Τρικεράτωψ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τρικεράτωψ
Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων:
Ύστερη Κρητιδική, 68–66Ma
Αναπαράσταση
Αναπαράσταση
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Ομοταξία: Σαυρόψιδα (Sauropsida)
Υπερτάξη: Δεινοσαύρια (Dinosauria)
Τάξη: Ορνιθίσχια (Ornithischia)
Υποτάξη: Κερατόψιδα (Ceratopsida)
Οικογένεια: Κερατοψίδες (Ceratopsidae)
Υποοικογένεια: Χασμοσαυρίνες (Chasmosaurinae)
Φύλο: Τρικερατοψίνι (Triceratopsini)
Γένος: †Τρικεράτωψ (Triceratops')
Marsh, 1889
Τυπικό είδος
Triceratops horridus
Marsh, 1889
Είδη

T. horridus Marsh, 1889
T. prorsus Marsh, 1890

Συνώνυμα

Ο Τρικεράτωψ (Triceratops) ήταν ένα γένος μεγάλων φυτοφάγων δεινόσαυρων που έζησε στη Βόρεια Αμερική κατά την ύστερη Κρητιδική περίοδο.

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Triceratops prorsus - IMG 0697.jpg
Σκελετός του T. prorsus (πάνω) και του T. horridus

Ο τρικεράτωψ ήταν από τους μεγαλύτερους δεινόσαυρους της οικογένειας των Κερατόψιδων. Το μήκος τουεφτανε τα 7- 9 μ. (1 μέτρο είχαν μόνο τα κέρατά του), ύψος μέχρι 3 μ. και βάρος που έφτανε τους 6 - 12 τόνους.

Είχε 2 μεγάλα μετωπιαία κέρατα κι ένα μικρότερο στο ρύγχος του. Με αυτά αμυνόταν ενάντια στους εχθρούς του και κυρίως πάλευε με τα ομοειδή του, όπως ακριβώς παλεύουν σήμερα και τα ελάφια για το δικαίωμα του ζευγαρώματος. Είχε επίσης και ένα μεγάλο λοφίο που μάλλον ήταν ζωηρά χρωματισμένο για να το επιδεικνύει στα θηλυκά την περίοδο που αναπαράγωνταν.

Αν πλησίαζε κανένας μεγάλος σαρκοφαγος δεινόσαυρος όπως ο Τυραννόσαυρος η αγέλη πιθανώς σχημάτιζε κύκλο γύρο από τα μικρά για να τα προστατέψει. Το δέρμα του ήταν σχετικά ασυνήθιστο σε σχέση με τους άλλους δεινόσαυρους και πιθανόν να έφερε αδύναμες αραιές τρίχες σαν αυτές του γουρουνιού όπως ο Ψιττακόσαυρος[1].

Το ράμφος και τα δόντια του Τρικεράτοπα ήταν εξειδικευμένα στην σύνθλιψη και κατανάλωση φυτών.

Συστηματική ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το γένος περιλαμβάνει 2 είδη:

  • Triceratops horridus και τον
  • Triceratops prorsus.

Ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο τρικεράτωψ είναι το πιο δημοφιλές μέλος της οικογένειας των Κερατόψιδων, μιας οικογένειας μεγάλων κερασφόρων δεινοσαύρων της Βόρειας Αμερικής. Η ακριβής θέση του τρικεράτοπα ανάμεσα στα κερατόψιδα έχει σηζητηθεί τα τελευταία χρόνια. Σύγχηση έχει προκληθεί κυρίως από τον συνδιασμο μικρών, στερεών οστέινων κολάρων (παρόμοια με εκείνα του Σεντροσαυρίνων) και του μετώπου με τα μακριά κέρατα (περισσότερο μοιάζει με μέλος της οικογένειας Κερατοψίνες, γνωστή και ως Χασμοσαυρίνες)[2]. Στην πρώτη επισκόπιση των κερασφόρων δεινόσαυρων, η R. S. Lull υπέθεσαν δύο καταγωγές: η πρώτη από τον Μονοκλόνιο και τον Σεντρόσαυρο οδηγώντας στον Τρικεράτοπα, και η δεύτερη με τον Κεράτοπα και τον Τορόσαυρο, κάνοντας τον Τρικεράτοπα έναν Σεντροσαυρίνο, καθώς η ομάδα είναι κατανοητή σήμερα [3]. Ύστερες αναθεωρήσεις υποστηρίζουν την άποψη αυτή, περιγράφοτας επίσημα την πρώτη ομάδα ως Σεντροσαυρίνες (περιλαμβάνοντας τον Τρικεράτοπα)και την δεύτερη πμάδα ως Χασμοσαυρίνες.[4][5]

Το παρακάτω κλαδόγραμμα ακολουθεί την θεωρία του Λόνγκριτζ (2015), ο οποίος ονόμασε ένα νέο είδος Πεντακεράτοπα, και περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα είδη της υποοικογένειας Χασμοσαυρίνες [6]:

Χασμοσαυρίνες

Μερκουρικεράτωψ




Τζουντικεράτωψ





Χασμόσαυρος



Μοτζοκεράτωψ





Αγκουτζακεράτωψ





Pentaceratops aquilonius



χασμόσαυρος του Ουίλλιαμ Φορκ




Pentaceratops sternbergii



Γιουτακεράτωψ






Κοσμοκεράτωψ





Αγχικεράτωψ



χασμόσαυρος του Σχηματισμού Άλμοντ






Μπραβοκεράτωψ



Κοαχουιλακεράτωψ





Αρρινοκεράτωψ


Τρικερατοψίνι

Τιτανοκεράτωψ




Τορόσαυρος



Τρικεράτωψ













Κατανομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο τρικεράτωψ έζησε αποκλειστικά στη Βόρεια Αμερική. Απολιθώματά του βρέθηκαν στον δυτικό Καναδά (Αλμπέρτα, Έντμοντον) και τις δυτικές ΗΠΑ (Μοντάνα, Νότια Ντακότα, Ουαϊόμινγκ κλπ.). Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί 50 κρανία και μερικοί ελειπής σκελετοί.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Triceratops της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
  1. «προϊστορικά ζώα: ο Τρικεράτωψ». proistzoa.blogspot.gr. http://proistzoa.blogspot.gr/2011/01/blog-post_28.html. Ανακτήθηκε στις 2016-08-07. 
  2. «What is special about the Triceratops?». Dinosaurios.org. http://dinosaurios.org/triceratops/. Ανακτήθηκε στις 2013-12-26. 
  3. Hatcher, J. B., Marsh, O. C., and Lull, R. S. (1907) The Ceratopsia. Government Printing Office, Washington, D.C. ISBN 0-405-12713-8.
  4. Lull, R. S. (1933). «A revision of the Ceratopsia or horned dinosaurs». Memoirs of the Peabody Museum of Natural History 3 (3): 1–175. doi:10.5962/bhl.title.5716. https://archive.org/details/revisionofcerato33lull. Ανακτήθηκε στις 20 November 2010. 
  5. Lambe, L.M. (1915). «On Eoceratops canadensis, gen. nov., with remarks on other genera of Cretaceous horned dinosaurs». Canada Department of Mines Geological Survey Museum Bulletin 12: 1–49. ISBN 0-665-82611-7. http://isbndb.com/d/book/on_eoceratops_canadensis_gen_nov_with_remarks_on_other_gener.html. 
  6. Longrich, N. R. (2014). «The horned dinosaurs Pentaceratops and Kosmoceratops from the upper Campanian of Alberta and implications for dinosaur biogeography». Cretaceous Research 51: 292. doi:10.1016/j.cretres.2014.06.011.