Μετάβαση στο περιεχόμενο

Razastarr

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Razastarr
Βιογραφικό
ΚαταγωγήΒύρωνας, Αθήνα
ΕίδηHip hop
Greek hip hop
Conscious hip hop
Παρουσία1993–2017
ΔισκογραφικέςFM Records
Ήχοτρον Productions
Innersense Productions Athens
Μέλη
Ανδρέας-Οδυσσέας Τσιαμπόκαλος
Νικόλας Καρίμαλης
Πρώην μέλη
Θωμάς Σπυρόπουλος (MC)
DJ Vinyl (DJ)
DJ Wheel M (DJ)

Οι Razastarr ήταν ελληνικό συγκρότημα hip hop, αποτελούμενο από τους Ανδρέα-Οδυσσέα Τσιαμπόκαλο και Νικόλα Καρίμαλη. Δημιουργήθηκαν το φθινόπωρο του 1993 στον Βύρωνα Αττικής και συγκαταλέγονται στα παλαιότερα ελληνόφωνα σχήματα hip hop, συνδεδεμένα με την πρώτη γενιά του είδους στην Ελλάδα, μαζί με συγκροτήματα όπως οι FF.C, οι Active Member, τα Ημισκούμπρια, οι Terror X Crew κ.α.[1] Δραστηριοποιήθηκαν τόσο στο underground όσο και στη δισκογραφία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως το 2017, με τρεις επίσημους δίσκους και μακρόχρονη παρουσία σε ζωντανές εμφανίσεις και συνεργασίες.

Το όνομα του συγκροτήματος προέκυψε κατά την περίοδο σύνδεσής τους με τη Freestyle Productions και έχει αποδοθεί ως «ένα αστέρι από τη φυλή του ουρανού», με διαφορετικές ερμηνείες να αναφέρονται κατά καιρούς.[2]

Δημιουργία και πρώιμη περίοδος (1993–1995)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η γνωριμία των δύο μελών πραγματοποιήθηκε στον Βύρωνα, μέσα από την κοινή τους ενασχόληση με την κουλτούρα του hip hop. Ο Ανδρέας είχε ήδη συμμετοχή σε μουσικό σχήμα από το 1991, ενώ ο Νικόλας δραστηριοποιούνταν σε παράλληλο εγχείρημα. Το 1993 ξεκίνησαν να δημιουργούν κοινό υλικό, αρχικά σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Στην πρώτη σύνθεση του συγκροτήματος συμμετείχε και ο Θωμάς Σπυρόπουλος, ο οποίος αποχώρησε λίγα χρόνια αργότερα για προσωπικούς λόγους.[3]

Freestyle Productions και Radicals

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τα πρώτα χρόνια της δράσης τους, οι Razastarr συνδέθηκαν με τη Freestyle Productions, συμμετέχοντας στον ευρύτερο πυρήνα καλλιτεχνών που ήταν γνωστός ως Radicals. Στο πλαίσιο αυτής της σύμπραξης συμμετείχαν στο maxi single των R.E.A.L. (Rap Elevates Above Law) της κολλεκτίβας, μια συλλογική κυκλοφορία που αποτύπωσε την πρώιμη φάση της ελληνόφωνης hip hop σκηνής.

Στο ίδιο περιβάλλον εντάσσεται και το fanzine Radicalistic, το οποίο εκδόθηκε από μέλη της συλλογικότητας. Μέλη και συνεργάτες της αποτέλεσαν στη συνέχεια σχήματα της πρώτης γενιάς του ελληνικού hip hop, όπως οι Αδιάφθοροι (Ημισκούμπρια), οι ΝΕΒΜΑ, οι SoulBro, καθώς και άλλοι καλλιτέχνες που δραστηριοποιήθηκαν την ίδια περίοδο.[4][5]

Αφιέρωμα Razastarr στο 1ο τεύχος του Radicalistic (1994)

Την ίδια περίοδο, οι Razastarr ηχογράφησαν το πρώτο τους demo/underground άλμπουμ στο στούντιο του Μιχάλη Παπαθανασίου (συνιδρυτής των Goin' Through) στην Κυψέλη. Το υλικό, με τίτλο Ένα αστέρι από τη φυλή του ουρανού, δεν κυκλοφόρησε επίσημα, παρότι είχε προγραμματιστεί να εκδοθεί μέσω της Freestyle Productions. Περιλάμβανε ελληνόφωνο και αγγλόφωνο υλικό, σε παραγωγές του B.D. Foxmoor (ιδρυτής των Active Member), ενώ το εξώφυλλο είχε σχεδιαστεί από τον Xray (τότε μέλος των Active Member).

Δείγματα της περιόδου αυτής περιλαμβάνονται στη συλλογική έκδοση Freestyle Collection Vol. 1, η οποία κυκλοφόρησε σε περιορισμένο αριθμό δοκιμαστικών αντιτύπων (test pressings) από την εταιρεία Fabelsound. Παράλληλα, ο Ανδρέας (τότε Loud Effect) και ο Νικόλας (τότε Da Brain) συμμετείχαν σε δισκογραφικές δουλειές των Active Member, όπως το άλμπουμ Στην ώρα των σκιών, ενώ ο Ανδρέας συμμετείχε και στο Μεγάλο Κόλπο.[6][7]

Μετά την αποχώρησή τους από τη Freestyle Productions, οι Razastarr συμμετείχαν στη δημιουργία της κολλεκτίβας Dustheadz Click,[2] σε συνεργασία με τα συγκροτήματα FF.C και Frontal Attack, τα οποία δραστηριοποιούνταν στη χιπ χοπ σκηνή του Βύρωνα και της Καισαριανής. Η σύμπραξη αυτή είχε περιορισμένη χρονική διάρκεια και έπαψε να υφίσταται έπειτα από περίπου δύο έτη.[8]

Σε ορισμένες αναφορές γίνεται λόγος για πιθανή συμμετοχή των NEBMA στη σύμπραξη που αναφερόταν και ως «Κλίκα της Στάχτης». Η συμμετοχή αυτή έχει αμφισβητηθεί από τα ίδια τα μέλη των NEBMA σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις, όπου δηλώνουν ότι δεν έλαβαν μέρος στο συγκεκριμένο σχήμα.[9]

Δισκογραφική πορεία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

FM Records και πρώτες επίσημες κυκλοφορίες (1997–2003)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη επίσημη δισκογραφική εμφάνιση των Razastarr πραγματοποιήθηκε το 1997, με συμμετοχές στο άλμπουμ Σ' άλλη διάσταση των FF.C. Την ίδια περίοδο, προωθώντας το demo τους και με τη βοήθεια του Μιχάλη Παπαθανασίου, υπέγραψαν συμβόλαιο με την FM Records για την κυκλοφορία τριών δίσκων.

Φωτογραφία από την Δάφνη Ρόκου για το εσώφυλλο του δίσκου "Όπως λιώνει το κερί" (1998)
Εσώφυλλο του δίσκου Όπως λιώνει το κερί (1998)

Το 1998 κυκλοφόρησε ο πρώτος επίσημος δίσκος τους, Όπως λιώνει το κερί, ο οποίος χαρακτηρίστηκε από σκοτεινό και εσωστρεφές ύφος, με έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό. Οι μοναδικές συμμετοχές προέρχονταν από τα μέλη των FF.C, τα οποία εμφανίστηκαν με εναλλακτικές ονομασίες λόγω δισκογραφικών περιορισμών, εκτός του DJ Sparky T (τότε μέλος των FF.C).[10]

Το 1999, κυκλοφόρησε το EP Το κελί και λειτούργησε ως ως προπομπός για το ερχόμενο άλμπουμ. Κατά την διάρκεια των ηχογραφήσεων, αποχώρησε ο Θωμάς Σπυρόπουλος για προσωπικούς λόγους.[3] Στο EP περιλαμβάνεται το κομμάτι Μάθε Πρώτα Να Μιλάς, ένα από τα ελάχιστα battle κομμάτια στη δισκογραφία του συγκροτήματος. Εχει αναφερθεί ως απάντηση σε δημόσιες τοποθετήσεις και σχόλια που διατυπώνονταν την περίοδο της αποχώρησης του συγκροτήματος από τη Freestyle Productions. Σε συνεντεύξεις τους, τα μέλη του συγκροτήματος έχουν αναφέρει ότι το κομμάτι δεν παρουσιάστηκε ζωντανά, στο πλαίσιο της επιλογής τους να μη δοθεί συνέχεια σε αντιπαραθέσεις της περιόδου εκείνης.[2]

Ακολούθησε το άλμπουμ Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμα, το οποίο παρουσίασε πιο πειραματικό και ατμοσφαιρικό ήχο, σε σχέση με τοv '90s νεοϋορκέζικο ήχο του προηγούμενου δίσκου. Παρά τα ηχητικά δείγματα (samples) που ήταν η βασική τεχνοτροπία των παραγωγών τους, υπήρχε και η παρουσία φυσικών οργάνων. Το περιεχόμενο του δίσκου παραμένει προσανατολισμένο στον κοινωνικό και πολιτικό λόγο, ενώ καταγράφει την ωρίμανση του ύφους του συγκροτήματος σε σχέση με τις προηγούμενες κυκλοφορίες του. Το υποκειμενικό και συναισθηματικό ύφος που επικρατεί, έχει περιγραφεί ως αντιπροσωπευτικό του συγκροτήματος και επικράτησε και στις μεταγενέστερες δουλειές των μελών.[11]

Πειραματισμοί με φυσικά όργανα αναφέρονται και στα δύο κομμάτια που ηχογραφήθηκαν για τη συλλογή Χαρμολύπη (Αντίξοες Παραγωγές, 2001), σε παραγωγή του Σκηνοθέτη (συνιδρυτή των FF.C). Αποτέλεσαν μια από τις τελευταίες καταγεγραμμένες συμμετοχές τους ως γκρουπ, μαζί με το κομμάτι Η πορεία μια ιστορία στο EP των Α.Κ.Ρ.Α., καθώς και κάποιες ζωντανές ηχογραφήσεις που συμπεριλήφθηκαν στη συλλογή της Ηχοκρατορίας Hip Hop ζωντανά 2001.[10]

Ακυκλοφόρητος instrumental δίσκος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι Razastarr δεν προχώρησαν στην ηχογράφηση νέου δίσκου λόγω περιορισμένου χρόνου και μειωμένης συλλογικής δραστηριότητας. Το υλικό που δημιουργήθηκε την περίοδο εκείνη κατέληξε να αποτελείται κυρίως από ορχηστρικές συνθέσεις. Παρά την ολοκλήρωσή του, ο δίσκος δεν κυκλοφόρησε, λόγω διαφωνιών με τη δισκογραφική εταιρεία. Μέρος του υλικού διατέθηκε αργότερα διαδικτυακά, όπως η πρώτη εκδοχή του κομματιού Το φως του ήλιου, με στίχους και ερμηνεία και των δύο μελών, συνοδευόμενη από συνέντευξη του Οδυσσέα. Επιπλέον, ορισμένες από τις συνθέσεις της ίδιας περιόδου είχαν αρχικά προοριστεί για μελλοντική προσωπική δισκογραφική δουλειά του Οδυσσέα.[7][12]

Τελευταίος δίσκος και ολοκλήρωση της πορείας των Razastarr

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 καταγράφεται ανανεωμένη συναυλιακή παρουσία των Razastarr, με ζωντανές εμφανίσεις που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή του DJ Vinyl ή/και φυσικών οργάνων (full band). Το συγκεκριμένο συναυλιακό σχήμα έχει αναφερθεί ως κατεύθυνση ενός επόμενου δίσκου του συγκροτήματος, παρότι, παρά την ύπαρξη υλικού που ετοιμαζόταν στο στούντιο, δεν πραγματοποιήθηκε άμεσα νέα κοινή κυκλοφορία.[2][8][13]

Η αφίσα για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση στο Passport Κεραμεικός (2017).
Αφίσα για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση (2017)

Το 2014, συναυλία στο Χυτήριο με τον DJ Everlast αναφέρεται ως σημείο επανενεργοποίησης του σχήματος και αφορμή για την ολοκλήρωση του τρίτου δίσκου των Razastarr. Ακολούθησαν ανεξάρτητες ψηφιακές κυκλοφορίες και ζωντανές εμφανίσεις με τον DJ Wheel M, ο οποίος εντάχθηκε στη σύνθεση του συγκροτήματος.[7]

Το 2016 κυκλοφόρησε ο τρίτος επίσημος δίσκος των Razastarr, Αφού σκοτώσω τη δίψα μου, με διανομή της Innersense Productions Athens. Με διαφορετικό μουσικό ηχόχρωμα και χαρακτήρα, με συμμετοχές και παραγωγές από καλλιτέχνες τις εγχώριας σκηνής, ο δίσκος «φέρνει στο προσκήνιο» το συγκρότημα. Παρά τη θετική υποδοχή και την ανανεωμένη παρουσία του συγκροτήματος, στα τέλη του 2017 ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση του κύκλου των Razastarr, η οποία σηματοδοτήθηκε με επετειακή ζωντανή εμφάνιση στις 4 Νοεμβρίου 2017 στην κεντρική σκηνή του Passport Κεραμεικός.[1] Κατά καιρούς αναφέρεται ότι εμφανίστηκαν εκ νέου μαζί στη σκηνή, με πρωτοβουλία τρίτων και υπό προϋποθέσεις που τα ίδια έκριναν κατάλληλες.[14]

Προσωπικά και σόλο εγχειρήματα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τη σταδιακή μείωση της δισκογραφικής δραστηριότητας των Razastarr ως συγκρότημα, τα δύο μέλη συνέχισαν να δραστηριοποιούνται μουσικά μέσα από προσωπικά έργα και επιμέρους συνεργασίες.

Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, ο Οδυσσέας συμμετείχε σε συνεργασίες με καλλιτέχνες όπως οι Deadlock, οι Ως Αιδώ, οι Κάπιοι, ο DJ Vinyl κ.α., στο πλαίσιο των οποίων κυκλοφόρησε η συλλογή One People και πραγματοποιήθηκαν ζωντανές εμφανίσεις.[15]

Στη συνέχεια ακολούθησαν οι πρώτες προσωπικές δισκογραφικές κυκλοφορίες των δύο μελών. Το 2005 κυκλοφορεί το άλμπουμ Από το μηδέν στο είμαι του Οδυσσέα και, την επόμενη χρονιά το Εν χρόνω του Νικόλα.[16] Το 2008 ο Οδυσσέας συνεργάστηκε με τον Αιρετικό (Deadlock) στο project Λαμπόγυαλο, το οποίο κυκλοφόρησε ως κοινή δισκογραφική δουλειά με τα alter ego Kiko και Ouiki. Το εγχείρημα διαφοροποιήθηκε αισθητά από το συνηθισμένο ύφος των δύο καλλιτεχνών, υιοθετώντας σατιρικό και παιγνιώδη χαρακτήρα, με έντονες αναφορές σε funk και soul αισθητική.[2]

Στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οι προσπάθειες για νέα κοινή δισκογραφική δουλειά δεν ευοδώθηκαν, ωστόσο κυκλοφόρησαν διαδικτυακά επιμέρους προσωπικά έργα, όπως το EP Πολιτικοί Στοχασμοί… 2012 του Νικόλα και το mixtape Not for Sale (Part 1) (2013) του Οδυσσέα, βασισμένο σε instrumentals του J Dilla.[2][7]

Φωτογράφιση από τον Θωμά Αρσένη στις πρόβες για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση ως Razastarr (Facebook, 2017).
Στις πρόβες για την τελευταία ζωντανή εμφάνιση (2017)

Μετά το τέλος του κύκλου των Razastarr, τα μέλη συνέχισαν τη δραστηριότητά τους ως σόλο καλλιτέχνες. Ο Οδυσσέας ανέπτυξε πιο ενεργή μουσική παρουσία, συμμετέχοντας στη δημιουργία του σχήματος Muddy Vibez, μαζί με τους JK1 (μέλος των Phase3) και DJ Wheel M. Το εγχείρημα προχώρησε σε δύο κυκλοφορίες και πραγματοποίησε ζωντανές εμφανίσεις στην Ελλάδα.[2][14]

Στις αρχές της επόμενης δεκαετίας, και τα δύο μέλη ολοκλήρωσαν τους δεύτερους προσωπικούς τους δίσκους. Ο Οδυσσέας παρουσίασε το άλμπουμ Άπατη γη στις αρχές του 2020, ενώ ο Νικόλας συμπλήρωσε τη δισκογραφία του με το Στην κοινωνία των πολλών στα τέλη του 2021.[17][18]

Θάνατος του Οδυσσέα / Ανδρέα Τσιαμπόκαλου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ανδρέας Τσιαμπόκαλος απεβίωσε στις 23 Αυγούστου 2021, σε ηλικία 46 ετών, έπειτα από τροχαίο δυστύχημα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τις πρώτες πρωινές ώρες της ημέρας εκείνης παρασύρθηκε πεζός από όχημα στον επαρχιακό δρόμο Θηβών-Θίσβης, στο ύψος του 30ού χιλιομέτρου, και εγκαταλείφθηκε στο σημείο. Ο θάνατός του διαπιστώθηκε μετά τη διακομιδή του στο νοσοκομείο της Θήβας.[19]

Μετά το περιστατικό, η οικογένεια, φίλοι και συνεργάτες του ζήτησαν δημόσια τη διαλεύκανση της υπόθεσης και τον εντοπισμό του οδηγού. Η αδελφή του, Sadahzinia, μαζί με την οικογένεια και το φιλικό του περιβάλλον, προχώρησαν σε παρεμβάσεις ζητώντας την επιτάχυνση των ερευνών και την απόδοση ευθυνών.[20]

Τον Μάρτιο του 2024, η Εισαγγελέας Θηβών άσκησε ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από αμέλεια σε βάρος του οδηγού που φέρεται να προκάλεσε το δυστύχημα. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, ο κατηγορούμενος είχε αρχικά εμφανιστεί ως μάρτυρας του περιστατικού.[21]

Τον Δεκέμβριο του 2024, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θηβών έκρινε ένοχο τον οδηγό για τα αδικήματα της παράσυρσης και εγκατάλειψης θύματος καθώς και για ανθρωποκτονία από αμέλεια, επιβάλλοντάς του ποινή φυλάκισης 16 μηνών με αναστολή. Κατά τη διάρκεια της υπόθεσης, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η οικογένεια εξέφρασε επιφυλάξεις για τον αρχικό χειρισμό της υπόθεσης από τις αρχές, γεγονός που οδήγησε στη διάταξη προανάκρισης από την Εισαγγελία Θηβών για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών.[22]

Κοινωνική δράση και μνήμη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Λογότυπο της κουζίνας αλληλεγγύης Βύρωνα «Οδυσσέας»

Μετά τον θάνατο του Ανδρέα-Οδυσσέα Τσιαμπόκαλου, κάτοικοι του Βύρωνα και φίλοι του καλλιτέχνη ανέλαβαν πρωτοβουλία κοινωνικής αλληλεγγύης στη μνήμη του, δημιουργώντας την Κοινωνική Κουζίνα αλληλεγγύης Βύρωνα «Οδυσσέας». Η δράση οργανώθηκε από ανθρώπους της περιοχής και βασίζεται στη συμμετοχή εθελοντών, με στόχο την προσφορά γευμάτων και την έμπρακτη υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η δράση παρουσιάζεται ως συλλογική δομή αλληλεγγύης στον Βύρωνα και συνδέεται άμεσα με τις αξίες και τη στάση ζωής που χαρακτήριζαν τον Οδυσσέα Τσιαμπόκαλο, δίνοντας έμφαση στη συλλογικότητα και την κοινωνική προσφορά.[23]

Έτος Τίτλος Δισκογραφική εταιρεία
1998 Όπως λιώνει το κερίFM Records
1999 Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμαFM Records
2016 Αφού σκοτώσω τη δίψα μουανεξάρτητη παραγωγή
Έτος Τίτλος Τύπος Δισκογραφική εταιρεία
1999 Το κελίEPFM Records
2003 Το φως του ήλιουψηφιακό σινγκλαυτοέκδοση
2014 Όλοι οι θεοί ψηφιακό σινγκλ ανεξάρτητη παραγωγή
2015 Μπόλικη αγάπη ψηφιακό σινγκλ Beatquick
Έτος Τίτλος Δισκογραφική εταιρεία
1994 Freestyle collection Vol. 1Freestyle Productions
1997 Χοντρές δουλειές FM Records / Triple H
2001 Hip Hop ζωντανά 2001FM Records / Ηχοκρατορία

Συμμετοχές σε άλλες κυκλοφορίες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Τραγούδι Έτος Κυκλοφορία Καλλιτέχνης Δισκογραφική

Γι' αυτούς που έχουν φύγει

Η κλίκα της στάχτης

1997 Σ' άλλη διάσταση FF.C Polydor

Ο πιο μίζερος εχθρός σου

Όπου και να 'σαι

2001 Χαρμολύπη Αντίξοες Παραγωγές Polydor
Η πορεία μια ιστορία 2001 Μες στα κόλπα Α.Κ.Ρ.Α. FM Records
Το δικό μου Hiphop 2007 Έπεται συνέχεια Σκηνοθέτης EMI / Big Fiasco
Αυτό είναι χρέος 2016 Κλειστό κύκλωμα Eversor Major League Bangers / DME
Έτος Τίτλος Τύπος Δισκογραφική εταιρεία
2005 One people με τους Deadlock, Ως Αιδώ, Κάπιοι, Β.Σ. και DJ Vinyl Συλλογή ανεξάρτητη παραγωγή
2005 Από το μηδέν στο είμαι Άλμπουμ Ήχοτρον Productions
2008 Λαμπόγυαλο με τους Κίκο & Ουίκι EP Supafrodisiafunkasmokadicious
2013 Not for Sale (Part 1) Mixtape Therapy Creations
2019 Αφετηρία με τους Muddy Vibes Άλμπουμ Innersense Productions
2020 Ο γυρισμός με τους Muddy Vibes και Choppin’ Therapy EP Innersense Productions
2020 Άπατη γη Άλμπουμ Therapy Creations
2021 Λίμπερο EP Innersense Productions
Έτος Τίτλος Τύπος Δισκογραφική εταιρεία
2006 Εν χρόνω Άλμπουμ Ήχοτρον Productions
2012 Πολιτικοί Στοχασμοί… 2012 EP ανεξάρτητη παραγωγή
2018 Δικαίωμα στη ζωή Ψηφιακό σινγκλ ανεξάρτητη παραγωγή
2018 Τρύπια παπούτσια Ψηφιακό σινγκλ ανεξάρτητη παραγωγή
2018 Seagull Call Ψηφιακό σινγκλ ανεξάρτητη παραγωγή
2018 Διάφανο (Ορχηστρικό μέρος Ι) Ορχηστρικό άλμπουμ ανεξάρτητη παραγωγή
2020 Razamental Ορχηστρικό άλμπουμ ανεξάρτητη παραγωγή
2021 Στην κοινωνία των πολλών Άλμπουμ Innersense Productions
2025 Roots’ Children Ορχηστρικό άλμπουμ ανεξάρτητη παραγωγή
  1. 1 2 «RAZASTARR - LIVE Παρουσίαση Νέου Δίσκου "Αφού Σκοτώσω Τη Δίψα Μου"». Ελεύθερος Τύπος. 3 Νοεμβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Αδαμάκη - Τράντου, Λήδα (1 Ιουλίου 2014). «Οι Razastarr ξανάρχονται με καινούριο άλμπουμ και θαμμένο το τσεκούρι του hip hop πολέμου». popaganda.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  3. 1 2 Frozen (18 Νοεμβρίου 2003). «Οδυσσεας (Razastarr) - Συνεντευξη». hiphop.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  4. «R.E.A.L. – Rap Elevates Above Law». Discogs (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2026.
  5. Σερβετάς, Αδριανός· Γκιρβαλάκης, Γεώργιος (2017). Hip Hop: Γενεαλογία. Βόλος: Αρχιτεκτονική Σχολή Βόλου. σελ. 12. Εργασία στο πλαίσιο του μαθήματος «Μεγάλος Αριθμός και Νοσταλγία», υπεύθυνη καθηγήτρια Ίρις Λυκουριώτη.
  6. Z.ph., Radicals (Οκτώβριος 1994). «Νέο Αίμα - Razastarr». Radicalistic Fanzine. https://www.youtube.com/watch?v=Botmg5gGYU8. Ανακτήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2026. «Οι Razastarr είναι ένα πολλά υποσχόμενο γκρουπ. Στη σύνθεση τους βρίσκονται δυο παιδιά από τον Βύρωνα οι: Loud Effect και Da Brain και δυο παιδιά από την Ηλιούπολη οι: L. Shadow A. και S.P.O. Ασχολούνται ενεργά με το χιπ χοπ εδώ κι ένα χρόνο, συμμετέχουν στη Freestyle Collection με δυο τραγούδια (Το-Ναυπηγοί της φαντασίας και το Greek Rapaz). Έχουν επιρροές από τη Νέα Υόρκη κυρίως. Οι στίχοι τους έχουν κοινωνικό περιεχόμενο και γράφουν και στα Ελληνικά και στα Αγγλικά. Αυτή την εποχή βρίσκονται στο Studio κάτω από την εποπτεία και τις συμβουλές του B.D. Foxmoor ετοιμάζοντας το πρώτο τους LP που θα περιέχει 10 tracks».
  7. 1 2 3 4 Συνέντευξη με τον Οδυσσέα (Razastarr) στην εκπομπή «Unknown Sound», ERT Open 106.7, 12 Ιανουαρίου 2020, https://www.youtube.com/watch?v=YDtBc9LnlVU, ανακτήθηκε στις 2021-09-01
  8. 1 2 «Οδυσσέας (Razastarr) – Συνέντευξη στην εκπομπή Πύρινα Ξόρκια (36η Σελίδα) 2002». YouTube. 27 Μαρτίου 2002.
  9. Frozen (26 Μαΐου 2004). «ΝΕΒΜΑ Συνέντευξη». hiphop.gr.
  10. 1 2 «Αφιέρωμα στον Αντρέα Οδυσσέα (Razastarr) @ ΣΠΟΡFM 94,6 29/8/21 | "Τα Πάνο κάτω" με τον Πάνο Ρήλλο)». Mixcloud. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  11. Σαμακοβλής, Αποστόλης (4 Δεκεμβρίου 2019). «Μια πεντάδα κομματιών αφιερωμένη στο hip hop του '90 | Μουσική». MAXMAG | Πολιτισμός, Τέχνες, Διασκέδαση, Ομορφιά. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  12. Frozen (6 Μαρτίου 2003). «Πρόβλημα με Razastarr». Πρόβλημα με Razastarr. Ανακτήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2026.
  13. «Razastarr: Τα πιο όμορφα όνειρα είναι ανώνυμα». avopolis.gr. 12 Δεκεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 6 Μαρτίου 2024.
  14. 1 2 Βενέτη, Μαριλένα (15 Απριλίου 2019). «Muddy Vibez Live - Γιορτάζοντας την "Αφετηρία"». disturbans. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2026.
  15. Frozen (14 Απριλίου 2005). «Οδυσσέας, Deadlock, Ως Αιδώ @ An Club + Contest». hiphop.gr. Ανακτήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2026.
  16. ita8ita (22 Μαΐου 2007). «Νικόλας (Razastarr) Interview». hiphop.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2021.
  17. Stable (6 Ιανουαρίου 2020). «Ο νέος δίσκος του Οδυσσέα Razastarr με τίτλο «Άπατη γη» κυκλοφόρησε». RapnRoll.
  18. Μουρτζιάπη, Γεωργία (3 Δεκεμβρίου 2021). «Νέος δίσκος από τον Νικόλα Razastarr με τίτλο «Στην κοινωνία των πολλών»». RapnRoll. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2025.
  19. «Οδυσσέας Τσιαμπόκαλος: Νεκρός σε τροχαίο ο 46χρονος ιδρυτής του συγκροτήματος Razastarr». iefimerida.gr. 23 Αυγούστου 2021.
  20. «Ανατροπή με τον θάνατο του ράπερ των Razastarr: Τον σκότωσε αυτός που έκανε τον μάρτυρα». thetoc.gr. 11 Δεκεμβρίου 2024.
  21. «Οδυσσέας Τσιαμποκάλος: Δίωξη για ανθρωποκτονία για τον θάνατο του ράπερ των Razastarr». LIFO.gr. 2 Μαρτίου 2024.
  22. Μουρτζιάπη, Γεωργία (10 Δεκεμβρίου 2024). «Η Απόφαση του Δικαστηρίου για την Υπόθεση του Οδυσσέα Razastarr». rapnroll.gr.
  23. Παπαδοδημητράκη, Μαρία. «Μια κοινωνική κουζίνα πλημμυρίζει με αλληλεγγύη τον Βύρωνα». OW.gr.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]