Τζόττο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Τζιότο)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τζόττο
Uffizi Giotto.jpg
Γέννηση
Τόπος γέννησης Βίκιο
Θάνατος
Τόπος θανάτου Φλωρεντία
Υπηκοότητα Ιταλία
Επάγγελμα/
ιδιότητες
ζωγράφος, αρχιτέκτονας, γλύπτης και οικοδόμος
Καλλιτεχνικά ρεύματα Πρωτοαναγεννησιακό
Commons page Wikimedia Commons

Ο Τζόττο ντι Μποντόνε (Giotto di Bondone) ή απλώς Τζόττο ή Τζιότο, όπως συνήθως αναφέρεται στα ελληνικά (1267 - 8 Ιανουαρίου 1337) ήταν Ιταλός ζωγράφος και αρχιτέκτονας από την Φλωρεντία. Θεωρείται από τις σημαντικότερες μορφές της τέχνης στα τέλη του Μεσαίωνα και πρόδρομος της Αναγέννησης.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε περί το 1267 σε ένα χωριό κοντά στη Φλωρεντία και ο πατέρας του λεγόταν Μποντόνε. Ο βιογράφος των καλλιτεχνών της Αναγέννησης Τζόρτζιο Βαζάρι αναφέρει ότι ήταν γιος ενός βοσκού και τον ανακάλυψε ο Τσιμαμπούε να ζωγραφίζει τα πρόβατά του πάνω σε ένα βράχο, εκτίμησε το ταλέντο του και τον έκανε μαθητή του. Κατά πάσα πιθανότητα ο Τζόττο ακολούθησε το δάσκαλό του στην Ασίζη, όπου ο Τσιμαμπούε είχε αναλάβει την εικονογράφηση της Βασιλικής του Αγίου Φραγκίσκου. Εκεί, σύμφωνα με τη γνώμη πολλών ιστορικών, εκτέλεσε κάποιες από τις νωπογραφίες στην Άνω Βασιλική με σκηνές από τη ζωή του Αγίου Φραγκίσκου. Επειδή όμως καταστράφηκαν τα αρχεία των Φραγκισκανών κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους, υπάρχουν ενστάσεις από κάποιους ιστορικούς σχετικά με την πατρότητα των παραστάσεων που αποδίδονται στον Τζόττο. Αβεβαιότητα υπάρχει επίσης για το ποιες από τις παραστάσεις εκτελέστηκαν από τον ίδιο το ζωγράφο και ποιες από το συνεργείο του. Οι νωπογραφίες που φαίνεται ότι εκτέλεσε εκεί έχουν διατηρηθεί πολύ καλύτερα από αυτές του Τσιμαμπούε, καθώς ο τελευταίος προετοίμαζε με σοβά κομμάτια τοίχου ανάλογα με τη σκαλωσιά του και, όταν δεν προλάβαινε να τελειώσει μία παράσταση όσο ακόμα ο σοβάς ήταν νωπός, την ολοκλήρωνε με την τεχνική secco. Αντίθετα ο Τζόττο προετοίμαζε με σοβά μόνο το κομμάτι του τοίχου που μπορούσε να εικονογραφήσει σε μια μέρα.

Το φιλί του Ιούδα, Παρεκκλήσιο Scrovegni

Από τα πρωιμότερα έργα του σύμφωνα με τον Βαζάρι ήταν η νωπογραφία του Ευαγγελισμού και η Σταύρωση στο ναό της Σάντα Μαρία Νοβέλα στη Φλωρεντία. Εργάστηκε επίσης στη Ρώμη, στο Ρίμινι και στην Πάδοβα, όπου εκτέλεσε γύρω στο 1305 το αντιπροσωπευτικότερο έργο του, την εικονογράφηση του Παρεκκλησίου Σκροβένι (Scrovegni) (αλλιώς Παρεκκλήσιο της Αρένας) με σκηνές από τη ζωή της Παναγίας και του Χριστού. Στις εικονογραφικές παραστάσεις της Πάδοβας διακρίνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια τα χαρακτηριστικά της τέχνης του, δηλαδή η απομάκρυνση από τις συμβάσεις της βυζαντινής ζωγραφικής, η προοπτική ανάδειξη του χώρου, η αφηγηματική παραστατικότητα και οι εύγλωττες κινήσεις και εκφράσεις των μορφών που είναι πια πραγματικοί άνθρωποι και όχι συμβατικές μορφές.

Ένθρονη Παναγία με το Βρέφος (Ουφίτσι)

Ένα από τα διασημότερα έργα του, η ένθρονη Παναγία με το Βρέφος του ναού των Αγ. Πάντων (Madonna d' Ognissanti ) που σήμερα εκτίθεται στο Ουφίτσι, πρέπει να εκτελέστηκε πριν το ταξίδι του στην Πάδοβα. Πιθανότατα πριν το 1309[1] δούλεψε ξανά στην Ασίζη, όπου εικονογράφησε την Κάτω Βασιλική και το Παρεκκλήσιο της Μαγδαληνής. Το 1311 επέστρεψε στη Φλωρεντία όπου το 1318 του ανατέθηκε η εικονογράφηση τεσσάρων παρεκκλησίων στο ναό των Φραγκισκανών Σάντα Κρότσε. Από αυτό το έργο του σώζονται σήμερα οι νωπογραφίες στα παρεκκλήσια Μπάρντι (Bardi) και Περούτσι (Peruzzi) με σκηνές από τη ζωή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, του Αγ. Ιωάννη του Βαπτιστή και του Ευαγγελιστή Ιωάννη.

Ο θάνατος του Αγ. Φραγκίσκου (Παρεκκλήσι Bardi)

Από το 1328 μέχρι το 1333 παρέμεινε στη Νάπολη, καλεσμένος του βασιλιά Ροβέρτου των Ανζού, και για λίγο στη Μπολόνια. Ένδειξη της τεράστιας αναγνώρισης που κέρδισε το ταλέντο του από τους σύγχρονούς του είναι οι αναφορές στο όνομά του από το Δάντη και το Βοκκάκιο καθώς και η ανάθεση σ' αυτόν από την πόλη της Φλωρεντίας (1334) των εργασιών ανοικοδόμησης του καθεδρικού ναού. Σχεδίασε το γνωστό καμπαναριό (Campanile) του Ντουόμο που φέρει το όνομά του, αν και δεν ολοκληρώθηκε από τον ίδιο. Πέθανε στις 8 Ιανουαρίου του 1337 σε ηλικία περίπου 70 ετών.

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Assisi, Basilica superiore (Άνω Βασιλική της Ασσίζης) : Επεισόδια από την ζωή του Αγίου Φραγκίσκου, 1292-1296, (λίγο ή πολύ αμφισβητούμενα σήμερα ως προς την πατρότητά τους). Τοιχογραφίες

    • Ο σεβασμός ενός απλού ανθρώπου [1]
    • Ο Άγιος Φραγκίσκος χαρίζει τον χιτώνα του σ’ ένα φτωχό [2]
    • Το όνειρο του παλατιού [3]
    • Προσευχή στον Άγιο Δαμιανό [4]
    • Η απάρνηση των υλικών αγαθών [5]
    • Το όνειρο του Ιννοκέντιου Γ΄ [6]
    • Ο Ιννοκέντιος Γ΄ εγκρίνει τον Κανόνα των Φραγκισκανών [7]
    • Το όραμα του φλεγομένου άρματος [8]
    • Το όραμα των θρόνων [9]
    • Η εκδίωξη των δαιμόνων από το Αρέτσο [10]
    • Η δοκιμασία της φωτιάς [11]
    • Η έκσταση του Αγίου Φραγκίσκου [12]
    • Η Φάτνη του Γκρέτσο [13]
    • Το θαύμα των πηγών [14]
    • Το κήρυγμα στα πουλιά [15]
    • Ο θάνατος του ιππότη του Τσελάνο [16]
    • Το κήρυγμα ενώπιον του Ονωρίου Γ΄ [17]
    • Η εμφάνιση στους μοναχούς της Αρλ [18]
    • Ο Άγιος Φραγκίσκος δέχεται τα στίγματα [19]
    • Ο θάνατος του Αγίου [20]
    • Τα οράματα του αδελφού Αυγουστίνου και του επισκόπου της Ασσίζης [21]
    • Η διαπίστωση των στιγμάτων [22]
    • Η Αγία Κλάρα και οι συντρόφισσές της χαιρετούν τον Άγιο Φραγκίσκο [23]
    • Η αγιοποίηση [24]
    • Η εμφάνιση στον Γρηγόριο Θ΄ [25]

Πάντοβα, Cappella degli Scrovegni ή Cappella di Arena (Παρεκκλήσιο των Σκροβένι ή της Αρένας) 1303-1305. Τοιχογραφίες
Ιστορίες των Ιωακείμ και Άννας, Μαρίας και Χριστού

    • Η εκδίωξη του Ιωακείμ [26]
    • Ο Ιωακείμ ανάμεσα στους ποιμένες [27]
    • Η αναγγελία στην Αγία Άννα [28]
    • Η θυσία του Ιωακείμ [29]
    • Το όνειρο του Ιωακείμ [30]
    • Η συνάντηση του Ιωακείμ και της Άννας στην Χρυσή Πύλη [31]
    • Η γέννηση της Μαρίας [32]
    • Η παρουσίαση της Μαρίας στον Ναό [33]
    • Η παράδοση των ράβδων [34]
    • Προσευχή για ν’ ανθίσουν οι ράβδοι [35]
    • Οι γάμοι της Παρθένου [36]
    • Η γαμήλια πομπή [37]
    • Ο Θεός στέλνει τον Αρχάγγελο Γαβριήλ [38]
    • Ο Άγγελος του Ευαγγελισμού [39]
    • Η Παρθένος του Ευαγγελισμού [40]
    • Η Επίσκεψη [41]
    • Η Γέννηση και η Αναγγελία στους ποιμένες [42]
    • Η προσκύνηση των Μάγων [43]
    • Υπαπαντή [44]
    • Η φυγή στην Αίγυπτο [45]
    • Η σφαγή των Αθώων [46]
    • Ο Ιησούς δωδεκαετής στον Ναό [47]
    • Η Βάπτιση [48]
    • Ο εν Κανά γάμος [49]
    • Η ανάσταση του Λαζάρου [50]
    • Η είσοδος στα Ιεροσόλυμα [51]
    • Η εκδίωξη των εμπόρων από τον Ναό [52]
    • Η προδοσία του Ιούδα [53]
    • Ο Μυστικός Δείπνος [54]
    • Ο Νιπτήρ [55]
    • Το φιλί του Ιούδα [56]
    • Ο Χριστός ενώπιον του Καϊάφα [57]
    • O Εμπαιγμός [58]
    • Η πορεία προς Γολγοθά [59]
    • Η Σταύρωση [60]
    • Θρήνος για τον νεκρό Χριστό [61]
    • Ανάσταση και Μη μου άπτου [62]
    • Η Ανάληψη [63]
    • Η Πεντηκοστή [64]

Αρετές και Αμαρτήματα

    • Φρόνηση [65]
    • Δύναμη [66]
    • Μετριοπάθεια [67]
    • Δικαιοσύνη [68]
    • Πίστη [69]
    • Ευσπλαχνία [70]
    • Ελπίδα [71]
    • Απελπισία [72]
    • Φθόνος [73]
    • Απιστία [74]
    • Αδικία [75]
    • Οργή [76]
    • Επιπολαιότητα [77]
    • ''Ανοησία [78]

Η Δευτέρα Παρουσία [79]

Φλωρεντία, Σάντα Κρότσε. Τοιχογραφίες

    • Cappella Peruzzi
      • Η αναγγελία στον Ζαχαρία [80]
      • Γέννηση και ονοματοδοσία του Βαπτιστή [81]
      • Το συμπόσιο του Ηρώδη [82]
      • Το όραμα του Ιωάννη του Ευαγγελιστή στην Πάτμο [83]
      • Η ανάσταση της Δρουσιάνας [84]
      • Η ανάληψη του Ιωάννη του Ευαγγελιστή [85]
    • Cappella Bardi
      • Η απάρνηση των υλικών αγαθών [86]
      • Ο Ιννοκέντιος Γ΄ εγκρίνει τον Κανόνα των Φραγκισκανών [87]
      • Η δοκιμασία της φωτιάς [88]
      • Ο Άγιος Φραγκίσκος δέχεται τα στίγματα [89]
      • Η εμφάνιση στους μοναχούς της Αρλ [90]
      • Η ταφή του Αγίου Φραγκίσκου [91]
      • Τα οράματα του αδελφού Αυγουστίνου και του επισκόπου της Ασσίζης [92]

Άλλα έργα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. L.Bellosi, Giotto, σ. 63

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Giorgio Vasari, Le vite de' più eccellenti pittori, scultori, e architettori, 1550 (Τζόρτζο Βαζάρι, Οι βίοι των εξοχοτέρων ζωγράφων, γλυπτών και αρχιτεκτόνων -αποσπασματική ελληνική μετάφραση από τον Στέλιο Λυδάκη, "Κανάκης", 1995)
  • Luziano Bellosi, Giotto, 2003 εκδ. SCALA
  • Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος, τόμος Ι, σελ. 303-308
  • Αμαλία Ηλιάδη, Ο Ιταλός ζωγράφος Τζιόττο και η εποχή του

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα