Ψιανά Ευρυτανίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°46′N 21°47′E / 38.767°N 21.783°E / 38.767; 21.783

Ψιανά Ευρυτανίας
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Ψιανά Ευρυτανίας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Δήμος Καρπενησίου
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Ευρυτανίας
Υψόμετρο 960
Πληθυσμός 17 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Αραχωβίτσα

Τα Ψιανά είναι χωριό της Τοπικής Κοινότητας Ψιανών, η οποία ανήκει στη Δημοτική Ενότητα Δομνίστας (τέως καποδιστριακός δήμος Δομνίστας) του καλλικρατικού δήμου Καρπενησίου του νομού Ευρυτανίας. Βρίσκονται δεξιά της κοίτης του Κρικελλοποτάμου, 45 χλμ από το Καρπενήσι και σε υψόμετρο 960 μέτρων[1]. Ο πληθυσμός τους ανέρχεται σε 17 κατοίκους, κατά την (Απογραφή 2011).

Ο πρώτος οικισμός βρισκόταν στο Παλιοχώρι, οπού εκεί ήταν και τα Ψιανά. Μετά την Επανάσταση του 1821 κατοικήθηκε ο οικισμός Αμπέλια, λόγω κυρίως της ανάγκης των αγροτών να κατοικούν κοντά στις καλλιέργειές τους. Στο Παλιοχώρι μετά την Επανάσταση κατοίκησε ο στρατηγός Γιαννακάκης Γιολδάσης. Ο χρόνος ίδρυσης του χωριού είναι άγνωστος. Επιγραφή στον Ι. Ν. Αγίας Βαρβάρας στο Παλιοχώρι μαρτυρά την ύπαρξή του από τον 16ο αιώνα. Ως οργανωμένο χωριό, παρ'όλα αυτά, αναφέρεται σε φορολογικά κατάστιχα της προεπαναστατικής περιόδου (1810 - 1820).

Τοπική Κοινότητα Ψιανών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τοπική Κοινότητα Ψιανών αποτελείται, εκτός από τα Ψιανά, από τους οικισμούς Άγιος Χαράλαμπος (7 κάτοικοι), Βύθισμα ή Σέλος μέχρι το 1930[2]) (17 κάτοικοι), Καστανούλα ή Σέλιτσα μέχρι το 1928 (12 κάτοικοι), όπου βρισκόταν το σπίτι του Γιαννάκη Γιολδάση, αρχηγού των Γιολδασαίων[3]), και Παλαιοχώρι Ψιανών (7 κάτοικοι), αυθαίρετη ονομασία χωρίς ΦΕΚ.

Οδικό Δίκτυο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι οδικοί άξονες που οδηγούν στα Ψιανά είναι οι Κρίκελλο – Μαρίνο – Ψιανά, Άγιοι Θεόδωροι – Βύθισμα - Ψιανά , Ανιάδα – Βύθισμα - Ψιανά, Μεγάλο Χωριό - Ψιανά (μέσω Καλλιακούδας), Δομνίστα – Σκοπιά – Άγιος Χαράλαμπος - Ψιανά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα και λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών το χωμάτινο οδικό δίκτυο δεν είναι εύκολα προσπελάσιμο.

Σημεία Ενδιαφέροντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανατολικά και σε απόσταση μιας ώρας περίπου βρίσκεται το «Κτίσμα», όπου σώζονται τείχη με πελώριες και ανώμαλες, κατά το πλείστον, πέτρες, που υποδεικνύουν την ύπαρξη ισχυρού φρουρίου μεσολιθικής εποχής, αρχαίου οικισμού που ήταν εκεί και που σήμερα ονομάζεται «Ζαγορά» ή «Ζαορά». Μέχρι σήμερα σώζεται ένα κομμάτι από το υδραγωγείο του. Στην τοποθεσία αυτή βρέθηκαν ποικίλα αντικείμενα οικιακής χρήσης αρχαίου οικισμού, κυρίως πιθάρια, πήλινα λυχναράκια και πλήθος τριμμάτων από κεραμίδια και άλλα αντικείμενα. Πιθανολογείται ότι πρόκειται για κάποιο προπύργιο του βασιλιά Ευρύτου, το οποίο όμως δεν έχει ακόμα ανασκαφεί.

Επίσης, στα Αμπέλια υπάρχει ο Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου, κτισμένος στις αρχές του 20ου αιώνα, που έχει χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο. Άλλες εκκλησίες είναι η Αγία Παρασκευή, η Αγία Βαρβάρα και η Ευαγγελίστρια, η χάρη της οποίας τιμάται στις 8 Σεπτεμβρίου.

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Ψιανά είναι η πατρίδα του δάσκαλου, συγγραφέα και αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Γιάννη Βράχα[4], προτομή του οποίου υπάρχει στην πλατεία του χωριού, μπροστά στο Δημοτικό Σχολείο.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Συλλογικό έργο, 2006, Νομός Ευρυτανίας, τόμος 13, σειρά ΕΛΛΑΔΑ, Αθήνα, Εκδόσεις Δομή

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Νομός Ευρυτανίας, σελ. 159
  2. http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/169315
  3. http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170351
  4. Νομός Ευρυτανίας, σελ. 234