Τσακώνικος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελληνικοί
παραδοσιακοί χοροί
Τσακώνικος χορός
Περιοχή: Αρκαδία
Ρυθμός: 5/8 (αργός)
5/4 (γρήγορος)

Ο Τσακώνικος είναι παραδοσιακός χορός με ρίζες στην αρχαία Ελλάδα. Χορεύεται από γυναίκες και άντρες και έχει προέλευση από την Πελοπόννησο, στην Τσακωνιά δηλαδή στο νοτιοανατολικό τμήμα της επαρχίας Κυνουρίας, του νομού Αρκαδίας. Οι χορευτές με την παραδοσιακή Τσακώνικη ενδυμασία τον χορεύουν στις εθνικές και τοπικές γιορτές καθώς και στα θρησκευτικά πανηγύρια. Οι χορευτές παρατάσσονται σε ανοιχτό κύκλο και χορεύουν κρατώντας ο ένας τον άλλο σφιχτά. Άρχισε να διδάσκεται το 1930 στο Λύκειο Ελληνίδων και στη Γυμναστική Ακαδημία[1], ενώ μέχρι και σήμερα αποτελεί μέρος της διδακτέας ύλης στο μάθημα του ελληνικού παραδοσιακού χορού σε όλα τα Τ.Ε.Φ.Α.Α. της Ελλάδας. Η Δώρα Στράτου τον επέλεξε ως εξώφυλλο για το βιβλίο Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί του Ο.Ε.Δ.Β. του Υπουργείου Παιδείας αναφέροντας τις αρχαιοελληνικές ρίζες του.[2] Στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση διδασκόταν στο Γυμνάσιο στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής και από το 1999 η διδασκαλία του υπάρχει στο σχολικό βιβλίο της Γ΄ και Δ΄ τάξης του Δημοτικού σχολείου. Ο Τσακώνικος χορός είναι καταγεγραμμένος στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το Υπουργείο Πολιτισμού.[3][4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι μελετητές του Τσακώνικου χορού δε μπορούν να καταλήξουν με σιγουριά σχετικά με την προέλευσή του. Οι επικρατέστερες εκδοχές είναι:

  • ότι προέρχεται από τον πυρρίχιο και είναι πολεμικός χορός[5][6]
  • ότι πρόκειται για το χορό γέρανο που περιγράφει ο Πλούταρχος στο έργο του «Παράλληλοι Βίοι», που χόρεψε ο Θησέας με τους συντρόφους του στη Δήλο γύρω από τον βωμό του Απόλλωνα, αναπαριστώντας την περιπέτειά τους να βγουν από το Λαβύρινθο του Μινώταυρο στην Κρήτη. Τα στοιχεία που μαρτυρούν πως πρόκειται για έναν αρχαιοελληνικό χορό, σύμφωνα με τους μελετητές είναι τα ελικοειδή κυκλίσματά (λαβυρινθιακοί σχηματισμοί) του και ο αρχαιοελληνικός παιωνικός ρυθμός των 5/4 και 5/8, μαζί με το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα (τσακωνική διάλεκτο).[1][7][8][2][9][10][11]
  • ότι είναι ένα είδος ιερού χορού που αναπαριστά την μάχη του θεού Απόλλωνα εναντίον του Πύθωνα.[12][13]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χορευτές παρατάσσονται σε σχήμα ανοιχτού κύκλου και ο πρωτοχορευτής/τρια που κρατάει μαντήλι, ξεκινάει το χορό προς τα δεξιά, με τους υπόλοιπους χορευτές να έχουν δώσει κλίση στα σώματά τους κατά ¾ προς τα δεξιά. Τα χέρια είναι ενωμένα με τέτοιο τρόπο ώστε το δεξί χέρι του δεύτερου χορευτή να είναι κάτω από το αριστερό του πρώτου χορευτή. Έτσι μειώνεται η ελευθερία κινήσεων των χορευτών, μιας και τα χέρια τους βρίσκονται ακινητοποιημένα περίπου στο ύψος της μέσης τους, ενώ τα σώματά τους είναι σε στενή επαφή χωρίς να μπορούν να κάνουν γρήγορα και μεγάλα βήματα. Τα σώματα κινούνται με κυματοειδή κίνηση, σε συνδυασμό με αργά βήματα πίσω-εμπρός, δίνοντας την εικόνα ενός τεράστιου αργού φιδιού.[14][15]

Τραγούδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σου' πα μάνα μ' πάντρεψέ με

Τα τραγούδια του Τσακώνικου χορού είναι:

  • «Σου ‘πα, μάνα,…»,
  • «Κινήσαν τα τσανόπουλα…»,
  • «Πάν’ στου Άι-Λια τη ράχη…»,
  • «Μπιρμπιλομάτα»,
  • «Απατζά το Μαρασία…»,
  • «Αμπέλι μου πλατύφυλλο…»
  • και «Στάζουν τα κεραμίδια σου…».[3][15]

Βήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βίντεο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε ακόμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Σακελλαρίου, Χ. (1940), Ελληνικοί Χοροί, Αθήνα.
  2. 2,0 2,1 Στράτου, Δ. (1979), Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί, Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β.
  3. 3,0 3,1 Μαρία Σερέτη (30 Οκτ 2015). «Tσακώνικος χορός». http://ayla.culture.gr/?p=426%20%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%B9%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF%20%CE%AC%CF%85%CE%BB%CE%B7%CF%82%20%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82%20%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%AC%CF%82. Ανακτήθηκε στις 02 Αυγ 2016. 
  4. «Στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς ο Τσακώνικος χορός». 17 Νοε 2015. http://www.ert.gr/sto-ethniko-evretirio-ailis-politistikis-klironomias-o-tsakonikos-choros/. 
  5. Σαρρής, Θ. (1956), «Περί Τσακώνων και Τσακωνιάς», Χρονικά των Τσακώνων, Αρχείο Τσακωνιάς, τόμ. Α΄, σσ. 25-28.
  6. Μερικάκης, Σ. (1980), «Η Ελληνική και η Τσακώνικη Παράδοση», Χρονικά των Τσακώνων, Αρχείο Τσακωνιάς, τόμ. Ε, σ.85
  7. Μπίκος, Α. (1969), Ελληνικοί Χοροί-Ανάλυσις κινήσεων-Χορογράφημα- Μουσική, Αθήνα.
  8. Παπαχρήστου, Β. (1979 [1960]), Ελληνικοί Χοροί, Θεσσαλονίκη.
  9. Δήμας, Η. (1980), Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί, Αθήνα.
  10. Ρούμπης, Γ. (1990), Ελληνικοί Χοροί. Γενικό μέρος-Διδακτική- Μουσικοκινητική Ανάλυση, Αθήνα: Κ. Σμπίλιας.
  11. Λυκεσάς, Γ. (1993), Οι Ελληνικοί Χοροί. Μουσική-Πολιτιστική- Κοινωνιολογική και Μουσικοκινητική θεώρηση, Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
  12. Καράς, Σ. (1996), «Τα τσακώνικα τραγούδια και ο τσακώνικος χορός», Χρονικά των Τσακώνων, Αθήνα, τόμος ΙΒ΄, σσ. 11-23.
  13. Μπεκύρος, Φ. & Ε. Τσαγγούρη (1996), Ο Τσακώνικος Χορός, Λεωνίδιο.
  14. «Τσακώνικος Χορός». 31 Μαΐου 2007. http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/culture/tsakonia/horos.html. Ανακτήθηκε στις 02 Αυγ 2016. 
  15. 15,0 15,1 «Τσακώνικος Χορός». http://www.tsakonianarchives.gr/dance/. Ανακτήθηκε στις 02 Αυγ 2016.