Ναίβιος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γναίος Ναίβιος
Gnaeus Naevius01.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Gnaeus Naevius (Λατινικά)
Γέννηση275 π.Χ.
Capua
Θάνατος201 π.Χ.[1]
Ιτύκη
Χώρα πολιτογράφησηςΑρχαία Ρώμη
Ιδιότηταποιητής, θεατρικός συγγραφέας και συγγραφέας

Ο Ναίβιος (Gnaeus Naevius) ήταν Ρωμαίος επικός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας της αρχαϊκής περιόδου. Γεννήθηκε περίπου το 270[2] και πέθανε το 201 π.Χ. Σημείωσε αξιόλογη λογοτεχνική καριέρα στη Ρώμη, ώσπου τα σατυρικά σχόλια που έγραφε στις κωμωδίες του προσέβαλλαν την οικογένεια του Μέτελλου, ένας από την οποία ήταν ύπατος. Αφού έμεινε για λίγο στη φυλακή, μετανόησε και κατόπιν ελευθερώθηκε από τους δημάρχους (αυτοί που είχαν τη δύναμη του habeas corpus). Μετά από δεύτερη προσβολή εξορίστηκε στην Τυνησία, όπου έγραψε τον Επιτάφιό του και έπειτα αυτοκτόνησε. Οι κωμωδίες του ανήκουν στο γένος της comoedia palliata, μια διασκευή της ελληνικής Νέας Κωμωδίας. Σαν στρατιώτης στους Καρχηδονιακούς Πολέμους υπήρξε βαθιά πατριώτης, εφηύρε ένα νέο είδος που ονομάζεται praetexta fabula, μια προέκταση της τραγωδίας στα ρωμαϊκά εθνικά πρόσωπα ή γεγονότα, η οποία ονομάστηκε έτσι από την toga praetexta που φορούσαν οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι. Από τα κείμενά του σώζονται μόνο αποσπάσματα από αρκετά ποιήματα που διατηρήθηκαν από παραπομπή μεταγενέστερων αρχαίων γραμματικών (Χαρίσιος, Αίλιος Δονάτος, Σέξτος Πομπήιος Φέστος, Αύλος Γέλλιος, Ισίδωρος Ισπανός, Μακρόβιος, Νόνιος Μάρκελλος, Πρισκιανός, Μάρκος Τερέντιος Βάρων).

Ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επικρατεί μεγάλη αβεβαιότητα όσον αφορά τη ζωή του. Από τα σχόλια που κάνει ο Αύλος Γέλλιος κρίνοντας τον Επιτάφιό του ότι είναι γραμμένος με ύφος αλαζονικό, βγαίνει το συμπέρασμα ότι γεννήθηκε σε μία από τις ρωμαϊκές επαρχίες στην Καμπανία[3]. Αλλά η φράση αυτή φαίνεται να έχει χρησιμοποιηθεί παροιμιωδώς για τον κομπασμό. Και επειδή υπήρχε η τάξη των πληβείων στη Ρώμη, είναι αρκετά πιθανόν να ήταν εκ γενετής Ρωμαίος κάτοικος. Υπηρέτησε είτε στο ρωμαϊκό στρατό, είτε μεταξύ των συμμάχων στον Πρώτο Καρχηδονιακό Πόλεμο και γι' αυτό πρέπει να έφτασε στην ωριμότητα πριν από το 241 π.Χ.

Η καριέρα του σαν θεατρικός συγγραφέας ξεκίνησε με την παρουσίαση ενός δράματος περί το έτος 235 π.Χ. και συνεχίστηκε για τριάντα χρόνια. Προς το τέλος της ζωής του αντιμετώπισε την εχθρότητα μιας μερίδας ευγενών, ειδικά της οικογένειας του Μέτελλου, με επιθέσεις εναντίον της οποίας έκανε επί σκηνής και λόγω της αντίδρασής τους φυλακίστηκε[4]. Αφού έγραψε δύο έργα κατά τη διάρκεια της φυλακίσεώς του, όπου απολογήθηκε για την προηγούμενη αγενή συμπεριφορά του, απελευθερώθηκε μέσω της επιρροής των δημάρχων. Λίγο αργότερα έπρεπε να αποσυρθεί από τη Ρώμη γύρω στο 204 π.Χ. στην Τυνησία. Κατά τη διάρκεια της εξορίας του, όταν αποσύρθηκε από την ενεργή καριέρα του ως θεατρικός συγγραφέας, το συνέθεσε ή το ολοκλήρωσε στον Πρώτο Καρχηδονιακό Πόλεμο. Πιθανότατα η τελευταία του συγγραφή ήταν ο δικός του Επιτάφιος, γραμμένος σε σατούρνιο στίχο.

Αν οι στίχοι υποκρύπτουν ζήλια για την αυξανόμενη κυριαρχία του Έννιου, η ζωή του Ναίβιου πρέπει να επιμηκυνθεί πιθανόν μετά το 204 π.Χ., έτος κατά το οποίο ο Έννιος ξεκίνησε την καριέρα του σαν συγγραφέας στη Ρώμη. Σε αντίθεση με το Λίβιο Ανδρόνικο, ο Ναίβιος ήταν ντόπιος Ιταλός και όχι Έλληνας. Επίσης υπήρξε αυθεντικός συγγραφέας και όχι ένας απλός συλλέκτης ή μεταφραστής. Εάν οφείλεται στο Ναίβιο το γεγονός ότι οι μορφές της λατινικής λογοτεχνίας αντιγράφθηκαν εξ αρχής από εκείνες της ελληνικής λογοτεχνίας οφείλεται στο Ναίβιο το ότι

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σαν τον Λίβιο ο Ναίβιος υπήρξε επαγγελματίας στο να προσαρμόζει ελληνικές τραγωδίες και κωμωδίες στη ρωμαϊκή σκηνή. Ανάμεσα στους τίτλους των τραγωδιών του βρίσκονται ο Αίγισθος, ο Λυκούργος, η Ανδρομάχη ή ο Έκτορας, ο Δούρειος Ίππος. Το τελευταίο έργο ονομάστηκε και παραστάθηκε στα εγκαίνια του θεάτρου του Πομπήιου το έτος 55 π.Χ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. (Γαλλικά) BnF authorities. data.bnf.fr/ark:/12148/cb124152123. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  2. «FJCL Latin Literature Study Guide» (PDF). Florida Junior Classical League. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2014. 
  3. Gellius 1.24.1.
  4. Plautus, [[Miles Gloriosus (play)|]] 211.