Ξανθιώτικο Καρναβάλι

From Βικιπαίδεια
Jump to navigation Jump to search
Ξανθιώτικο Καρναβάλι
Καρναβάλι Ξάνθης-Λογότυπο.png
Λογότυπο των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών
Ξανθιώτικο Καρναβάλι
ΕίδοςΚαρναβάλι, Αποκριές
ΣυχνότηταΕτησίως
ΤοποθεσίαΞάνθη, Ελλάδα
Συντεταγμένες41°08′21″N 24°53′17″E / 41.139189°N 24.887929°E / 41.139189; 24.887929Συντεταγμένες: 41°08′21″N 24°53′17″E / 41.139189°N 24.887929°E / 41.139189; 24.887929
Έτη δράσης54
Δημιουργία13 Φεβρουαρίου 1966 (1966-02-13)
Συμμετέχοντες16.000 καρναβαλιστές (2019)[1]
Προϋπολογισμός130.000€ (τουλάχιστον)
ΔιοργανωτήςΚέντρο Πολιτισμού Δήμου Ξάνθης
ΧορηγοίΑΜΣΤΕΛ, ΕΡΤ3
Ιστοσελίδα
Επίσημη Ιστοσελίδα
Πρόγραμμα 2020

Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι - Θρακικές Λαογραφικές ΕορτέςΚαρναβάλι Ξάνθης) είναι ο θεσμός με τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στην πόλη της Ξάνθης και ξεκίνησε το 1966. Έχει διαγράψει μια πορεία 55 ετών, που πέρασε ποικίλες φάσεις εξέλιξης και μετάλλαξης φθάνοντας έως τις μέρες μας.

Η Ξάνθη διοργανώνει το μεγαλύτερο Καρναβάλι της Βόρειας Ελλάδας και το δεύτερο μεγαλύτερο σε όλη την Ελλάδα, μετά το Καρναβάλι της Πάτρας. Κάθε χρόνο στην περίοδο του τριωδίου διοργανώνονται δεκάδες εκδηλώσεις για μικρούς και μεγάλους. Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι έχει να επιδείξει μια σειρά εκδηλώσεων γύρω από τη μουσική, το χορό και το θέατρο, εκθέσεις με εικαστικό ή άλλο περιεχόμενο, διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων και προβολές ταινιών καθώς και πολλές επιλογές για ψυχαγωγία, ξεφάντωμα και γλέντι. Στη διάρκεια των τριών αυτών εβδομάδων των καρναβαλικών εκδηλώσεων στην πόλη της Ξάνθης συρρέουν σπουδαίοι καλλιτέχνες για συναυλίες.

Η φήμη του Ξανθιώτικου Καρναβαλιού έχει περάσει τα τελευταία χρόνια τα σύνορα της Ελλάδας και έχει γίνει ιδιαίτερα γνωστό και αγαπητό στις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων. Επισκέπτες από την Βουλγαρία, την Τουρκία και τη Ρουμανία, έρχονται κάθε χρόνο για να δουν από κοντά το Καρναβάλι ενώ πολλοί είναι αυτοί που συμμετέχουν στην παρέλαση.[2]

Ιστορία[edit | edit source]

Μέχρι και την δεκαετία του 1950 οι αποκριάτικες εκδηλώσεις που διοργανώνονταν στην Ξάνθη είχαν κυρίως λαογραφικό χαρακτήρα, με έντονα προβεβλημένα τα παραδοσιακά θρακιώτικα στοιχεία. Συμμετείχαν κυρίως χορευτικά συγκροτήματα και όλοι οι πολιτιστικοί σύλλογοι των τριών νομών της Θράκης και κάποιοι γειτονικών περιοχών. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 ορισμένοι Ξανθιώτες με φαντασία, διάθεση και τόλμη προώθησαν την ιδέα των λαϊκών γιορτών κατά την περίοδο της Αποκριάς. Έτσι, το 1966 για πρώτη φορά οργανώθηκαν στη Ξάνθη οι Αποκριάτικες Θρακικές Γιορτές.[3] Οι Γιορτές του 1966 και 1967 οργανώθηκαν από την Τοπική Επιτροπή Τουρισμού και η σύλληψη της ιδέας τους ανήκει στο γιατρό Στέργιο Στάθη.[4] Επίσης, είναι γνωστό ότι τα πρώτα χρόνια, οι γειτονικές πόλεις ήθελαν πάση θυσία να πάρουν το Καρναβάλι στην πόλη τους. Αυτό δεν επιτεύχθηκε, καθώς, ο θεσμός είχε εδραιωθεί και οι τοπικοί άρχοντες και οι επαγγελματίες έκαναν το παν για να το διατηρήσουν.[5]

Στα πρώτα χρόνια, πριν τη δικτατορία, η Φ.Ε.Ξ. είχε αναλάβει την πραγματοποίηση των γιορτών, ενώ από τη μεταπολίτευση και μετά οι σύλ­λογοι της πόλης και των χωριών του νομού Ξάνθης, βοηθούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Στη διοργάνωσή τους από το 1986 - 1990 κύριο λόγο παίζει η Θρακική Θεατρική Σκηνή, ενώ από το 1991 οργανώνονται σύλλο­γοι ειδικά για τη συμμετοχή στις Θρακικές Λαογραφικές Γιορτές. Οι σύλ­λογοι όλοι με τους εκπροσώπους τους αποτελούν την Οργανωτική Επιτροπή. Από το 1987 δίπλα στον τίτλο «Θρακικές Λαογραφικές Εορτές», που είναι η επίσημη ονομασία του θεσμού (από το 1969), προστίθεται και ο τίτλος «Ξανθιώτικο Καρναβάλι».[6]

Σύλλογοι[edit | edit source]

Οι κύριοι συντελεστές του Καρναβαλιού δεν είναι άλλοι από αυτόνομους συλλόγους που έχουν ιδρυθεί από παρέες με μεράκι για δουλεία χωρίς να έχουν κάποια επιδότηση από κάποιο δημόσιο όργανο. Το μόνο έσοδο προέρχεται από τις Γιορτές Παλιάς Πόλης όπου όλοι οι σύλλογοι έχουν κάποιο στέκι με φαγητά. Κάθε σύλλογος ράβει τις στολές του με βάση το θέμα του Καρναβαλιού και τις διαθέτει στο κοινό. Οποιοσδήποτε επιθυμεί να συμμετάσχει στην παρέλαση πρέπει να κλείσει έγκαιρα τη στολή του από τον σύλλογο της αρεσκείας του. Η σειρά των συλλόγων στην παρέλαση προκύπτει πάντα μετά από κλήρωση.

Σύλλογοι που συμμετέχουν στη Μεγάλη Καρναβαλική Παρέλαση
Σύλλογοι Ίδρυση
1 Αθλητικός Μορφωτικός Σύλλογος «Άτλας Σελίνου»
2 Αμφιτρύωνες 1991
3 Αναποφάσιστοι 2000 (τελ. 2015) 2000
4 Άνοιξη 1992
5 Απαράδεκτοι 1995
6 Ατίθασοι 1992
7 Βάτραχοι 2008
8 Βίστωνες 1992
9 Διόνυσος 1991
10 Θάμυρις 1993
11 Θρακική Θεατρική Σκηνή 1975
12 KAVALATINO 2009
13 Κάβειροι 1992
14 Κατασκηνωτές 1987
15 Κυπριακή Ένωση Φοιτητών και Φίλων Ξάνθης 2002
16 Λύκειο των Ελληνίδων Ξάνθης 1976
17 Μορφωτικός Πολιτιστικός Αθλητικός Σύλλογος «Νέα Γενιά» 2019
18 Νεολαί®α 2009
19 Ξενιτεμένοι 2008
20 Οδρύσσες 1994
21 Π.Α.Σ. Αντίκας 2016
22 Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Γενισέας 2016
23 Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος «Ξάνθης Παράδοση» 2018
24 Πολιτιστικός Σύλλογος Ιάσμου Νομού Ροδόπης 1983
25 Πολιτιστικός Σύλλογος Μυρωδάτου «Οι Απίθανοι» 2014
26 Σπάρτακοι '82 1996
27 Σύλλογος Δαφνιωτών «Η Δήμητρα» 1995
28 Σύλλογος Εργαζομένων «Πλαστικά Θράκης» 2018
29 Σύλλογος Εργαζομένων ΣΕΚΕ 2002
30 Σύλλογος Θρακιωτών Επαρχίας Νέστου 1982
31 Σύλλογος Κρητών Φοιτητών «Ο Ψηλορείτης» 1991
32 Σύλλογος ΡΟΜ Κιμμερίων «Άγιος Γεώργιος» (τελ. 2015)
33 Σύλλογος Φοιτητών «Η Γέφυρα» 1994
34 Σώμα Ελληνικού Οδηγισμού 2013
35 Τrel@cademy.kom 2008
36 Οι Φίλοι 1986
Σύλλογοι που συμμετέχουν στις εκδηλώσεις των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών
Σύλλογοι Ίδρυση
1 Αρμένικη Κοινότητα Ξάνθης
2 Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός
3 Ενοριακός Σύλλογος Πηγαδίων «Χατζηγυριώτες» 2011
4 Επιμορφωτικός Σύλλογος Τέχνης και Παράδοσης Σταυρούπολης 2015
5 Θάμυρις 1993
6 Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης 1998
7 Κρητική Αδελφότητα Ξάνθης 1934
8 Λύκειο των Ελληνίδων Ξάνθης 1976
9 Πολιτιστική Στέγη Νέου Ερασμίου «Γεώργιος Βιζυηνός» 1982
10 Πολιτιστικός Λαογραφικός Σύλλογος «Η Θράκη»
11 Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος Γενισέας 2016
12 Πολιτιστικός Σύλλογος Διομήδειας 1986
13 Πολιτιστικός Σύλλογος Ευμοίρου
14 Πολιτιστικός Σύλλογος Κιμμερίων «Ο Αμφέραος» 1996
15 Πολιτιστικός Φυσιολατρικός Σύλλογος Τοξοτών 1982
16 Σύλλογος Αβάτου «Άβαντες»
17 Σύλλογος Εβριτών Ν. Ξάνθης 1996
18 Σύλλογος Θρακιωτών Επαρχίας Νέστου 1982
19 Σύλλογος Κυπρίων Ν. Ξάνθης 1989
20 Σύλλογος Λεύκης «Οι Πρωτοπόροι» 1987
21 Σύλλογος Μικρασιατών Ν. Ξάνθης «Αλησμόνητες Πατρίδες» 1992
22 Σύλλογος Ποντίων Ν. Ξάνθης 1974
23 Σύλλογος Ποντίων Χορευτών «Τραντέλλενες» 2009
24 Σύλλογος Σαρακατσάνων Ν. Ξάνθης «Ο Λεπενιώτης» 1978
25 Σώμα Ελλήνων Προσκόπων 1919-20
26 Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης 1952
27 Χορευτικός Όμιλος Ξάνθης 2011

Πρόγραμμα[edit | edit source]

Οι εκδηλώσεις ξεκινούν 3 βδομάδες πριν την Μεγάλη Τεσσαρακοστή με την Τελετή Έναρξης. Το σύνθημα της έναρξης των γιορτών δίνεται από τον Δήμαρχο της πόλης στην Κεντρική Πλατεία, κάτω από τη λάμψη των πυροτεχνημάτων. Από εκείνη την ημέρα ξεκινάει μια σειρά από εκδηλώσεις στην Κεντρική Πλατεία, στο Δημοτικό Αμφιθέατρο και σε διάφορα σημεία της πόλης.

Βραδινή Παρέλαση 2019
Βραδινή Παρέλαση (2019)

Το πρώτο Σάββατο των γιορτών γίνεται η Παρέλαση της Λαογραφίας. Οι Λαογραφικοί Σύλλογοι ξεκινώντας από διάφορα σημεία της πόλης, παρελαύνουν χορεύοντας και ανταμώνουν στην Κεντρική Πλατεία για να χορέψουν όλοι μαζί.

Την Τσικνοπέμπτη, στον χώρο του κλειστού αθλητικού κέντρου «Φίλιππος Αμοιρίδης», πραγματοποιείται η Βραδιά Παραδοσιακών Γεύσεων, όπου οι Λαογραφικοί Σύλλογοι της πόλης προσφέρουν τα τοπικά τους εδέσματα, ενώ παράλληλα στήνεται ένα μεγάλο γλέντι με χορούς και μουσικές από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Στο Δημοτικό Αμφιθέατρο γίνονται οι Βραδιές Λαογραφίας, όπου οι Λαογραφικοί Σύλλογοι χορεύουν παραδοσιακούς χορούς και δίνουν παραστάσεις, παρουσιάζοντας διάφορα δρώμενα, ήθη και έθιμα από όλη την Ελλάδα.

Στην Κεντρική πλατεία πραγματοποιούνται όλες οι συναυλίες, με τη συμμετοχή διασήμων τραγουδιστών όπως: Ελεωνόρα Ζουγανέλη, Ονιράμα, Goin' Through, Stavento, Locomondo, Δέσποινα Βανδή, Γιώργος Τσαλίκης, Koza Mostra, Γιώργος Σαμπάνης, Νίκος Κουρκούλης, VEGAS, Ελένη Φουρέιρα, Demy, Γιώργος Γιαννιάς, Μιχάλης Χατζηγιάννης, Πέγκυ Ζήνα, κ.α.

Μια βδομάδα πριν από τη μεγάλη παρέλαση, γίνεται η Παιδική Καρναβαλική Παρέλαση με τη συμμετοχή των μαθητών των δημοτικών σχολείων. Πρόκειται για την κορυφαία στιγμή όχι μόνο της Αποκριάς, αλλά και όλης της χρονιάς για τα παιδιά και τους γονείς.[7]

Το βράδυ του τελευταίου Σαββάτου διοργανώνεται η Βραδινή Καρναβαλική Παρέλαση, που αποτελεί ουσιαστικά το προοίμιο κι αναπόσπαστο μέρος για την κορύφωση των εορτών. Σ' αυτήν συμμετέχουν ελεύθερα οι καρναβαλιστές, ντυμένοι με παλαιότερες στολές. Η παρέλαση καταλήγει στην Κεντρική Πλατεία όπου στήνεται ένα μεγάλο πάρτι. Αργότερα το πάρτι συνεχίζεται στην Παλιά Πόλη μέχρι πρωίας.[8]

Το κάψιμο του Τζάρου και η τελετή λήξης (2019)
Το κάψιμο του Τζάρου (2019)

Την επόμενη μέρα ξεκινάει από την είσοδο της πόλης η Μεγάλη Καρναβαλική Παρέλαση, το αποκορύφωμα των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών. Άρματα, χιλιάδες καρναβαλιστές, μικροί και μεγάλοι ξεχύνονται στους δρόμους της πόλης σε ξέφρενους ρυθμούς, σε μία πανδαισία χρωμάτων, ήχων και γλεντιού. Η παρέλαση καταλήγει στο παλαιό Γήπεδο του Α.Ο. Ξάνθης μετά από μια διαδρομή 3 χλμ. και τελειώνει με ένα υπαίθριο πάρτι των συλλόγων.

Τελετή λήξης[edit | edit source]

Ο θεσμός κλείνει με την Τελετή Λήξης και το έθιμο της καύσης του ομοιώματος του Τζάρου στον ποταμό Κόσυνθο.

Ο «Τζάρος» ή «Τζάρους» κατά τους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης, ήταν ένα κατασκευασμένο ανθρώπινο ομοίωμα, τοποθετημένο πάνω σε έναν σωρό από πουρνάρια. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοσή, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, ο Τζάρος καιγόταν στο κέντρο μιας αλάνας, πλατείας ή σε υψώματα, για να μην έχουν το Καλοκαίρι ψύλλους. Το έθιμο αυτό το έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακώβ της Ανατολικής Θράκης και αναβιώνει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού, ο οποίος βρίσκεται κοντά στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου. Η ονομασία «Τζάρος» προέκυψε από τον ιδιόρρυθμο ήχο (τζ,τζ,τζ) που δημιουργούσε η καύση του θάμνου. Ένα φαντασμαγορικό σόου πυροτεχνημάτων ολοκληρώνει την τελετή.[9]

Θέμα Καρναβαλιού[edit | edit source]

Κάθε χρόνο ένα διαφορετικό θέμα επιλέγεται από το Κέντρο Πολιτισμού του Δήμου Ξάνθης και βάσει αυτού οι σύλλογοι δημιουργούν τις καρναβαλικές στολές. Η Βασίλισσα του Καρναβαλιού επιλέγεται μετά από διαγωνισμό και ψηφοφορία από τους Συλλόγους και το Κέντρο Πολιτισμού ή με απευθείας ανάθεση από το Κέντρο Πολιτισμού.

Χρονιά Θέμα Βασίλισσα Καρναβαλιού Παρουσιαστής Φιλοξενούμενη Πόλη
2020 Όνειρα, Χρώματα, Μυρωδιές και Αρώματα Τζούλια Νόβα Ελένη Τσολάκη Σύβρος Λευκάδας
2019 Έρως Ανίκατε Μάχαν Δήμητρα Μπαλιάκα Δημήτρης Ουγγαρέζος Ωραιοκάστρο Θεσσαλονίκης
2018 Καρναβάλι των Χρωμάτων Μαρία Δαλακούρα Δημήτρης Ουγγαρέζος Ωραιοκάστρο Θεσσαλονίκης
2017 4 Εποχές Βάγια Χρυσού Ζέρβα Θέμης Γεωργαντάς Ωραιοκάστρο Θεσσαλονίκης
2016 Σαν Παλιό Σινεμά Κωνσταντίνα Καρκάνη Τάσος Ριζόπουλος Ωραιοκάστρο Θεσσαλονίκης
2015 50 Χρόνια Ξανθιώτικο Καρναβάλι Άξια Ανδρεαδάκη Γιώργος Λιανός -
2014 Mundial Καρναβαλιού Ευαγγελία Αραβανή Χρήστος Νέζος -
2013 Έτσι γλεντάμε κι ας λεν ότι χρωστάμε Λάουρα Νάργες Χρήστος Νέζος -
2012 Τσίρκο η Ελλάς Εμινέ Γεσίρ Χρήστος Νέζος -
2011 ΔΝΤ (Διεθνής Νομισματική Τρέλα) Σάσα Μπάστα Χρήστος Νέζος -
2010 Καρναβάλι Ερωτευμένων Δήμητρα Αλεξανδράκη Χρήστος Νέζος, Ματθίλδη Μαγγίρα -
2009 Τα Παραμύθια της Γιαγιάς... Μια φορά και έναν καιρό Κατερίνα Στικούδη Χρήστος Νέζος -
  • Από το 2018 το Καρναβάλι της Ξάνθης, εκτός από την καθιερωμένη Βασίλισσα, έχει και Βασιλιά, τον «πειρατή» Παναγιώτη Γεωργίου.[10] Επιπλέον, αποφασίστηκε η εκάστοτε Βασίλισσα να συνοδεύεται από πριγκίπισσες.
  • Το 2016 για πρώτη φορά, συμμετείχε στο Ξανθιώτικο Καρναβάλι το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης ως φιλοξενούμενη πόλη, ανοίγοντας τη Μεγάλη Παρέλαση.[11] Έκτοτε, συμμετείχε για τρεις συνεχόμενες χρονιές, ενώ το 2020 θα συμμετάσχει ως φιλοξενούμενη πόλη ο Σύβρος Λευκάδας.[12]

Δείτε επίσης[edit | edit source]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[edit | edit source]

Πηγές[edit | edit source]

  1. https://xanthidaily.gr/2019/03/10/%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BE%CE%B5-%CE%B7-%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CE%B8%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CF%87%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1/
  2. «Έπεσε η "αυλαία" του καρναβαλιού στην Ξάνθη - Πλήθος επισκεπτών από Τουρκία, Βουλγαρία και Ρουμανία». thestival.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  3. «Πρόγραμμα Αποκρηάτικες Θρακιώτικες Εορτές στην Ξάνθη 1966 Αρχείο». Google Docs. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  4. «Ιστορία του Θεσμού | Κέντρο Πολιτισμού Δήμου Ξάνθης». 27 Ιανουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  5. Μουσόπουλος, Θανάσης (2015). «50 Χρόνια Θρακικές Λαογραφικές Εορτές Ξανθιώτικο Καρναβάλι». Google Docs. Κέντρο Πολιτισμού Δήμου Ξάνθης. σελ. 10. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  6. «Αρχείο Προγράμματος 1987». Google Docs. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  7. XanthiNea.gr. «Καρναβάλι Ξάνθης 2020: Παιδική παρέλαση την Κυριακή 23/02». XanthiNea.gr | Ξάνθη Νέα | Ηλεκτρονική εφημερίδα. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  8. XanthiNea.gr. «Ξημέρωσε στην Ξάνθη με καρναβαλιστές στις σκεπές - Ξέφρενο πάρτι το βράδυ του Σαββάτου (+BINTEO)». XanthiNea.gr | Ξάνθη Νέα | Ηλεκτρονική εφημερίδα. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  9. «Visit Greece | Καρναβάλι της Ξάνθης». www.visitgreece.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  10. «Η Ξάνθη εκτός από βασίλισσα, φέτος έχει και βασιλιά και μάλιστα από τη Θεσσαλονίκη - Η αφορμή και η πρόταση». seleo.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  11. «Γκρουπ από το Ωραιόκαστρο στην καρναβαλική παρέλαση της Ξάνθης». www.metrosport.gr. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020. 
  12. «Καραναβαλιστές Σύβρου Λευκάδας | Κέντρο Πολιτισμού Δήμου Ξάνθης». 21 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2020.