Τα Δώδεκα Αρχοντόπουλα της Κρήτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο θρύλος των Δώδεκα Πριγκιπόπουλων της Κρήτης έχει να κάνει με την καταγωγή των ευγενών βυζαντινών οικογενειών που εντοπίζονταν σε όλα τα μέρη της Κρήτης κατά την τελευταία περίοδο της Βυζαντινής εποχής και κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας. Αυτοί οι ευγενείς ήσαν κυρίως απόγονοι των Βυζαντινών αριστοκρατικών οικογενειών που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη κατά τον 10ο και 11ο αιώνα. Η δεύτερη κατά σειρά αποίκηση είναι αυτή που ταυτοποιείται ως έλευση των 12 Αρχοντόπουλων,έλευση που είναι εν μέρει θρυλική και εν μέρει ιστορικό γεγονός. Μέρος του θρύλου αυτού βασίζεται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα ενώ άλλα μέρη του βασίζονται σε πλαστογραφημένα έγγραφα που προετοιμάστηκαν ειδικά για τους επερχόμενους Βενετούς κατακτητές της Κρήτης που κατέλαβαν το νησί το 1204.

Ο Θρύλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ανάκτηση του νησιού από την αραβική κατάκτηση, τον 10ο αιώνα, ήταν απαραίτητη η τόνωση και της συνείδησης του πληθυσμού προκειμένου να σταθεροποιηθεί η αυτοκρατορική εξουσία.

Σύμφωνα με το θρύλο ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας έστειλε στην Κρήτη από την Κωνσταντινούπολη δώδεκα πρίγκιπες, δώδεκα άρχοντες δηλαδή της πόλης της Κωνσταντινούπολης και μαζί με αυτούς μετεγκαταστάθηκαν στο νησί και οι οικογένειες τους. Το νησί, συνεχίζοντας με το θρύλο, τότε διαιρέθηκε σε δώδεκα τμήματα καθώς ένα έλαβε κάθε μια από τις οικογένειες. Ο Θρύλος μας λέει ότι αυτοί οι Πρίγκιπες έφεραν μαζί τους μια αίγλη και ένα κύρος που άρμοζε στην ρωμαϊκή αυλή της παγκόσμιας πρωτεύουσας της εποχής Κωνσταντινούπολης και επιπλέον ότι επανέφεραν πλήρως τον χριστιανισμό στο νησί , ο πληθυσμός του οποίου και η θρησκεία του συγκεκριμένου πληθυσμού είχε αλλοιωθεί ύστερα από την μακροχρόνια αραβική κυριαρχία. Ακόμα αναφέρονται και οι περιοχές τις οποίες έλαβε η κάθε οικογένεια και μια περιγραφή της κάθε αρχοντικής οικογενείας.

Τα ονόματα των κεφαλών των αρχοντικών οικογενειών των Δώδεκα Αρχοντόπουλων είναι τα εξής : Ιωάννης Φωκάς (το όνομα της οικογένειας άλλαξε κατά την εποχή της Ενετοκρατίας σε Καλλέργη), Μαρίνος Σκορδίλης, ανιψιός του αυτοκράτορα, Φίλιππος Γαβαλάς, Θωμάς Αρχολέος, Ευστάθιος Χορτάτζης, Λέων Μουσούρος, Κωνσταντίνος Βαρούχας, Ανδρέας Μελισσηνός, Λουκάς Λίθινος, Νικηφόρος Αργυρόπουλος, Δημήτριος Βλαστός και Ματθαίος Καφάτος. Όλοι τους ήσαν αρχηγοί οικογενειών που σύμφωνα με το Θρύλο είχαν μέχρι και 8 αρσενικά μέλη.

Τεκμηρίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν πολλά έγγραφα που αναφέρονται ακόμα και αναλυτικά στον θρύλο . Ωστόσο αν και τα βρίσκουμε και στα ελληνικά και στα ιταλικά και σε διάφορες περιοχές , πολλοί επιστήμονες διατηρούν επιφυλάξεις για το αν τα έγγραφα αυτά είναι αυθεντικά ή κατασκευασμένα. Πολλά από αυτά τα έγγραφα ανήκαν και ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές και σε ιδιωτικά αρχεία είτε ως μεμονωμένα έγγραφα είτε ως σειρές εγγράφων σχετικών με το ζήτημα .

Από όλες τις ομάδες αυτές όλων αυτών των εγγράφων που έχουν ανακαλυφθεί , η πιο ενδιαφέρουσα είναι αυτή μιας ομάδας έξι εγγράφων τα οποία αναφέρονται στο θρύλο των Δώδεκα αρχοντόπουλων . Τα έγγραφα αυτά δημοσιεύτηκαν από τον Ε. Gerland , με τα έγγραφα ένα και τρία να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το σύνολο των 6 εγγράφων που δημοσιεύτηκαν. Το πρώτο , από τα δυο ενδιαφέροντα , έγγραφο το οποίο υπογράφεται από τον «Αλέξιο Κομνηνό Πορφυρογέννητο» αναφέρει ότι ο αυτοκράτορας έστειλε μια αρμάδα με πάνω από εκατό πλοία στην Κρήτη που τότε είχε επαναστατήσει και απειλούσε τους κάτοικους με καταστροφή του νησιού αν δεν δήλωναν υποτέλεια στον ρωμαϊκό θρόνο , στον γιο του αυτοκράτορα , Ισαάκιο , και τους δώδεκα άρχοντες που ηγούνταν του στόλου. Το έγγραφο αυτό τελειώνει στην ημερομηνία 1182 με την υπογραφή τόσο του Αλέξιου όσο και του Ισαάκιου Κομνηνού και με τα ονόματα των δώδεκα αρχόντων , οι οποίοι ήταν ουσιαστικά οι κεφαλές δώδεκα αρχοντικών οικογενειών. O Gerland δημοσίευσε το συγκεκριμένο επιστολάριο με την εξής σημείωση «Η αναφορά στο έτος 1182 στην υπογραφή του εγγράφου παρουσιάζει πρόβλημα σε σχέση με τα ιστορικά καταγεγραμμένα γεγονότα της εποχής» Μάλιστα έκανε την υπόθεση ότι η ημερομηνία στην πραγματικότητα είναι το 1092 αντί για 1182.

Το δεύτερο έγγραφο που παρουσιάζει ενδιαφέρον αναφέρει αναλυτικά τα εδάφη που έλαβε η κάθε μια αρχοντική οικογένεια από τον αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το έγγραφο αυτό φαίνεται να ανήκει , όπως και υπογράφεται άλλωστε , από τον Κωνσταντίνο Δούκα , διοικητή της Κρήτης και ευνοούμενο του Κωνσταντίνου Σκορδίλη και των 8 αδελφών του . Τρεις εκδοχές του εγγράφου αυτού υπάρχουν σημερα και μάλιστα οι δυο από αυτές είναι στα Ελληνικά ενώ η τρίτη είναι στα Ιταλικά.


Αποτελέσματα και επιδράσεις του Θρύλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Δώδεκα Πριγκιπόπουλα και ο θρύλος τους επηρέασαν τους μετέπειτα Βενετούς κατακτητές της και προσέδωσε στους απογόνους των αρχοντικών αυτών οικογενειών αίγλη και προνόμια.

Βιβλιογραφικές Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

• Anna Comnena, The Alexiad

• Canduci, Alexander (2010), Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors,

• Holmes, Catherine (2005). Basil II and the governance of Empire (976-1025) (2005 ed.). Oxford University Press

• Skoulatos, Basile (1980) (Γαλλική έκδοση), Les personnages byzantins de I'Alexiade: Analyse prosopographique et synthese, Louvain: Nauwelaerts

• Kazhdan (1991), σελ. 546

• Hetherington (2001), σελ. 61

• Detorakis (1986), σελ. 131–132

• Herrin, Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire, Penguin, Harmondsworth,

• "History of Venice". Historyworld.net. http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?ParagraphID=fqa.

• Magdalino (2002

• Suny (1994)

• Byzantine Crete From the 5th Century to the Venetian Conquest , Dimitris Tsougarakis 1988

• Niketas Choniates , 264; F .Cognasso , Partiti politici 258-59

• Cf .H. Ahrweiler , Byzance et la Mer

• N. Oikonomides TM 6 (1976) ,148

• Έγγραφα σχετικά με τον Σκορδίλη στην αναθεωρημένη και σχολιασμένη έκδοση τους από τον Ξανθουδίδη

• Gerland ROL 11 (1905-8) , 21-29

• G.Ostrogorsky Feodalite, 10-11

• H.Ahrweiller , Actes du XIIe Cong. Intern . d’ Etudes Byz. Belgrade 1964 , 109-112

• N.Oikonomides , Acts ,2nd Intern. Cretol. Congr. III , Athens 1968

• Hopf. Geschichte Griechelands, I, 179

• Ξανθουδίδης , «Ενετοκρατία»