Χένρικ Νταμ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Χένρικ Νταμ
Henrik Dam nobel.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Carl Peter Henrik Dam (Δανικά)
Γέννηση21  Φεβρουαρίου 1895[1][2][3][4]
Κοπεγχάγη[5]
Θάνατος17  Απριλίου 1976[1][4]
Κοπεγχάγη[6]
Τόπος ταφήςBispebjerg Cemetery
Χώρα πολιτογράφησηςΔανία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΔανικά[7]
ΣπουδέςΠολυτεχνείο της Δανίας
Πανεπιστήμιο του Γκρατς
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταβιοχημικός
ιατρός
παιδαγωγός
διδάσκων πανεπιστημίου
χημικός
φυσιολόγος
ΕργοδότηςΠολυτεχνείο της Δανίας
Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΒραβεύσειςΒραβείο Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας (1943)[8][9]
Commons page Σχετικά πολυμέσα
Ο Νταμ με γυναίκα του στη Στοκχόλμη το 1946

Ο Καρλ Πέτερ Χένρικ Νταμ (21 Φεβρουαρίου 1895 – 17 Απριλίου 1976) ήταν δανός βιοχημικός και φυσιολόγος. Βραβεύτηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1943.

Κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής το 1943 μαζί με τον Έντουαρντ Ντόιζι για την ανακάλυψη της βιταμίνης Κ και το ρόλο της στην ανθρώπινη φυσιολογία. Το κύριο πείραμα στο οποίο συμμετείχε ο Νταμ περιλάμβανε την παροχή μιας ελεύθερης από χοληστερόλη διατροφής στα κοτόπουλα.[10] Αρχικά αναπαρήγαγε πειράματα που ανέφεραν επιστήμονες στην Σχολή Γεωργίας του Οντάριο.[11] Οι ΜακΦάρλεϊν, Γκρέιαμ και Ρίτσαρντσον, οι οποίοι εργάζονταν στο πρόγραμμα σίτισης κοτόπουλων στη σχολή, είχαν χρησιμοποιήσει χλωροφόρμιο για να αφαιρέσει όλο το λίπος από το φαγητό του κοτόπουλου. Παρατήρησαν ότι οι νεοσσοί που τρέφονταν μόνο με φαγητό χωρίς λίπος ανέπτυσσαν αιμορραγίες.[12] Ο Νταμ διαπίστωσε ότι τα ελαττώματα αυτά δεν μπορούσαν να αποκατασταθούν με την προσθήκη καθαρισμένοης χοληστερόλης στη διατροφή. Φαίνεται ότι—μαζί με την χοληστερόλη—το φαγητό εξήγαγε μια δεύτερη ένωση η οποία ονομάστηκε βιταμίνη της πήξης. Η νέα βιταμίνη έλαβε το γράμμα Κ, επειδή οι αρχικές ανακαλύψεις αναφέρθηκαν σε γερμανικό περιοδικό, καθώς το γερμανικό περιοδικό την ονόμασε Koagulationsvitamin (Κοαγκουαλτιονσφιταμίν).

Το 1920 έλαβε προπτυχιακό πτυχίο στη χημεία από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο της Κοπεγχάγης (πλέον είναι γνωστό ως Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δανίας) και διορίστηκε βοηθός καθηγητής χημείας στη Σχολή Γεωργίας και Κτηνιατρικής. Το 1923 είχε γίνει καθηγητής βιοχημείας στο Φυσιολογικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου Κοπεγχάγης. Σπούδασε μικροχημεία στο Πανεπιστήμιο του Γκρατς με καθηγητή τον Φριτς Πρεγκλ το 1925, αλλά επέστρεψε στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, όπου διορίστηκε βοηθός καθηγητής στο Ινστιτούτο Βιοχημείας το 1928 και επίκουρος καθηγητής το 1929. Όσο ήταν καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης πέρασε κάποιο χρόνο δουλεύοντας στο εξωτερικό, και το 1934 υπέβαλε μια διατριβή με τίτλο Nogle Undersøgelser over Sterinernes Biologiske Betydning (Κάποιες έρευνες σχετικά με την βιολογική σημασία των στερινών) στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, λαμβάνοντας το διδακτορικό του στη βιοχημεία.

Από το 1942 έως το 1945 ο Νταμ ήταν ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ και το 1943 του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας Ιατρικής. Το 1951, ήταν ένας από τους επτά νομπελίστες που παρακολούθησαν τη πρώτη Συνάντηση βραβευμένων με Νόμπελ στο Λίνταου.[13]


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb10781483w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Henrik-Dam. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. dam-henrik-carl-peter. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  6. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  7. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb10781483w. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  8. www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/.
  9. www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/.
  10. Dam, H. (1935). «The Antihæmorrhagic Vitamin of the Chick.: Occurrence And Chemical Nature». Nature 135 (3417): 652–653. doi:10.1038/135652b0. 
  11. Dam, H. (1941). «The discovery of vitamin K, its biological functions and therapeutical application». Nobel Prize Laureate Lecture. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1943/dam-lecture.pdf. 
  12. McAlister, V.C. (2006). «Control of coagulation: a gift of Canadian agriculture». Clin Invest Med 29 (6): 373–377. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2010-03-06. https://web.archive.org/web/20100306162601/http://www.csci-scrc.org/cim/cim_dec2006.pdf. 
  13. «1st Lindau Nobel Laureate Meeting - Laureates». www.mediatheque.lindau-nobel.org. Ανακτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2018.