Σταύρος Ψυλλάκης
| Σταύρος Ψυλλάκης | |
|---|---|
Ο Σταύρος Ψυλλάκης το 2016. | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Σταύρος Ψυλλάκης (Ελληνικά) |
| Γέννηση | 30 Ιανουαρίου 1954 Χανιά |
| Χώρα πολιτογράφησης | Ελλάδα |
| Εκπαίδευση και γλώσσες | |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Νέα ελληνικά |
| Εκπαίδευση | Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Κινηματογράφου Χατζίκου Ateliers Varan |
| Πληροφορίες ασχολίας | |
| Ιδιότητα | Σκηνοθέτης Παραγωγός ταινιών |
| Αξιοσημείωτο έργο | Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν (2000), Άλλος δρόμος δεν υπήρχε (2009), ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας το χρόνο (2012), Μικρές ιστορίες Ρομά (2014), Ολυμπία (2015), Το μέσα φως (2015), ΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΥΣ συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη (2019), Σμιλεμένες ψυχές (2025) |
| Αξιώματα και βραβεύσεις | |
| Βραβεύσεις | Πιο σημαντικές:
• 1ο Βραβείο Μεγάλου Μήκους Ταινίας Τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (Μάιος 2010) • Xρυσός Αλέξανδρος για την συνεισφορά του στην τέχνη του ντοκιμαντέρ (25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης - 2023) • Βραβείο FIPRESCI για το ντοκιμαντέρ Σμιλεμένες Ψυχές (27ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης - 2025) • Βραβείο Καλύτερου Ελληνικού Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ (2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας 2000) • 1ο Βραβείο Kοινού (2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λευκωσίας 2009) • 1ο Βραβείο Kοινού Ντοκιμαντέρ Μικρού Μήκους (17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2015) • 1ο Βραβείο Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους (3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας 2016) • Best Feature Documentary 2016 στο ARFF (Around Films Intern. Film Festival) |
Ο Σταύρος Ψυλλάκης (Χανιά, 30 Ιανουαρίου 1954) είναι Έλληνας σκηνοθέτης και παραγωγός ανθρωποκεντρικών ντοκιμαντέρ που συνήθως εστιάζουν σε οριακές καταστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης.[1] Έχει τιμηθεί με βραβεία στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με σπουδαιότερα το 1ο Βραβείο Ταινίας Τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου το 2010 για το ντοκιμαντέρ Άλλος δρόμος δεν υπήρχε, τον Χρυσό Αλέξανδρο για την συνεισφορά του στην τέχνη του ντοκιμαντέρ από το 25ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2023)[2], και το Βραβείο FIPRESCI (2025)[3] για το ντοκιμαντέρ Σμιλεμένες Ψυχές από το 27ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης[4][5]
Θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους στην Ελλάδα στο ανθρωποκεντρικό ντοκιμαντέρ,[6][7] με πλούσιο έργο πάνω από 40 ταινιών, στο οποίο ξεχωρίζουν οι ταινίες: Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν (2000), Άλλος δρόμος δεν υπήρχε (2009), ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας το χρόνο (2012), Μικρές ιστορίες Ρομά (2014), Ολυμπία (2015), Το μέσα φως (2015), η τριλογία Ωδές στην ύπαρξη που περιλαμβάνει τις ταινίες ΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΥΣ συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη (2019), Οφειλή (2021), ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ – Η μνήμη του τόπου (2023), καθώς και η τελευταία του, μέχρι στιγμής, ταινία Σμιλεμένες Ψυχές (2025).[8]
Είναι ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (Ε.Α.Κ.) και της Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ (Ε.Ε.Ν)[9]


Βιογραφία (Χρονολογικά)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Γεννήθηκε στα Χανιά, στο Παλιό Ενετικό Λιμάνι, ως πρωτότοκος γιός και έχει δύο αδερφές την Παναγιώτα και την Καλλιόπη καθώς και έναν γιό. Από το 1954 έως και το 1972 ζούσε στα Χανιά και πήγε σχολείο ως μαθητής αρχικά στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων και στην συνέχεια στο 2ο Γυμνάσιο Αρρένων Χανίων, δουλεύοντας παράλληλα στην οικογενειακή ταβέρνα στο Παλιό Λιμάνι. Το 1972 μπήκε στη σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανολόγων του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου (Ε.Μ.Π.). Αρχές του 1978 πήρε το πτυχίο του Μηχανικού (ειδικότητα Μηχανικός Παραγωγής), επάγγελμα το οποίο ουσιαστικά δεν εξάσκησε.[11]
1979 - 1980
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διαμονή στο Παρίσι.
1983 - 1987
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Κινηματογραφικές σπουδές στη Σχολή Κινηματογράφου Χατζίκου. Δίπλωμα Σκηνοθεσίας.
- Φροντιστής και Βοηθός Παραγωγής στις ταινίες:
- Καπετάν Μεϊντάνος του Δήμου Θέου
- Θεόφιλος του Λάκη Παπαστάθη[12]
- Ένας ερωδιός για τη Γερμανία του Σταύρου Τορνέ
1988 - 1990
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Υπότροφος του Γαλλικού κράτους στο Παρίσι, Ateliers Varan (ιδρυτής Jean Rouch).
- Θεωρητική & πρακτική εκπαίδευση στη σκηνοθεσία Ανθρωπολογικού Ντοκιμαντέρ (video & film 16mm).
- Παραμονή στο Παρίσι. Συνεργασία με τη σχολή Ateliers Varan.
1990 - 1997
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Συνεργασία στην δημιουργία επαγγελματικού Τμήματος Οπτικ/στικών Μέσων στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ι.Τ.Ε. (Κρήτη).
- Σκηνοθεσία ή/και Διευθ. Παραγωγής σε ντοκιμαντέρ του Τμήματος.
Το 1998 παντρεύτηκε με την Κλεοπάτρα Δ. και έχουν έναν γιό. Έκτοτε ζει στην Αθήνα και ασχολείται αδιάλειπτα με τη σκηνοθεσία & παραγωγή ταινιών ντοκιμαντέρ.[13][14][15]
Eπιλεκτική Φιλμογραφία & Διακρίσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αρχειοθετήθηκε 2021-12-04 στο Wayback Machine.
| Έτος | Τίτλος | Είδος ταινίας | Διάρκεια | Διακρίσεις |
| 2025 | Σμιλεμένες ψυχές | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 89min | - Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης:
α) Βραβείο FIPRESCI της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου για Ελληνικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους του Διαγωνιστικού Προγράμματος β) Βραβείο της Επιτροπής Νεότητας των Φοιτητών Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης γ) Βραβείο της ΕΡΤ - Βραβείο ΕΚΚΟΜΕΔ στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του 10ου Beyond Borders (Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου) |
| 2022 | ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ – Η μνήμη του τόπου | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 88min | - Υποψήφια για το βραβείο ΙΡΙΣ ταινίας τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κιν/φου (Iris Awards 2023, Nominated For Best Feature Documentary) |
| 2021 | Οφειλή | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 76min | - 1ο Βραβείο Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους (9ο Φεστιβάλ Κιν/φου Χανίων - Βραβείο Κοινού | Οκτώβριος 2021)
- Βραβείο Σκηνοθεσίας (15ου Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας | Νοέμβριος 2021) - Υποψήφια για το βραβείο ΙΡΙΣ ταινίας τεκμηρίωσης της Ελληνικής Ακαδημίας Κιν/φου (Iris Awards 2022, Nominated For Best Feature Documentary) - Best European Documentary Stanley Film Awards (fourth edition June 2022) - Best Feature Documentary Stockholm Gold Awards International Film Festival (May-Aug 2022) |
| 2019 | ΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΥΣ συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη[16] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 98min | - 2o Βραβείο (13o Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας 2019)
- Τελική υποψηφιότητα για βραβείο Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου[4] |
| 2015 | Το μέσα φως[17] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 92min | - Τιμητική Διάκριση (9 Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας 2015)
- Ειδικό Βραβείο Κριτικής Επιτροπής (2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Ιεράπετρας 2015) - Best Feature Documentary 2016 στο ARFF (Around Films Intern. Film Festival) - Best Documentary & Best Music στο L.G.F.F. |
| 2015 | Ολυμπία[19] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 45min | Βραβείο Kοινού (17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης 2015)[20] |
| 2014 | Μικρές ιστορίες Ρομά[21] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 67min | 1o Βραβείο Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους (3ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκ. Ιεράπετρας 2016)
2ο Βραβείο (2ο Διεθνές Φεστ. Πέρα από τα σύνορα, Καστελόριζο 2017) |
| 2012 | ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας το χρόνο[22] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 87min | 2o Βραβείο (6ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας 2012) |
| 2009 | Άλλος δρόμος δεν υπήρχε | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 87min | 1o Βραβείο (Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου 2010)[4]
1o Βραβείο (3ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας 2009) Βραβείο Κοινού (2Ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λευκωσίας 2009) |
| 2000 | Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν[23] | Ανθρωποκεντρικό Ντοκιμαντέρ | 52min | Βραβείο Καλύτερου Ελληνικού Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ
(2o Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας 2000) |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Σκηνοθέτες». www.gfc.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «25ο ΦΝΘ: Απονομή «Χρυσού Αλέξανδρου» στον Σταύρο Ψυλλάκη - Χανιώτικα Νέα». 10 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2026.
- ↑ PEK-News (18 Μαρτίου 2025). «Τρία βραβεία στη νέα ταινία του Σταύρου Ψυλλάκη στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης». ΠΕΚ - NEWS. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2026.
- 1 2 3 Βραβεία Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, 2021-06-16, https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=%CE%92%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%B5%CE%AF%CE%B1_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%91%CE%BA%CE%B1%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%BF%CF%85&oldid=8901843, ανακτήθηκε στις 2021-07-17
- ↑ «Σκηνοθέτες». www.gfc.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «Τραγικό σινεμά». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «Σταύρος Ψυλλάκης: Ιστορίες εμπιστοσύνης». CultureNow.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «Σκηνοθέτες». www.gfc.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2021.
- ↑ Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ (Ε.Ε.Ν)
- ↑ Άλλος δρόμος δεν υπήρχε
- ↑ «Σκηνοθέτες». www.gfc.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ Λάκης Παπαστάθης.
- ↑ «Η «Οφειλή» του Σταύρου Ψυλλάκη». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2022.
- ↑ ΦΡΑΓΚΟΣ, ΣΑΡΑΝΤΟΣ. «Η κινηματογραφική εμπειρία του ντοκιμαντέρ Οφειλή του Σταύρου Ψυλλάκη, του Σαράντου Φράγκου - Kommon». www.kommon.gr. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2022.
- ↑ «Η κινηματογραφική επιβίωση του φίλου στην «Oφειλή» του Σταύρου Ψυλλάκη / Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου». Χάρτης - Μηνιαίο περιοδικό Λόγου και Τέχνης. Ανακτήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 2022.
- ↑ ΓΙΑ ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΟΥΣ συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη, https://www.filmfestival.gr/el/movie-tdf/movie/12087, ανακτήθηκε στις 2021-07-17
- ↑ «Το Μέσα Φως - FLIX». flix.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «London Greek Film Festival» (στα αγγλικά). Wikipedia. 2020-08-09. https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=London_Greek_Film_Festival&oldid=971992700.
- ↑ Amoweb. ««Ο ανθρώπινος πόνος δεν είναι εμπόρευμα». Ο Σταύρος Ψυλλάκης μιλά για την «Ολυμπία» του». AIFF • Νύχτες Πρεμιέρας. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης» (στα αγγλικά). Wikipedia. 2020-08-09. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BB_%CE%9D%CF%84%CE%BF%CE%BA%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AD%CF%81_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82#%CE%92%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CE%AF%CE%B5%CF%82.
- ↑ Cylia. «Μικρές Ιστορίες Ρομά (67'), του Σταύρου Ψυλλάκη». www.aegeandocs.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2021.
- ↑ «ΜΕΤΑΞΑ: Ακούγοντας το χρόνο - FLIX». flix.gr. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2021.
- ↑ «Ταινίες αλφαβητικά». www.gfc.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2021.
Εξωτερικοί Σύνδεσμοι και Επιπλέον Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Άρθρο στους New York Times τον καιρό της καραντίνας (2020) για την ταινία μικρού μήκους "Η φωτογραφία μου" του Σταύρου Ψυλλάκης
- Μικρές Υιοθεσίες"Αφιέρωμα στο Έργο του Σταύρου Ψυλλάκη" εκδόσεις Chania Film Festival-Πυξίδα 2016
- Συνέντευξη του Σταύρου Ψυλλάκη στον Στράτο Κερσανίδη (ΕΠΟΧΗ, 13-03-2022 - "Σταύρος Ψυλλάκης: Ο άνθρωπος, ο τόπος, η μνήμη..."))
- Ένα υπαρξιακό δοκίμιο με τη γλώσσα του κινηματογράφου - Ένα κείμενο του Στρατή Μπουρνάζου (ΕΠΟΧΗ, 30-10-2022)
- Ο Σταύρος Ψυλλάκης είναι δημιουργός και δημιούργημα των ηρώων του - Συνέντευξη του Σταύρου Ψυλλάκη στον Μανώλη Κρανάκη (FLIX, 25-10-2022)