Νέο Κύμα (ιστοριογραφικό ρεύμα)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Νέο Κύμα.

Νέο Κύμα έχει ονομαστεί η διεπιστημονική προσέγγιση που εστιάζει κυρίως στη μελέτη του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και εκπροσωπείται στην Ελλάδα κυρίως από τον Στάθη Καλύβα και τον Νίκο Μαραντζίδη. Οι ιστοριογραφικές αναγνώσεις του Νέου Κύματος έχουν προκαλέσει αντιπαράθεση μεταξύ ιστορικών, γύρω από τη φύση των εμφυλίων συγκρούσεων, τη διάρκειά τους, τις προθέσεις των πρωταγωνιστών της και την παραμελημένη αριστερή βία.[1]

Ιστοριογραφικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απέναντι στη λεγόμενη αναθεωρητική ματιά των ιστορικών της γενιάς του ’60-’70, που είχε καθιερωθεί ήδη στη Μεταπολίτευση ως η νέα επιστημονική ορθοδοξία, εμφανίστηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 μια νέα αναθεωρητική ματιά, η λεγόμενη και μετα-αναθεωρητική,[2] η οποία θέλησε να διαφοροποιηθεί και να αμφισβητήσει τις μέχρι τότε ιστοριογραφικές «βεβαιότητες» και «ορθοδοξίες»[3]. Αυτές οι νέες αναθεωρητικές ματιές ονομάστηκαν Νέο Κύμα.[4][3] Φορέας αυτής της νέας αναθεωρητικής ματιάς έγινε το «Δίκτυο για τη Μελέτη των Εμφυλίων Πολέμων» με κυριότερους εκπρόσωπους τον Καλύβα και τον Μαραντζίδη. Tο δίκτυο αυτό σχηματίστηκε με τη συσπείρωση μιας ομάδας ερευνητών, διδακτόρων και ακαδημαϊκών που εκφράζουν ποικίλες ιδεολογικές θέσεις ενώ παράλληλα προέρχονται από διάφορα επιστημονικά πεδία.[5]

Θέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

[εικονίδιο] Η ενότητα αυτή είναι κενή, ανεπαρκώς ανεπτυγμένη ή ανολοκλήρωτη. Η βοήθειά σας είναι καλοδεχούμενη!

Η συγκεκριμένη σχολή αυτοπροσδιορίζεται ως «ανεξάρτητη και αντικειμενική»[6]. Θεωρεί πως η Ερυθρά Τρομοκρατία αποτελεί τον κύριο λόγο για το φαινόμενο του δοσιλογισμού και της συνεργασίας πολιτών με τις αρχές κατά τη περίοδο της κατοχής[6] και υποστηρίζει πως ο χαρακτήρας της βίας του ΕΑΜ ήταν αυθαίρετος και ταυτόσημος με τη σοβιετική τρομοκρατία.[7]. Ο Μαραντζίδης υποστηρίζει πως λόγω των διώξεων του μετεμφυλιακού κράτους νομιμοποιήθηκε ηθικά η αριστερή κουλτούρα.[8]

Κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι απόψεις του Νέου Κύματος επικρίθηκαν και έγιναν αντικείμενο συζήτησης τη δεκαετία του 2000 μέσω δημοσιεύσεων, κυρίως σε εφημερίδες όπως Τα Νέα και η Ελευθεροτυπία[9]. Η ιστορική ανάγνωση του Νέου Κύματος έχει υπάρξει αντικείμενο επιστημονικής διαφωνίας και έχει δεχθεί κριτική από ιστορικούς. Ενδεικτικά, ο Κώστας Παλούκης αναφέρει πως «όσοι διεκδίκησαν η/και διεκδικούν μία μορφή αποπολιτικοποιημένης αναθεώρησης της ιστορίας απέναντι στην καθ' αυτούς καθεστηκυία αριστερή ιστοριογραφία, εκκινούν είτε από έναν ανοιχτό, είτε από έναν συγκαλυμμένο αντικομμουνισμό».[7]. Ο Ιάσονας Χανδρινός υποστηρίζει πως δεν τεκμηριώνονται σχέδια μαζικών εκκαθαρίσεων η γενικών σφαγών αμάχων ενώ η έκρηξη της βίας «ήταν απότοκη ενός μαζικού εξοπλισμού κοινωνικών δυνάμεων με σαφή εθνικοαπελευθερωτικά-κοινωνικά αιτήματα, παρά σχέδιο δράσης μιας δομικά βίαιης κομματικής ηγεσίας».[10]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αντωνίου, Γιώργος· Μαραντζίδης, Νίκος (2008). «Το επίμονο παρελθόν». Στο: Αντωνίου, Γιώργος· Μαραντζίδης, Νίκος. Η εποχή της σύγχυσης. Η δεκαετία του ’40 και η ιστοριογραφία. Αθήνα: Εστία. σελ. 11-52. 
  • Δορδανάς, Στράτος (2015). «Ο Goldgahen, το «νέο κύμα» και ο «διάλογος για την ιστορία»: Όψεις και όροι της δημόσιας ιστορίας στη Γερμανία και στην Ελλάδα». Στο: Ανδρέου, Αντρέας Π.· Κακουριώτης, Σπύρος· Κόκκινος, Γιώργος· Λεμονίδου, Έλλη· Παπανδρέου, Ζέτα· Πασχαλούδη, Ελένη. Η Δημόσια Ιστορία στην Ελλάδα. Χρήσεις και καταχρήσεις της ιστορίας. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. σελ. 99-116. ISBN 9789604585311. 
  • Μπακογιάννη, Κατερίνα (2014). «Νίκος Μαραντζίδης: «Εχω ξαδέλφια στελέχη του ΚΚΕ. Θεωρούν ότι προδίδω την οικογένεια»». Η Καθημερινή. https://www.kathimerini.gr/opinion/interviews/776107/nikos-marantzidis-echo-xadelfia-stelechi-toy-kke-theoroyn-oti-prodido-tin-oikogeneia/. Ανακτήθηκε στις 12/3/2021. 
  • Παλούκης, Κώστας (2017). «Η λογική της ενδοαριστερής βίας: Κομματικοί εναντίον τροτσκιστών/αρχειομαρξιστών». Στο: Βόγλης, Πολυμέρης· Παπαθανασίου, Ιωάννα· Σακελλαρόπουλος, Τάσος. Δεκέμβρης 1944: Το παρελθόν και οι χρήσεις του. Αλεξάνδρεια. σελίδες 103–123. ISBN 978-960-221-731-3. 
  • Τζούκας, Βαγγέλης (2012). ««Ο Εμφύλιος μέσα τους». Σύγχρονες ερμηνείες για τη δεκαετία 1940-1950 και πολιτικές διαμάχες στην ελληνική μετανεωτερικότητα». Στο: Δαλκαβούκης, Βασίλης Κ.· Πασχαλούδη, Ελένη· Σκουλίδας, Ηλίας· Τσέκου, Κατερίνα. Αφηγήσεις για τη δεκαετία του 1940. Από το λόγο του κατοχικού κράτους στη μετανεωτερική ιστοριογραφία. Αθήνα: Επίκεντρο. σελ. 399-417. 
  • Χανδρινός, Ιάσονας (2012). Το τιμωρό χέρι του λαού: Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα. Αθήνα: Θεμέλιο. ISBN 978-960-310-356-1. 
  • (Αγγλικά)Kornetis, Kostis (2014). From Reconciliation to Vengeance: The Greek Civil War on screen in Pantelis Voulgaris’s "A Soul so Deep" and Kostas Charalambous’s "Tied Red Thread". Νέα Υόρκη: FILMICON: Journal of Greek Film Studies. σελ. 95-116. 

Περαιτέρω ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]