Ναρτσίζα Ζμιχόφσκα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ναρτσίζα Ζμίχοφσκα
Narcyza Zmichowska Polish writer.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Narcyza Żmichowska (Πολωνικά)
Γέννηση4  Μαρτίου 1819[1][2][3][4][5]
Βαρσοβία
Θάνατος24  Δεκεμβρίου 1876[1][4][5]
Βαρσοβία
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Ποβόνσκι
ΨευδώνυμοGabryella[6] και Gabriella[6]
Χώρα πολιτογράφησηςΠολωνία
Ρωσική Αυτοκρατορία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Μητρική γλώσσαΠολωνικά
Ομιλούμενες γλώσσεςΠολωνικά[7]
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταποιήτρια
συγγραφέας
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Ναρτσίζα Ζμίχοφσκα (γεν. στη Βαρσοβία, 4 Μαρτίου 1819 – 24 Δεκεμβρίου 1876, στη Βαρσοβία) ήταν πολωνή μυθιστοριογράφος και ποιήτρια. Είναι γνωστή και από το ψευδώνυμο Γκαμπριέλα. Η Ζμίχοφσκα θεωρείται πρόδρομος του φεμινισμού στη Πολωνία.

Το πρώτο μυθιστόρημα της Ζμίχοφσκα, το Poganka (Παγανιστής), δημοσιεύτηκε το 1846. Είναι γνωστό ότι στο πρώτο μυθιστόρημα της εκφράζει το ενδιαφέρον της στην Παουλίνα Ζμπίσεφσκα, μια φίλη της. Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις του Πανεπιστημίου του Βορείου Ιλινόι το 2012 σε μετάφραση της δρ. Ούρσουλα Φίλιπς.[8] Το 1960 το πανεπιστήμιο του Βρότσουαφ εξέδωσε τις επιστολές που είχε γράψει η Ζμίχοφσκα με παραλήπτες την οικογένεια της και τους φίλους της, σε πέντε τόμους. Στις επιστολές της εξέφρασε το ενδιαφέρον της για τον παντρεμένο άνδρα Έντβαρντ Ντέμποφσκι. Αυτό προκάλεσε ένα γνωστό σκάνδαλο. Η φιλία της με την συγγραφέα και ακτιβίστρια Μπιμπιάνα Μορατσέφσκα (η οποία ήταν ανύπαντρη από δική της επιλογή, όπως η Ναρτσίζα) διήρκεσε 32 χρόνια.[9]

Ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ζμίχοφσκα έπιασε δουλειά ως παιδαγωγός για τον οίκο ευγενών Ζαμόισκι το 1838. Σε ταξίδι με τον εργοδότη της στο Παρίσι, επανενώθηκε με τον αδερφό της, τον Έραζμ, ο οποίος ήταν Πολωνός επαναστατικός που εξορίστηκε από τη ρωσική Πολωνία (ο όρος ρωσική Πολωνία αναφέρεται στις περιοχές της πρώην Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας που προσαρτήθηκαν από τη Ρωσική Αυτοκρατορία κατά τους τρεις διαμελισμούς της Πολωνίας στα τέλη του 18ου αιώνα) μετά την αποτυχημένη Εξέγερση του Νοεμβρίου, την οποία κατέστειλε ο Αυτοκρατορικός Στρατός. Οι πολιτικές και κοινωνικές απόψεις του αδερφού της επηρέασαν σημαντικά την Ναρτσίζα. Ακολουθώντας την συμβουλή του, η Ναρτσίζα σπούδασε στην Εθνική Βιβλιοθήκη και έγινε μια από τις πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στην Γαλλική Ακαδημία.[10][11][12]

Η προτομή της Ναρτσίζα Ζμίχοφσκα από τον Βουαντίσουαφ Ραντζίκοφσκι στο Ιστορικό Μουσείο της Κρακοβίας.

Η παραμονή στην Γαλλία άλλαξε ολοκληρωτικά τον χαρακτήρα της Ζμίχοφσκα. Άρχισε να εκφράζει δημόσια τις ριζοσπαστικές της απόψεις για τις γυναίκες. Ο μεγαλοαστικός περίγυρος της την αποκαλούσε "εκκεντρική". Χάρη στην τέλεια γνώση γαλλικών που απέκτησε, η Ναρτσίζα κατάφερε να βρει εύκολα δουλειά στην κατεχόμενη Πολωνία. Η Ναρτσίζα έγινε παιδαγωγός των τεσσάρων παιδιών του Στανίσουαφ Κισιελέτσκι, σε ένα κτήμα κοντά στην Ουόμζα. Η Ναρτσίζα έκανε συχνά ταξίδια στη Βαρσοβία, όπου συναντούνταν με άλλους διανοούμενους. Η Ναρτσίζα άρχισε να γράφει στο περιοδικό Pierwiosnek (Πρίμουλα). Άρχισε να γράφει τακτικά σε διάφορα περιοδικά, όπως τα Pielgrzym (η αρχισυντάκτρια του περιοδικού ήταν η Ελεονώρα Ζιέμιετσκα) και Przegląd Naukowy, στο οποίο αρθρογραφούσαν και άλλες γυναίκες. Εκείνη την εποχή στην Ρωσική Πολωνία επικρατούσε καθεστώς λογοκρισίας. Η Ζμίχοφσκα ίδρυσε μια ομάδα σουφραζετών η οποία δραστηριοποιήθηκε στην Βαρσοβία το 1842-1849. Η ομάδα αυτή συμμετείχε και σε αντιτσαρικές δραστηριότητες. Συνελήφθη από τους Ρώσους στο Λούμπλιν και καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλάκιση για την συμμετοχή της στην Ένωση του Πολωνικού Λαού, το 1849.[13]

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Poganka (Ο Παγανιστής) OCLC 10016526
  • Książka pamiątek (Το Βιβλίο των Αναμνηστικών)
  • Dwoiste życie (Διπλή Ζωή)
  • Czy to powieść; (Είναι αυτό ένα Μυθιστόρημα;) OCLC 26836636
  • Ścieżki przez życie (Μονοπάτια μέσα στη Ζωή) OCLC 4232707
  • Biała róża (Λευκό Ρόδο) OCLC 28856696
  • Wolne chwile Gabryelli (Οι ελεύθερες στιγμές της Γκαμπριέλας)
  • Wykład nauk przeznaczonych do pomocy w domowym wychowaniu panien (Διαλέξεις για την ανατροφή των κοριτσιών)
  • Wybór powieści (Συλλογή μυθιστορημάτων) OCLC 3277138

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12075366v. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. 2,0 2,1 International Music Score Library Project. Category:Żmichowska,_Narcyza. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 FemBio. 29539. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. zmichowska-narcyza.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Πολωνικά) Internetowy Polski Słownik Biograficzny. narcyza-zmichowska.
  6. 6,0 6,1 Czech National Authority Database. ola2003198117. Ανακτήθηκε στις 30  Αυγούστου 2020.
  7. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12075366v. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  8. Maria Woźniakiewicz-Dziadosz, Dzieje przyjaźni entuzjastek w świetle listów Narcyzy Żmichowskiej do Bibianny Moraczewskiej (PDF file, direct download 81.7 KB) Lublin University.
  9. Maria Woźniakiewicz-Dziadosz, Dzieje przyjaźni entuzjastek w świetle listów Narcyzy Żmichowskiej do Bibianny Moraczewskiej (PDF file, direct download 81.7 KB) Lublin University.
  10. Maria Woźniakiewicz-Dziadosz, Dzieje przyjaźni entuzjastek w świetle listów Narcyzy Żmichowskiej do Bibianny Moraczewskiej (PDF file, direct download 81.7 KB) Lublin University.
  11. Marta Mizuro, Barbara Winklowa: Narcyza Żmichowska i Wanda Żeleńska, (ISBN 978-83-08-03496-5) Onet.pl book review.
  12. A. Gruszczyńska, Ślady ruchu lesbijskiego. University of Wrocław.
  13. «Żmichowska Narcyza». Internetowa encyklopedia PWN. http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;4003004. Ανακτήθηκε στις 25 October 2014.