Γεώργιος Βιζυηνός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σκίτσο του Γεωργίου Βιζυηνού από το περιοδικό Ποικίλη Στοά του 1894

Ο Γεώργιος Βιζυηνός (πραγματικό ονοματεπώνυμο Γεώργιος Μιχαήλ Σύρμας ή Μιχαηλίδης, Βιζύη 1849[1]Αθήνα 1896), ήταν Έλληνας πεζογράφος, ποιητής και λόγιος. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της ελληνικής λογοτεχνίας.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Βιζύη (ή Βιζώ) της Ανατολικής Θράκης, το σημερινό Βιζέ της Τουρκίας, στις 8 Μαρτίου 1849, γιος πολύ φτωχικής οικογένειας. Ο πατέρας του Μιχαήλος Σύρμας δούλευε στα καμίνια του ασβέστη. Αργότερα έγινε πραματευτής και πέθανε από τύφο το 1854 αφήνοντας τον γιό του ορφανό σε ηλικία πέντε ετών. Είχε άλλα τέσσερα αδέλφια: ο Μιχαήλος που πέθανε τρία χρόνια πριν από τον Γεώργιο, ο Χρηστάκης, ο αδικοσκοτωμένος ταχυδρόμος για τον οποίο μιλά στο διήγημά του Ποιος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου, και δύο κορίτσια, η Άννα που πέθανε με τις συνθήκες που περιγράφει στο Αμάρτημα της μητρός μου και η Αννιώ, που πήρε το όνομα της αδελφής της αλλά πέθανε κι αυτή μικρή[2] Σε ηλικία δέκα ετών οι παππούδες του τον στέλνουν στην Κωνσταντινούπολη κοντά σε ένα θείο του για να μάθει ραπτική. Παραμένει εκεί μέχρι την ηλικία των 18, προστατευόμενος από τον Κύπριο έμπορο Γιάγκο Γεωργιάδη και αργότερα προστατευόμενος του αρχιεπισκόπου Κύπρου Σωφρονίου Β΄, ζει για ένα διάστημα στην Κύπρο, όπου μάλιστα τον προόριζαν για τον ιερατικό κλάδο. Το 1872 γίνεται ιεροσπουδαστής στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, χωρίς την υποχρέωση να ιερωθεί, όπου το 1873 δημοσιεύει και την πρώτη του ποιητική συλλογή (Ποιητικά Πρωτόλεια)[3]. Μεταξύ των καθηγητών του αναφέρεται και ο ποιητής Ηλίας Τανταλίδης, ο οποίος διέκρινε στον Βιζυηνό στοιχεία ιδιαίτερου ταλέντου και ευφυίας, ώστε τον σύστησε στον πλούσιο Γεώργιο Ζαρίφη[4]. Το 1874 το επικό ποίημά του Κόδρος βραβεύεται στον Βουτσιναίο Ποιητικό Διαγωνισμό[5]. Την ίδια χρονιά εγγράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, αλλά με δαπάνες του Ζαρίφη μεταβαίνει στη Γερμανία, στη Γοτίγγη, όπου σπουδάζει φιλολογία και φιλοσοφία στο διάστημα 1875-1878. Το 1876 η επόμενη ποιητική συλλογή του Άραις μάραις κουκουνάραις (μετονομάστηκε σε Βοσπορίδες Αύραι) βραβεύεται στον Βουτσιναίο Διαγωνισμό, στον οποίο το 1877 η συλλογή του Εσπερίδες επαινείται. Το 1881 τυπώνεται στη Λειψία η διδακτορική του διατριβή Das Kinderspiel in Bezug auf Psychologie und Paedagogik («Το παιδικό παιχνίδι υπό έποψη ψυχολογική και παιδαγωγική»)[4]. Μέχρι το 1884 ο Βιζυηνός επισκέπτεται το Παρίσι (1882), όπου γνωρίζει τον Δημήτριο Βικέλα, τον Marquis Queux de Saint-Hilaire και τη Juliette Lamber-Adam, και το Λονδίνο (1883), όπου σχετίζεται με τον πρεσβευτή Πέτρο Βράιλα-Αρμένη. Παράλληλα, δημοσιεύει την ποιητική συλλογή Ατθίδες Αύραι. Την ίδια χρονιά (1883) δημοσιεύεται στην Εστία το πρώτο μεγάλο διήγημά του Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως. Δημοσιεύονται επίσης το Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου και Το αμάρτημα της μητρός μου. Το 1884, λόγω του θανάτου του προστάτη του, Ζαρίφη, υποχρεώνεται να επιστρέψει στην Αθήνα και διορίζεται καθηγητής σε γυμνάσιο.

Ένα χρόνο αργότερα εκλέγεται υφηγητής στην έδρα της Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, με την επί υφηγεσία διατριβή Η φιλοσοφία του καλού παρά Πλωτίνω[6]. Παράλληλα δημοσιεύονται τα διηγήματά του Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας και Το μόνον της ζωής του ταξείδιον. Εκείνη την εποχή αρχίζει να ασχολείται με ένα μεταλλείο στο Σαμάκοβο. Το 1886 γράφει το Ο Μοσκώβ-Σελήμ. Το 1892 προσβάλλεται από φρενική νόσο και καταλήγει έγκλειστος στις 14 Απριλίου 1892 στο Δρομοκαΐτειο Ψυχιατρείο[7]. Εκεί ζει βυθισμένος στις ουτοπικές εμμονές του για την εκμετάλλευση του μεταλλείου στην πατρίδα του και στο παραληρηματικό πάθος του για τη νεαρή Μπετίνα Φραβασίλη (14 ετών), μαθήτριάς του στο Ωδείο Αθηνών, την οποία επιθυμούσε να νυμφευθεί[8]. Ύστερα από τέσσερα χρόνια εγκλεισμού, πεθαίνει στις 15 Απριλίου 1896, σε ηλικία 47 ετών.

Έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βιζυηνός, νους κριτικός, ιδιοφυής, φιλέρευνος, διδάσκει, μεταφράζει τις γνωστότερες ευρωπαϊκές μπαλάντες, συγγράφει μελέτες φιλοσοφικές, αισθητικές, ψυχολογικές, λαογραφικές, αλλά και σχολικά εγχειρίδια και άρθρα για εγκυκλοπαιδικά λεξικά.

Το αφηγηματικό του υλικό, αντλημένο από προσωπικές και οικογενειακές μνήμες, από τις παραδόσεις και τα βιώματα της λαϊκής ζωής στην ιδιαίτερη πατρίδα του, διοχετεύεται στα διηγήματά του. Το υλικό αυτό ενισχυμένο από το στέρεο υπόβαθρο της παιδείας του και την επιστημονική γνώση της ψυχολογίας ενσωματωμένο σε μια ποικίλη, πλούσια γλώσσα υψηλού ήθους (λόγια, λαϊκή, ιδιωματική) διοχετεύεται στα διηγήματά του. Έτσι ο Βιζυηνός αναπτύσσει τη μυθοπλασία του. Ανακαινιστής και πρωτοπόρος, ανοίγει τον δρόμο της νεοελληνικής διηγηματογραφίας. Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, η μυθιστορηματική πλαστικότητα των χαρακτήρων, οι δραματικές συγκρούσεις, η δομή, η δραματικότητα, η άρτια αφηγηματική τεχνική — η ενδιαφέρουσα διαπλοκή του ιστορικού και του αφηγηματικού χρόνου — είναι μερικά από τα βασικά γνωρίσματα του «Αμαρτήματος της μητρός μου» αλλά και των άλλων διηγημάτων του.

Όλες οι μελέτες του -όπως και αρκετές ποιητικές συλλογές- εκδόθηκαν σε αυτοτελή τόμο. Τα διηγήματα και τα άρθρα δημοσιεύθηκαν σε διάφορα έντυπα της εποχής και δεν συγκεντρώθηκαν σε τόμο κατά τη διάρκεια της ζωής του. Από τα χειρόγραφά του σώζονται κάποιες επιστολές και αρκετά ποιήματα. Βλ. την έκδοση «Επιστολές» σε επιμέλεια Γ. Παπακώστα (Αθήνα: Πατάκης 2004) και για εκτενή βιβλιογραφικά τον Α´ τόμο της έκδοσης «Τα Ποιήματα» (Αθήνα: Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη 2003).

Ποιητικές συλλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ποιητικά Πρωτόλεια (1873)
  • Ο Κόδρος (1874)
  • Βοσπορίδες Αύραι (1876)
  • Ατθίδες Αύραι (1883)
  • Εσπερίδες (1877)
  • Λυρικά
  • Παιδικαί ποιήσεις

Διηγήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ο Άραψ και η κάμηλος αυτού (1879) - Παιδικό αφήγημα
  • Το αμάρτημα της μητρός μου (1883)
  • Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως (1883)
  • Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου (1883)
  • Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας (1884)
  • Το μόνον της ζωής του ταξείδιον (1884)
  • Πρωτομαγιά (1884)
  • Ο Tρομάρας (1884) - Παιδικό αφήγημα
  • Το Σκιάχτρο (1884) - Παιδικό αφήγημα
  • Ο Κλέπτης (1884) - Παιδικό αφήγημα
  • Μέσα εις το αμφιθέατρον (1890) - Παιδικό αφήγημα
  • Πώς οικονομείται ο χρόνος (1890) - Παιδικό αφήγημα
  • Ο Μοσκώβ-Σελήμ (1895)

Άρθρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η Ελληνική δημοσιογραφία κατά το 1883 (1884) - Μετάφραση
  • Διατί η μηλιά δεν έγινε μηλέα (1885)
  • Μαργαρίτου Ευαγγελίδου, «Ιστορία της θεωρίας της γνώσεως» (1885) - Κριτική
  • Οι καλόγεροι και η λατρεία του Διονύσου εν Θρἀκη (1888)
  • Αι εικαστικαί τέχναι κατά την Α´ εικοσιπενταετηρίδα του Γεωργίου Α´ (1888)
  • Η Κέρκυρα (1891) - Μετάφραση
  • Αμερικανικαί Αρχαιότητες (1891)
  • Ερίκος Ίβσεν (1892)
  • Ανά τον Ελικώνα, Βαλλίσματα (1894)

Μελέτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αυτοτελείς διατριβές και παιδαγωγικά εγχειρίδια.

Μεταφράσεις έργων του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στην αγγλική:
    • Georgios Vizyenos: Thracian Tales, μετάφραση Peter Mackridge, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα
  • Στην ιταλική:
    • Gheorghios Viziinos: L' unico viaggio della sua vita / e altre storie, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα

Ταινίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Μόνον της Ζωής του Ταξείδιον (2001) – Ταινία του Λάκη Παπαστάθη που πραγματεύεται την περίοδο εγκλεισμού του Βιζυηνού στο Δρομοκαΐτειο.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σιδερά-Λύτρα, ΘΡΑΚΙΚΑ, σελ. 52, σημ.35. Ο ίδιος αναφέρει, στην αίτηση αποδοχής της διδακτορικής του διατριβής, ως έτος γέννησής του το 1850. Όλες οι υπόλοιπες αναφορές για το έτος γέννησής του προέρχονται από την ίδια πηγή.
  2. Ιωάννης Χατζηφώτης, «Γεώργιος Βιζηνός. Μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου. Μια ζωή που μοιάζει με μυθιστόρημα», Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 72 (Ιούνιος 1974), σελ. 129-130
  3. όπ.π., σελ.130
  4. 4,0 4,1 όπ.π., σελ.131
  5. , σελ.131
  6. όπ.π., σελ.133
  7. όπ.π., σελ.141
  8. όπ.π., σελ.134

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιωάννης Χατζηφώτης, «Γεώργιος Βιζηνός. Μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου. Μια ζωή που μοιάζει με μυθιστόρημα», Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 72 (Ιούνιος 1974), σελ. 128-134.
  • Σιδερά-Λύτρα, Π. (1996). ««Ο Γ. Βιζυηνός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Γοτίγγης»». ΘΡΑΚΙΚΑ. ΣΕΙΡΑ ΔΕΥΤΕΡΗ (Θρακικό Κέντρο - Εταιρεία Θρακικών Μελετών) 11ος τ.: 41-72. ISSN 1105-011X. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χρυσανθόπουλος Μ., Γεώργιος Βιζυηνός: μεταξύ φαντασίας και μνήμης (1994)
  • Αθανασόπουλος, Β., Οι μύθοι της ζωής και του έργου του Γ. Βιζυηνού (1992)
  • Γ.Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμέλεια Π. Μουλλάς, «Εστία», Αθήνα
  • Μισέλ Φάις, Ελληνική Αϋπνία, Εκδόσεις Πατάκης, (2004) - μυθιστορηματική βιογραφία
  • Κωστής Τζερμιάς,Ποίος ήτον ο Φονεύς του Βιζυηνού, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2001) - μυθιστόρημα
  • Νούτσος Παναγιώτης, «Γεώργιος Bιζυηνός. Mια υπόθεση εργασίας», Eξώπολις, αρ. 5 (καλοκαίρι 1996), 26-29.
  • Beaton, Roderick, «Ὁ Βιζυηνὸς καὶ ὁ Εὐρωπαϊκὸς Ρεαλισμός» , Διαβάζω, 278 (1992), σσ. 22-25

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wikisource logo
Στη Βικιθήκη υπάρχει υλικό που έχει σχέση με το θέμα: