaxies". Astrophysical Journal (ApJS) 173: 185–255. doi:10.1086/516636. http://arxiv.org/abs/astro-ph/0606440. Ανακτήθηκε στις 2009-11-29. 
  5. SEDS Historical Notes
  6. HubbleSite - NewsCenter - Hubble's Largest Galaxy Portrait Offers a New High-Definition View (02/28/2006) - Introduction
  7. http://newscenter.lbl.gov/feature-stories/2011/08/25/supernova/
  8. Supernova Erupts in M101
  9. Light Curve Generator (LCG) for SN 2011fe
  10. Comte, G., Monnet, G., & Rosado, M. "An optical study of the galaxy M 101 - Derivation of a mass model from the kinematic of the gas," 1979, Astronomy & Astrophysics, 72, 73-81 ([1])
  11. A. Sandage, J. Bedke (1994). Carnegie Atlas of Galaxies. Washington, D.C.: Carnegie Institution of Washington. ISBN 0-87279-667-1. 
  12. R. B. Tully (1988). Nearby Galaxies Catalog. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-35299-1. 
  13. P. Fouque, E. Gourgoulhon, P. Chamaraux, G. Paturel (1992). "Groups of galaxies within 80 Mpc. II - The catalogue of groups and group members". Astronomy and Astrophysics Supplement 93: 211–233. http://adsabs.harvard.edu/abs/1992A&AS...93..211F. 
  14. A. Garcia (1993). "General study of group membership. II - Determination of nearby groups". Astronomy and Astrophysics Supplement 100: 47–90. http://adsabs.harvard.edu/abs/1993A&AS..100...47G. 
  15. G. Giuricin, C. Marinoni, L. Ceriani, A. Pisani (2000). "Nearby Optical Galaxies: Selection of the Sample and Identification of Groups". Astrophysical Journal 543: 178–194. doi:10.1086/317070. http://adsabs.harvard.edu/abs/2000ApJ...543..178G. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα