Κοινά

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ένα αγαθό για να χαρακτηριστεί  κοινό πρέπει να αποτελεί πόρο, δεξαμενή δηλαδή παροχής υπηρεσιών ή αγαθών, στα πλαίσια μιας ομάδας – κοινότητας, της οποίας ο αριθμός των μελών είναι ξεκάθαρα προσδιορισμένος. Θα πρέπει επίσης η διαχείριση του πόρου από την κοινότητα αυτή των χρηστών, να γίνεται βάση ενός κανονιστικού – θεσμικού πλαισίου, το οποίο οι ίδιοι θα διαμορφώνουν  και θα εφαρμόζουν, βασιζόμενοι σε σχέσεις αλληλεγγύης και εμπιστοσύνης , με στόχο τη διατήρηση της βιωσιμότητας και της ανάπτυξης του.

Η ύπαρξη των κοινών μας πάει πολλά χρόνια πίσω στις πρώτες οργανωμένες ανθρώπινες κοινότητες, οι οποίες μέσω  της αυτοδιαχείρισης των κοινών φυσικών πόρων (βοσκοτόπια, ψαρότοποι) επιδίωκαν να πετύχουν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, διατηρώντας και προστατεύοντας ταυτόχρονα την λειτουργικότητα και την απόδοση τους, κάτι που σε πάμπολλες περιπτώσεις συνεχίζει να συμβαίνει, σε τεράστια κομμάτια αυτού του κόσμου. Οι φυσικοί  λοιπόν αυτοί πόροι αποτελούν και την πρώτη μεγάλη κατηγορία των κοινών.

Στην πορεία του χρόνου, το φάσμα των κοινών αγαθών διευρύνθηκε και εμπλουτίστηκε ποικιλόμορφα, ανάλογα με τον πολιτιστικό και κοινωνικό χαρακτήρα κάθε περιοχής και ακολουθώντας τις τεχνολογικές εξελίξεις. Έτσι τα κοινωνικά και αστικά  κοινά περιλαμβάνουν  τις τράπεζες χρόνου, τον ανοιχτό κώδικα, την ομότιμη παραγωγή,τους συλλόγους εθελοντικής αιμοδοσίας, την ανταλλαγή γνώσης στα πλαίσια της ακαδημαϊκής κοινότητας, το διαδίκτυο, την εκ περιτροπής  χρήση ι.χ. προς την εργασία κ.λ.π . Τα δημόσια κοινά περιλαμβάνουν το οδικό δίκτυο, τις υποδομές υγείας τις τηλεπικοινωνίες,

Τα κοινά σύμφωνα με τον David Bollier μας βοηθούν να πετύχουμε ποιο δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη από αυτήν που μπορεί να μας προσφέρει η ιδιωτική αγορά και το κράτος διότι:

α. Μειώνουν την ανασφάλεια και την ανισότητα

β. Περιορίζουν την ανεξέλεγκτη λειτουργία των αγορών.

γ. Προτρέπουν και ωθούν τους ανθρώπους να πάρουν στα χέρια τους , να επανακτήσουν τους πόρους που δικαιωματικά τους ανήκουν  και χρειάζονται.

δ. Προωθούν ένα νέο πρότυπο ανάπτυξης, αλλά και δημοκρατικής διακυβέρνησης.

ε. Φέρνουν των άνθρωπο ποιο κοντά στο φυσικό του περιβάλλον.


Τα κοινά (commons) είναι ένα οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό σύστημα. Τα κοινά περιλαμβάνουν πόρους τους οποίους οι κοινότητες διαχειρίζονται σύμφωνα με κανόνες και πρότυπα που έχουν οι ίδιες καθορίσει. Συνεπώς, τα κοινά αποτελούνται από τρία αλληλένδετα επίπεδα: τον πόρο ή αγαθό, την κοινότητα και το ρυθμιστικό πλαίσιο. [1]κοινά (κοινά αγαθά) είναι αγαθά που κληρονομήθηκαν από τις προηγούμενες γενιές, δημιουργήθηκαν συλλογικά ή αποτελούν φυσική κληρονομιά[2].

Για να αντιληφθούμε καλύτερα τα κοινά πρέπει να συμπεριλάβουμε στον καθορισμό τους 3 στοιχεία συγχρόνως[3]:

  • ·        Τα κοινά περιλαμβάνουν κάποιου είδους κοινούς πόρους (κοινές δεξαμενές, κοινές πηγές, κοινά αποθέματα) που γίνονται αντιληπτοί ως μη εμπορικά μέσα και στοχεύουν στην ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών.
  • ·        Τα κοινά δημιουργούνται και διατηρούνται από τις κοινότητες (σύνολα από κοινωνούς που μοιράζονται αυτές τις πηγές - κοινούς πόρους και καθορίζουν τους κανόνες της διαχείρισής τους, σύμφωνα με τους οποίους παρέχεται πρόσβαση και χρήση στους κοινούς πόρους). Οι κοινότητες δεν περιορίζονται χωρικά, αντίθετα λειτουργούν και σε διατοπικές σφαίρες μολονότι δεν είναι πάντα ομοιογενείς.
  • ·        Τα κοινά περιλαμβάνουν το "κοινωνείν". Πρόκειται για την "κοινωνική διαδικασία" η οποία δημιουργεί και αναπαράγει τα κοινά (οι ήδη υπάρχουσες κοινές λειτουργίες που αναγνωρίστηκαν ως de facto δικαιώματα - κανόνες).

Σύμφωνα με τον David Bollier η σπουδαιότητα των κοινών έγκειται στη ικανότητά τους να:

  • Ενδυναμώνουν τους ανθρώπους, ώστε, να ικανοποιούν τις ανάγκες τους μέσω της δικής τους πρωτοβουλίας ενάντια στην γραφειοκρατία.
  • Βάζουν όρια στις αγορές (στις περιπτώσεις όπου το κράτος δεν μπορεί ή δεν θέλει να το κάνει).
  • Μειώνουν την ανισότητα ή την κοινωνική ανασφάλεια.
  • Επανασυνδέουν τον άνθρωπο με τη φύση αλλά και με τον συνάνθρωπό του.
  • Προωθούν ένα νέο όραμα και ένα νέο πλαίσιο σκέψης για την οικονομία και την ανάπτυξη υπό μια ευρύτερη και εναλλακτική έννοια[4].

Ο Bollier αναφέρει ότι "η δύναμη ενός κοινού προέρχεται από τις πραγματικές κοινωνικές πρακτικές που του δίνουν πνοή" .Υπάρχουν άτυποι κανόνες για τη διανομή του νερού άρδευσης στο Νέο Μεξικό ή για το πώς γίνονται δεκτά και το πώς αναθεωρούνται τα λήμματα στη Wikipedia, οι οποίοι δεν μπορούν εύκολα να αλλάξουν και γι αυτό είναι δύσκολο να εμπορευματοποιήσεις τους καρπούς των κοινών χωρίς να τα καταστρέψεις . Αν υπάρξει αγοραία εκμετάλλευση των πόρων ενός κοινού τότε οι κοινωνικές σχέσεις που το στηρίζουν διαβρώνονται.[4]

Τα κοινά (κοινοί πόροι) είτε φυσικά είτε τεχνητά, είναι ανοικτά προς όλους και ταυτόχρονα η ωφέλεια που μπορούν να αποκομίσουν οι χρήστες του πόρου δεν είναι απεριόριστη[5]. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά σε συνδυασμό με την έλλειψη ενός πλαισίου θεσμικών ρυθμίσεων εμποδίζουν τη βέλτιστη χρήση αλλά και τη βιωσιμότητα του πόρου[6].

Σύμφωνα με τους αυτόνομους μαρξιστές, η έννοια και τα περιεχόμενα των κοινών αποτελούν σημείο-κλειδί για την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και για την έξοδο από τον καπιταλισμό. Θεωρούν παραπλανητική την θεωρία των σταδίων του ιστορικού υλισμού και υποστηρίζουν ότι η πρωταρχική συσσώρευση και οι περιφράξεις αποτελούν μια διαρκή διαδικασία της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον Massimo De Angelis "η σχέση μεταξύ καπιταλισμού και κοινών είναι πάντα ένα ζήτημα σχέσεων εξουσίας σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο". Οι αυτόνομοι μαρξιστές αναγνωρίζουν τις "νέες περιφράξεις" των κοινών (περιφράξεις γαιών και υδάτων για κατασκευή φραγμάτων, εξορύξεων, περιφράξεις στην εκπαίδευση, στην υγεία, έλεγχος των γονιδίων, περιφράξεις στο διαδίκτυο, στο πολιτισμό κ.ά) και θεωρούν ως σημαντικότερη πρόκληση την σύνδεση των αγώνων για τα κοινά σε ένα ευρύ πλανητικό πλαίσιο. [3]

Είδη κοινών αγαθών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικά, μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις κατηγορίες: τα φυσικά κοινά (ο αέρας, η γη, το νερό κλπ.), τα δημόσια κοινά (υποδομές, οδικά δίκτυα, δίκτυα μεταφορών, τηλεπικοινωνίες, εκπαίδευση, υγεία, δίκτυα κοινής ωφέλειας κλπ.) και τα πολιτισμικά ή πολιτιστικά κοινά (γλώσσες, επιστήμες, τέχνες, πολιτιστική κληρονομιά, διαδίκτυο κλπ.)[1]. Τα πρώτα αποτελούν κοινά που δεν έχουν δημιουργηθεί από τον άνθρωπο, αλλά από τη φύση. Τα φυσικά κοινά είναι περιορισμένα, αλλά ο σύγχρονος καπιταλισμός τα αντιμετωπίζει λες και βρίσκονται σε αφθονία [7]. Από την άλλη, τα πολιτισμικά κοινά βρίσκονται όντως σε αφθονία. Οι άνθρωποι είναι επομένως ελεύθεροι να τα διαχειριστούν είτε ως τελικοί καταναλωτές, είτε ως εργαλεία για να παραγάγουν κάτι νέο [7]. Υπάρχουν ακόμη "τα αστικά κοινά (ελεύθεροι, κοινόχρηστοι, κοινωφελείς χώροι, χώροι πρασίνου, δίκτυα υποδομών), τα γενετικά κοινά (γονίδια), τα ενεργειακά κοινά (φυσικοί, ενεργειακοί πόροι), τα επικοινωνιακά κοινά (ηλεκτρομαγνητικό φάσμα), τα πληροφοριακά κοινά (διαδίκτυο, ανοιχτό και ελεύθερο λογισμικό)[8] που είναι μια υποπερίπτωση των πολιτιστικών κοινών.

Κοινά: άυλα και υλικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επομένως, τα κοινά μπορούν να χωριστούν σε δύο μεγάλες ομάδες: στα υλικά και στα άυλα κοινά, ή αλλιώς πνευματικά ή πληροφοριακά κοινά. Χαρακτηριστικά παραδείγματα πληροφοριακών κοινών αποτελούν το διαδίκτυο, το οποίο μπορεί να είναι διαθέσιμο σε όλους και ο σχεδιασμός του επιτρέπει στον καθένα να καινοτομήσει και να επικοινωνήσει, το ανοικτό και ελεύθερο λογισμικό, όπου χρήστες συμμετέχουν εθελοντικά στη δημιουργία λογισμικών που διατίθενται ελεύθερα με ανοικτό κώδικα, και η διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια Wikipedia που αποτελεί μια τεράστια βάση πληροφοριών και γνώσης.

Τα υλικά κοινά είναι αγαθά τα οποία δεν υπάρχουν σε αφθονία και η κατάχρηση τους οδηγεί σε αυτό που ο Garett Hardin[9] αποκάλεσε «η τραγωδία των Κοινών», δημιουργώντας την αναγκαιότητα για περιορισμό και έλεγχο της χρήσης τους.Ωστόσο τα συγκεκριμένα κοινά ανήκουν στην κατηγορία πόρων κοινής δεξαμενής όπου ο Hardin στην ουσία έλαβε υπόψη του ένα πόρο ανοικτής πρόσβασης όπου απουσίαζε η έννοια της κοινότητας και των σχέσεων που που δημιουργούν τα κοινά όπως εύστοχα παρατηρεί ο Massimo De Angelis[10]. Τα προβλήματα αυτά δεν υπάρχουν στη σφαίρα της πληροφορίας -ή αν υπάρχουν θα είναι σε πολύ μικρό βαθμό με σχεδόν μηδενικό οριακό κόστος για κάθε επιπλέον μονάδα αγαθού- όπου τα πληροφοριακά αγαθά είναι άφθονα, και η χρήση (ή αλλιώς κατανάλωση) μιας επιπλέον «μονάδας» πληροφορίας δεν αποκλείει τη χρήση της από άλλους (βλέπε σχετικά και στο λήμμα πολιτιστικά κοινά) [11]. Τα πληροφοριακά κοινά διαφέρουν από τις αγορές καθώς έχουν δημόσιο χαρακτήρα, εφαρμόζοντας την αρχή: από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του [7]. Όσο περισσότερο χρησιμοποιούνται, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν και τόσο πιο ωφέλιμα για το κοινωνικό σύνολο γίνονται [11].


H έννοια της περίφραξης των κοινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

"Η μετατροπή των κοινών σε ιδιωτική περιουσία. Η αγοραία περίφραξη ενός πόρου δεν σχετίζεται μόνο με την ιδιωτικοποίηση του, μα επίσης με την διαχείριση αυτού του πόρου σύμφωνα με τις επιταγές των δυνάμεων της αγοράς και του χρηματικού κέρδους. Η αγορά διέπεται από συγκεκριμένες συμπεριφορές και κανόνες, έχοντας ως αποτέλεσμα την παραμόρφωση του περιφραγμένου πόρου, αδιαφορώντας για το δημόσιο συμφέρον."[12]

Ο όρος απαντάται αρχικά στον ύστερο μεσαίωνα, με την περίφραξη στις κοινές γαίες, αλλά, σύμφωνα με τους αυτόνομους μαρξιστές, ο όρος επεκτείνεται σήμερα περιλαμβάνοντας και νέες περιφράξεις, που σχετίζονται με την άυλη σφαίρα, τον έλεγχο των γονιδίων και την έμφυλη καταπίεση. [13]

Η έννοια της " περιφρούρησης των ορίων " των κοινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον Bollier πρέπει και σήμερα να βρεθούν σύγχρονα ισοδύναμα της " περιφρούρησης των ορίων " όπως γινόταν κατά τα μεσαιωνικά χρόνια. Δύο επιτυχημένα παραδείγματα στον κυβερνοχώρο είναι οι άδειες Creative Commons οι οποίες απαγορεύουν την ιδιωτική εκμετάλλευση του ψηφιακού περιεχομένου και η General Public License η οποία απαγορεύει την εκμετάλλευση του κώδικα. Για την " περιφρούρηση των ορίων " επινοούνται επίσημοι κανόνες και ηθικές νόρμες για την προστασία των κοινών. Με τους κανόνες αυτούς πιέζονται επίσης οι αγορές να είναι πιο ανταποδοτικές στους καταναλωτές ( αγορές βασισμένες στα κοινά). Τέτοιες αγορές υπάρχουν κυρίως στο 'Ιντερνετ όπου "κοινωνικές κοινότητες αυτοοργανώνονται ως ομάδες με σχέσεις αφοσίωσης, προτού στραφούν στις αγορές για να ικανοποιήσουν συγκεκριμένες ανάγκες".[4]

Τρόποι διαχείρισης των κοινών πόρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πλαίσιο (τυπικών και άτυπων) θεσμικών ρυθμίσεων που εφαρμόζεται για την ορθότερη διαχείριση αλλά και για την εξασφάλιση βιωσιμότητας του πόρου, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, μπορεί να διαχωριστεί σε τρείς δομές. Την ιδιωτικοποίηση (όπου μεμονωμένα άτομα ιδιοποιούνται τον πόρο, εφαρμόζοντας τους δικούς τους κανόνες διαχείρισης), την κρατικοποίηση (όπου το κράτος αναλαμβάνει την θέσπιση κανόνων διαχείρισης αλλά και την ευθύνη ελέγχου των χρηστών) και τέλος την κοινοτικοποίηση, ή συλλογική αυτό-οργάνωση, ή αυτοοργανωνόμενη συλλογική δράση [14] (όπου τα μέλη μιας κοινότητας μέσα από θεσμούς άμεσης συμμετοχικής δημοκρατίας και όρους ισότητας εξασφαλίζουν την ορθή διαχείριση των πόρων). [15]

Οι δύο πρώτες δομές διακυβέρνησης (ιδιωτικοποίηση και κρατικοποίηση) έχουν κυριαρχήσει ως βέλτιστες πρακτικές στο πέρασμα του χρόνου καθώς πολλοί επιστήμονες έχουν τεκμηριώσει ότι οποιαδήποτε άλλη πρακτική οδηγεί σε καταστροφή του πόρου με διασημότερη τη δημοσίευση του Garrett Hardin στο περιοδικό Science το 1968 για την τραγωδία των κοινών πόρων [16]. Η τρίτη δομή διακυβέρνησης (κοινοτικοποίηση) υποστηρίχθηκε και τεκμηριώθηκε από την βραβευμένη με Νόμπελ Οικονομικών , πολιτική επιστήμονα Έλινορ Όστρομ ως εξίσου αποτελεσματική (αν όχι η πιο αποτελεσματική) μέθοδος διακυβέρνησης. Μετά από πολυετή έρευνα η Όστρομ απέδειξε ότι η διακυβέρνηση των κοινών πόρων από την αγορά ή το κράτος είναι περισσότερο πιθανό να ζημιώσουν τελικά την τοπική κοινωνία[16].

Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Χάρβεϊ, τα ζητήματα που σχετίζονται με τα κοινά είναι αντιφατικά και αποτελούν πάντα αντικείμενο αμφισβητήσεων από αντικρουόμενα κοινωνικά και πολιτικά συμφέροντα. [17] Στο βιβλίο "Εξεγερμένες πόλεις" υποστηρίζει ότι η απάντηση του κεφαλαίου στην παγκόσμια κρίση μετά το 2007 ήταν η εφαρμογή ενός "δρακόντειου σχεδίου παγκόσμιας λιτότητας" εις βάρος της κοινωνικής αναπαραγωγής και του περιβάλλοντος, περιορίζοντας και στις δύο περιπτώσεις τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των κοινών. Επίσης, το κεφάλαιο χρησιμοποιεί την κρίση ώστε να εφαρμόσει ακόμα πιο ληστρικές πρακτικές συσσώρευσης ως προϋπόθεση για την ανάκαμψη της ανάπτυξης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ελλάδα της κρίσης με απώλειες σε δικαιώματα, παροχές, περιουσία, εργασία για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. [18]


Πλεονεκτήματα των κοινών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα κοινά σαν ένα σύστημα διακυβέρνησης προσφέρουν πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με το νεοφιλελεύθερο κράτος και το αγοραίο σύστημα. Τα πλεονεκτήματα αυτά περιλαμβάνουν, σύμφωνα με τον Bollier[19], τις παρακάτω δυνατότητες:

  • Ενδυνάμωση των πολιτών για δράση.
  • Θέσπιση βιώσιμων ορίων στις αγορές.
  • Εσωτερίκευση των απαιτούμενων εξωγενών αναγκαιοτητών που επιβάλλονται από τις αγορές.
  • Διακήρυξη της θέσης ότι οι πόροι είναι αναγκαίο να μείνουν αναλλοτρίωτοι από την αγορά.
  • Μείωση της ανισότητας και της ανασφάλειας
  • Επανάκτηση της σχέσης ανάμεσα στη φύση και στους ανθρώπους.
  • Παροχή ενός νέου πλαισίου ανάπτυξης.


Κοινωνείν (Commoning)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο όρος Κοινωνείν (Commoning) αναφέρεται στις σχέσεις που δημιουργούν κοινά [20]. Ο όρος έγινε ευρύτερα γνωστός από τον ιστορικό Peter Linebaugh, μέσω του βιβλίου του Magna Carta Manifesto (2008), όπου επισημαίνει ότι στη Μάγκνα Κάρτα επανειλημμένα επιβεβαιώνεται το δικαίωμα των ανθρώπων να χρησιμοποιούν τους κοινούς πόρους για να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες. Έτσι ο όρος "κοινωνείν" ουσιαστικά περιγράφει ανθρώπους να ζουν σε στενή σχέση με τα κοινά. «Χρησιμοποιώ τον όρο γιατί θέλω ένα ρήμα για τα κοινά» εξηγεί ο Linebaugh, “θέλω να τα περιγράψω ως μία δραστηριότητα, όχι απλώς ως ιδέα ή υλικό πόρο» [21].

Κοινωνείν (Commoning) για τον David Bollier, είναι οι δράσεις αμοιβαίας ενίσχυσης, αντιπαραθέσεων, διαπραγμάτευσης, επικοινωνίας και πειραματισμού, που απαιτούνται για να δημιουργηθούν συστήματα διαχείρισης κοινών πόρων. Με άλλα λόγια, η διαδικασία μόχλευσης παραγωγής, διακυβέρνησης, κουλτούρας και προσωπικού ενδιαφέροντος, εντός ενός ολοκληρωμένου συστήματος[22].

Σύμφωνα με τον Massimo de Angelis, συνεχώς δημιουργούνται κοινά. Όσο δημιουργούνται περιφράξεις τόσο οι άνθρωποι δημιουργούν κοινά (commoning). Με αυτή την έννοια, οι σχέσεις που δημιουργούν κοινά είναι μία εξελισσόμενη ενεργητική διαδικασία που επιτρέπει στους συμμετέχοντες να βρουν το ατομικό συμφέρον μέσα στο συλλογικό συμφέρον [20].

Το Κοινωνείν βασίζεται σε τέσσερις γενικές αρχές σύμφωνα με τον Tim Rayner [23] :

  • Πληρότητα: το Κοινωνείν απορρέει από ένα σημείο πλούτου. Δεν χρειάζεται να συσσωρεύουμε παραπάνω από όσα επεξεργαζόμαστε. Μαζί έχουμε όλα όσα χρειαζόμαστε.
  • Αμοιβαία οφέλη: το Κοινωνείν βασίζεται σε πνεύμα αμοιβαιότητας και δικαιοσύνης. Το όφελός μου δεν συνεπάγεται την δική σου ζημιά. Η πραγματική επιτυχία παράγει αμοιβαία οφέλη.
  • Πνευματικό πλούτο: το Κοινωνείν μας παροτρύνει να ανακαλύψουμε τον εσωτερικό μας πλούτο και να τον προσθέσουμε στο κοινό απόθεμα δυναμικής. Το Κοινωνείν απαιτεί από εμάς να καλλιεργήσουμε την πλεονάζουσα γενναιοδωρία που αντιπροσωπεύει την αληθινή πνευματική υγεία.
  • Μετάβαση: το Κοινωνείν είναι δραστηριότητα έναρξης. Με το να παράγουμε κοινά συμμετέχουμε σε μια εξελισσόμενη διαδικασία για κοινωνική αλλαγή, με θετικές επιπτώσεις στην πολιτική, στα οικονομικά και στον πλανήτη. Κάθε δράση δημιουργίας κοινών, - είτε αφορά συνεργατική κατανάλωση, ομότιμη παραγωγή, τεχνολογία ανοιχτού λογισμικού, ή δημοκρατικές συνελεύσεις – είναι μια πειραματική συνεισφορά προς ένα νέο κοινωνικό και οικονομικό παράδειγμα.

Τα κοινά στον Κομμουνισμό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως αναφέρει ο Michael Hardt (2010), οι νεοφιλελεύθερες στρατηγικές επιχειρούν να επιβάλλουν την πρωτοκαθεδρία της ατομικής ιδιοκτησίας έναντι της δημόσιας ιδιοκτησίας και των κοινών. Σύμφωνα με τον Hardt, υφίστανται δύο τύποι κοινών, που, αμφότεροι, έχουν στοχοποιηθεί από τους θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού. Από τη μία, με τον όρο κοινό [common] αναφερόμαστε στη γη και όλους τους πόρους που συνδέονται μαζί της, όπως για παράδειγμα οι βοσκότοποι, οι ιχθυότοποι, τα δάση, τα αρδευτικά δίκτυα και ο αέρας. Από την άλλη, ο όρος «κοινό» αναφέρεται, ακόμη, στα αποτελέσματα της ανθρώπινης εργασίας και δημιουργικότητας όπως οι ιδέες, η γλώσσα, η πολιτιστική κληρονομιά και το ανοιχτό λογισμικό. Μπορούμε να ορίσουμε την πρώτη κατηγορία ως «φυσικά» κοινά και τη δεύτερη ως «τεχνητά» κοινά. Σε κάθε περίπτωση, όπως τονίζει ο Hardt, οι νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές επιδιώκουν την ιδιωτικοποίηση κάθε μορφής του κοινού.[24]

Αντικοινά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον αντίποδα των κοινών βρίσκονται τα αντικοινά (anticommons). [13] Σε αυτά, τα δικαιώματα χρήσης τα έχουν ιδιοκτήτες, οι οποίοι ταυτόχρονα αποκλείουν κάθε άλλο πιθανό χρήστη από την πρόσβαση σε αυτά, όπου εδώ αναδεικνύεται η έννοια της περίφραξης (enclosure) της χρήσης των κοινών. [13]Πέρα από τη σύνδεση αντικοινών και ιδιοκτητών, μπορεί να υπάρξει και η σύνδεσή τους με κοινότητες που χειρίζονται κοινά, όταν αυτές αποκλείουν μη μέλη της κοινότητας από την πρόσβαση σε αυτά, όπου εδώ αναδεικνύεται η έννοια του εγκλεισμού (enclosure) της κοινότητας στις σχέσεις μόνο μεταξύ των μελών της. [13]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Τι είναι τα κοινά;. https://abc.commons.gr/short/commons. Ανακτήθηκε στις 2018-05-06. 
  2. «Introduction to the Commons». On the Commons. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2012. 
  3. 3,0 3,1 Massimo de Angelis, Νίκος Σταυρίδης (Μάιος 2011). «Commons vs Crisis». Rebelnet.gr. Rebelnet.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2018. 
  4. 4,0 4,1 4,2 Bollier, David (2016). ΚΟΙΝΑ Μια σύντομη εισαγωγή. Αθήνα. ISBN 978-618-82665-3-7. 
  5. Ostrom, Elinor (1990). Governing the commons. Cambridge University. σελ. -. 
  6. Αρβανιτίδης, Π., Νασιώκα, Φ. (2015). «Το Τσελιγκάτο: Ένας Θεσμός Επιτυχούς Αυτοδιαχείρισης Των Κοινών». Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών. 
  7. 7,0 7,1 7,2 Kωστάκης, Bασίλης (2012). Tο ομότιμο μανιφέστο. Iωάννινα: Bορειοδυτικές εκδόσεις. 
  8. «κοινά – περιφράξεις | Factory». factoryfanet.wordpress.com. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2017. 
  9. Hardin, Garrett (1968). «The Tragedy of the Commons». Science 162: 1243-1248. 
  10. De Angelis, Massimo , κ.ά. (2011). Θεωρία και Ανάλυση για το Ανταγωνιστικό Κίνημα. Θεσσαλονίκη. σελ. 33.  Unknown parameter |εκδοτης= ignored (βοήθεια)
  11. 11,0 11,1 Bauwens, Michel (2005). «The political economy of peer production». Ctheory Journal. http://www.ctheory.net/articles.aspx?id=499. 
  12. «Έννοιες κλειδιά στην κατανόηση των Commons - Το ιστολόγιο του P2P Foundation». Το ιστολόγιο του P2P Foundation. 2008-02-17. http://bloggr.p2pfoundation.net/2008/02/%CE%AD%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%AC-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-commons/. Ανακτήθηκε στις 2017-12-31. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 «Commons vs Crisis» (PDF). rebelnet.gr. Ανακτήθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 2017. 
  14. Ostrom, Elinor (2002). Η διαχείριση των κοινών πόρων. Αθήνα. σελ. 98. ISBN 978-960-03-3318-3. 
  15. Αρβανιτίδης, Π., Νασιώκα, Φ. (2015). «Το Τσελιγκάτο: Ένας Θεσμός Επιτυχούς Αυτοδιαχείρισης Των Κοινών». Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών. 
  16. 16,0 16,1 Ostrom, Elinor (1990). Governing the commons. Cambridge University. σελ. -. 
  17. Harvey, David (2013). Εξεγερμένες πόλεις Από το δικαίωμα στην πόλη στην επανάσταση της πόλης. Αθήνα. σελ. 143. ISBN 978-960-6750-73-1. 
  18. Harvey, David (2013). Εξεγερμένες πόλεις Από το δικαίωμα στην πόλη στην επανάσταση της πόλης. Αθήνα. σελ. 166, 167. ISBN 978-960-6750-73-1. 
  19. D. Bollier, (2013). Η Κοινή Χρήση ως Εναλλακτική στην Αγορά και το Κράτος [Άρθρο]. Ανακτήθηκε από http://www.babylonia.gr/2013/05/18/i-kini-chrisi-os-enallaktiki-stin-agora-ke-to-kratos/?print=print (πρόσβαση 2018-11-18)
  20. 20,0 20,1 M. De Angelis, Σ. Σταυρίδης, «Σχετικά με το Νόημα των Κοινών, πέρα από τις Αγορές και τα Κράτη: το Commoning ως μια συλλογική πρακτική» στο Commons Vs Crisis, Θεσσαλονίκη: Rebel, σ. 25-63.
  21. «What is Commoning, Anyway? | On the Commons». www.onthecommons.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2018. 
  22. «David Bollier's "Commoning as a Transformative Social Paradigm" - The Next System Project». TheNextSystem.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2018. 
  23. «Commoning is making common» (στα αγγλικά). Philosophy for change. 2012-03-08. https://philosophyforchange.wordpress.com/2012/03/08/commoning/. Ανακτήθηκε στις 2018-05-07. 
  24. Hardt, Michael (2010). Το Κοινό στον Κομμουνισμό. Aθήνα. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]