Ψύχωση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ψύχωση
Ταξινόμηση και εξωτερικές πηγές
Ταξινόμηση ICD-10 F20-F29 [1]
Ταξινόμηση ICD-9 290-299
OMIM 603342 608923 603175 192430
MedlinePlus 001553
MeSH F03.700.675

Η ψύχωση (psychosis- psychοse) είναι διανοητική πάθηση κατά την οποία ο πάσχων εμφανίζει απώλεια της επαφής με την πραγματικότητα με συνέπεια την εμφάνιση αγχωδών διαταραχών. [2] Γίνεται αντιληπτή ως μια διαταραχή της συμπεριφοράς κατά την οποία οι συμπεριφορές του «πάσχοντα» διαφέρουν από αυτές οι οποίες χαρακτηρίζονται ως επικρατούσες σε μία κοινότητα- κοινωνία(κοινωνική δομή) σε συγκεκριμένη εποχή (χρονική περίοδο). Αποτέλεσμα οι αντιδράσεις των υπολοίπων μελών της κοινότητας να προκαλούν στον πάσχοντα έντονη υποκειμενική δυσφορία,  εξαιτίας της αδυναμίας του να προσαρμοστεί στις προσδοκώμενες υποχρεώσεις του (κοινωνικός έλεγχος). [3]

Κύρια συμπτώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύρια χαρακτηριστικά (συμπτώματα) είναι η απώλεια επαφής με την πραγματικότητα –αλλόκοτη συμπεριφορά- και η αδυναμία του πάσχοντα να φροντίσει τον εαυτό του (αυτός είναι και ο κύριος λόγος που κατά το παρελθόν  απαιτείτο εγκλεισμός σε νοσοκομείο). Οι διαφοροποιήσεις της συμπεριφοράς του πάσχοντα από την κοινά αποδεκτή και αναμενόμενη συμπεριφορά από τα άλλα μέλη της κοινωνίας, οφείλονται στον τρόπο κατά τον οποίο το σύστημα των αξιών, των αντιλήψεων και των πεποιθήσεων του έχουν δομηθεί στη προσωπικότητα του.[4]

Είδη Ψύχωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταξύ της φυσιολογικής (αναμενόμενης) συμπεριφοράς και της συμπεριφοράς που χαρακτηρίζει την Ψύχωση (αποκλίνουσα) εμφανίζονται  ποσοτικές διαφοροποιήσεις με βάση τις οποίες μπορεί μια συμπεριφορά να κατηγοριοποιηθεί -σε φυσιολογική- σε παθολογική - σε ψυχωσική-. Χαρακτηρισμοί της προσωπικότητας με βάση την κατηγοριοποίηση αυτή είναι: Σχιζοθυμική, Σχιζοειδής, Σχιζοφρενής,  Κυκλοθυμική και Καταθλιπτική[5].

Μια άλλη σύντομη ταξινόμηση με βάση κλινικά συμπτώματα[6] είναι:

1.Λειτουργικές Ψυχώσεις:

α) Σχιζοφρένια

β) Συναισθηματικές Ψυχώσεις

2. Οργανικές Ψυχώσεις:

α) Σύγχυση (Οξεία - Χρόνια)

β) Οργανική Άνοια (Πρωτοπαθής - Δευτεροπαθής)

Ενδείξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα συμπτώματα της ψύχωσης συνήθως εμφανίζονται σε ηλικίες από δεκαέξι έως τριανταπέντε χρονών στο ίδιο ποσοστό σε άντρες και γυναίκες - αν και στους άντρες ξεκινά ηλικιακά λίγο νωρίτερα- επίσης το βεβαρημένο οικογενειακό ιστορικό με ψυχικά νοσήματα είναι παράγοντας που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της ψύχωσης. Όταν πρωτοεμφανιστεί η ψύχωση είναι δύσκολο να καθοριστεί η αιτία.[2]

Ενδείξεις πιθανής εμφάνισης Ψύχωσης σε ένα έφηβο σύμφωνα με τους Lemperiere, Peline, & all, 1995, σ. 240[5] είναι:

Ενδείξεις πιθανής εμφάνισης Ψύχωσης σε ένα ενήλικο[5] είναι:

  • η χρήση «τεχνασμάτων και κομπίνων» έως και η παράβαση του ποινικού κώδικα για την απόκτηση εισοδήματος
  • διαβιεί παρασιτικά σε βάρος είτε ανεκτικού  συντρόφου είτε της πατρικής οικογένειας  
  • η ύπαρξη συχνών διαζυγίων και εφήμερων συντρόφων     
  • περιπλάνηση με δικαιολογία την απόκτηση νέων εμπειριών

Αποτελέσματα των συνεπειών της ψύχωσης στον πάσχοντα:[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

α) με αποτέλεσμα τη θνησιμότητα του πάσχοντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

η πάθηση της ψύχωσης είναι το ένα από τα πιθανά αίτια θανάτων που οφείλονται[5] σε:

β) με αποτέλεσμα τον εγκλεισμό του πάσχοντα σε ψυχιατρική κλινική ή και σε φυλακή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

η πάθηση της ψύχωσης είναι το ένα από τα πιθανά αίτια εγκλεισμού του πάσχοντα που οφείλεται[5] σε:

  • διανοητική αδυναμία του πάσχοντα πρόγνωσης των επιπτώσεων της συμπεριφοράς του σε συνδυασμό με χαμηλό νοητικό επίπεδο
  • εμφάνιση τάσεων διαστροφής και εκρηκτικής -αντιδραστικής συμπεριφοράς
  • αλητοποίηση- παρασιτισμός

γ) με αποτέλεσμα τη βελτίωση του πάσχοντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

παράγοντες(αιτίες) που μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση της υγείας του πάσχοντα[5]

  • η ωρίμανση της προσωπικότητας του πάσχοντα με την πάροδο της ηλικίας
  • μετά από μακροχρόνια παραμονή σε οργανώσεις, ομάδες ή πλαίσια με αυστηρές δομές που προτάσσουν συλλογικά ιδεώδη τα οποία με τη σειρά τους εμποδίζουν την εμφάνιση των χαρακτηριστικών διαφοροποιήσεων της προσωπικότητας του πάσχοντα
  • έκφραση των διαφοροποιήσεων του πάσχοντα και της δυσφορίας που αισθάνεται μέσα από καλλιτεχνικές δραστηριότητες.
Βλάβες στο Φλοιό του Εγκέφαλου

Τα αίτια της εμφάνισης της ψύχωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα αίτια της εμφάνισης της ψύχωσης ταξινομούνται:[2]

  1. σε βλάβες της εγκεφαλικής λειτουργίας (οργανικά)
  2. σε δυσλειτουργίες κατά την διαδικασία της ανάπτυξης (διαμόρφωσης) της προσωπικότητας (λειτουργικά ή αναπτυξιακά).

Αναλυτική Ψυχοθεραπεία και Ψύχωση.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αν και προτείνονται διάφορες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση της ψύχωσης σύμφωνα με την Πανκόφ (2004) όπως αναφέρει: "Σύμφωνα με το Freud ο ψυχωσικός άρρωστος δεν μπορεί να υποβληθεί σε αναλυτική ψυχοθεραπεία γιατί δεν υπάρχει διαλεκτική ανάμεσα σε εκείνων και τους άλλους" [7]

Άλλες προσεγγίσεις (Αντιψυχιατρικές)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κοινωνιολογική Προσέγγιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα αίτια της ψυχικής αρρώστιας πρέπει να αναζητούνται στις κοινωνικές δομές και στη λειτουργία των θεσμών (π.χ. οικογένεια), δηλαδή σε παράγοντες έξω από τον πάσχοντα. Η έννοια του ψυχικού νοσήματος καθορίζεται κάθε φορά με βάση της επικρατούσες ηθικές και νομικές αντιλήψεις. Ιδιαίτερα στις κοινωνίες βιομηχανικού τύπου, επειδή εμφανίζονται ταχύτερες κοινωνικές μεταβολές από ότι στο παρελθόν, το περιεχόμενο των προτύπων συμπεριφοράς, που ενσωματώνονται μέσω του μηχανισμού της κοινωνικοποίησης, είναι αντιφατικό (τα μέλη των κοινωνιών αυτού του τύπου ενστερνίζονται ταυτόχρονα, πρότυπα συμπεριφοράς τα οποία αφορούν το παρελθόν , το παρόν και το μέλλον της συγκεκριμένης κοινωνίας κοινωνίας). Αποτέλεσμα οι διαφορές μορφές ψύχωσης (όπως π.χ η σχιζοφρένεια) είναι τρόποι συμπεριφοράς που προέρχονται από βιώματα που εμποδίζουν το άτομο να ολοκληρώσει την προσωπικότητά του (αυτοπραγμάτωση) στις συγκεκριμένες κοινωνικές δομές.[6]

η θεραπεία είναι η απόκτηση κοινωνικής αυτοσυνειδησίας

Με βάση αυτή τη προσέγγιση, η εμφάνιση ψυχικών διαταραχών είναι έντονη σε πληθυσμούς προσφύγων και μεταναστών, οι οποίοι εξαναγκάζονται να συμβιώσουν σε κοινότητες που κυριαρχούν πολιτιστικά πρότυπα διαφορετικά από αυτά του πολιτισμού, που ενσωμάτωσαν σε παιδική, εφηβική και νεανική ηλικία. Σχετικό εύρημα που επιβεβαιώνει την ύπαρξη ψυχικών διαταραχών σε μετανάστες, αφορά έρευνα του 1976 σε Έλληνες μετανάστες στη Νέα Υόρκη στο Μαδιανός 2000.[8]

Το βασικό κριτήριο κατάταξης μιας μιας συμπεριφοράς στις ψυχικές διαταραχές με βάση τα πιο πάνω είναι ο μεγάλος βαθμός απόκλισης από το στατιστικό κριτήριο της μέσης συμπεριφοράς. Προϋπόθεση είναι ότι αυτά τα άτομα είναι σχετικά λίγα και έχουν διαγνωστεί "κλινικά"[9].

Ψυχοκοινωνική Προσέγγιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οικογένεια, ως πρωτογενής φορέας κοινωνικοποίησης, αναπαράγει τα αντιφατικά πολιτιστικά πρότυπα των βιομηχανικών κοινωνικών. Στα πλαίσια της οικογένειας δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο φαινόμενο του διπλού μηνύματος (double bind) μεταξύ μητέρας και μελλοντικού σχιζοφρενούς, η οποία μητέρα με την αντιφατική και αμφιθυμική συμπεριφορά της δημιουργεί "προβληματικά" πρότυπα συμπεριφοράς, στα οποία δυσκολεύεται να ανταποκριθεί το παιδί της.[6]

Υπαρξιακή - Φαινομενολογική Προσέγγιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αντίθετα με τις κλασσικές προσεγγίσεις οι οποίες αντιμετωπίζουν την ψύχωση ως είτε ως βιολογική είτε ως κοινωνιο-ψυχολογική αποτυχία του πάσχοντα να προσαρμοστεί στην εξωτερική πραγματικότητα και ταυτόχρονα αποτυχία (ανικανότητα) να παρατηρεί και να κρίνει τον εαυτό του, η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στο βαθμό κατά τον οποίο ο πάσχοντας συμμορφώνεται ή διαφοροποιείται από την συμπεριφορά συγκεκριμένου προσώπου (π.χ. θεραπευτής) το οποίο πρόσωπο σε συγκεκριμένη κοινωνία και χρονική περίοδο θεωρείται "υγιές"[10].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Schizophrenia, schizotypal and delusional disorders (F20-F29)». ICD-10 Version:2010. World Health Organization. http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2010/en#/F20-F29. 
  2. 2,0 2,1 2,2 http://www.klimaka.org.gr/js/index.php/homepage-psyxiki-geia/mental-illnesses/psychosis «Κλίμακα.». http://www.klimaka.org.gr/js/index.php/homepage-psyxiki-geia/mental-illnesses/psychosis: http://www.klimaka.org.gr/js/index.php/homepage-psyxiki-geia/mental-illnesses/psychosis. Ανακτήθηκε στις Απρίλιος 5, 2016. 
  3. Kaplan. Sadock's (2007). Ζέρβας, επιμ. Εγχειρίδιο Κλινικής Ψυχιατρικής. Αθήνα: Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας., σελ. 50. ISBN 978-960-372-115-4. 
  4. Weinberg, κ (1972). Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών. Αθήνα: Ελληνική Παιδεία., σελ. 1094-1095. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Lempepiere. Feline (1995). Α΄Εγχειρίδιο Ψυχιατρικής Ενηλίκων. Αθήνα: Παπαζήση, σελ. 236-245. ISBN 960-7081-53-6. 
  6. 6,0 6,1 6,2 Ρασιδάκι, Ν (1979). Στοιχεία Ψυχιατρικής. Αθήνα: ΜωραΪτου - Σιδέρη, σελ. 56-57 & 71-72. 
  7. Πανκόφ, Γκιζέλα (2004). Συνοδινού, Κλαίρη, επιμ. Ο ΄Ανθρωπος και η Ψύχωσή του. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 38. ISBN 960-03-3798-5. 
  8. Μαδιανός, Μιχάλης (2000). Κοινοτική Ψυχιατρική και Κοινωτική Ψυχική Υγειινή. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 39-41. ISBN 960-03-2868-4. 
  9. Μαδιανός, Μ (2000). Εισαγωγή στη Κοινωνική Ψυχιατρική. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 32. ISBN 978-960-03-4132-4. 
  10. Laing, B (1975). Διχασμένος Εαυτός. Αθήνα: Καστανιώτη, σελ. 33. ISBN 960-03-0299-5.