Έλινορ Όστρομ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Έλινορ Όστρομ
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30.jpg
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Elinor Ostrom (Αγγλικά)
Γέννηση 7  Αυγούστου 1933[1][2][3]
Λος Άντζελες[4]
Θάνατος 12  Ιουνίου 2012[1][2][3]
Μπλούμιγκτον[5]
Αιτία θανάτου καρκίνος στο πάγκρεας
Συνθήκες θανάτου φυσικά αίτια
Υπηκοότητα Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες αγγλικά[6]
Σπουδές Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Λος Άντζελες
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα οικονομολόγος
πολιτικός επιστήμονας
καθηγήτρια πανεπιστημίου
Εργοδότης Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα (1965–2012)[7]
Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα (2006–2012)[7]
Cabot Corporation (1955–1957)[7]
Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Λος Άντζελες (1957–1961)[7]
Οικογένεια
Σύζυγος Vincent Ostrom (από 1963)
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα πρόεδρος (1996–1997; American Political Science Association)[8]
Βραβεύσεις Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών (2009)[9]
Johan Skytte Prize in Political Science
Honorary doctor of the Humboldt University of Berlin (2007)[10]
John J. Carty Award for the Advancement of Science (2004)
honorary doctor of the University of Uppsala
Ιστοσελίδα
Επίσημη ιστοσελίδα
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Η Έλινορ Κλαιρ Όστρομ (7 Αυγούστου 1933 - 12 Ιουνίου 2012) ήταν Αμερικανίδα πολιτική οικονομολόγος, της οποίας η έρευνα συνδέθηκε με την Νέα Θεσμική Οικονομία (New institutional economics) και την αναζωπύρωση της πολιτικής οικονομίας. Το 2009 μοιράστηκε το Βραβείο Νόμπελ στις οικονομικές επιστήμες μαζί με τον Όλιβερ Γουίλιαμσον για την "ανάλυση της οικονομικής διακυβέρνησης, ιδίως των κοινών πόρων"[11]. Μέχρι σήμερα παραμένει η μόνη γυναίκα που έχει κερδίσει το Βραβείο Νόμπελ στην Οικονομία.

Μετά την αποφοίτησή της με πτυχίο και διδακτορικό από το UCLA, η Όστρομ έζησε στο Μπλούμινγκτον της Ιντιάνα όπου υπηρέτησε στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα και έλαβε αργότερα μια καριέρα στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα. Διετέλεσε διακεκριμένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα και καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Άρθουρ Μπέντλεϋ καθώς και διευθύντρια του εργαστηρίου πολιτικών θεωριών και πολιτικής ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα και ιδρυτική διευθύντρια του Κέντρου Μελέτης της Θεσμικής Ποικιλομορφίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα. Διετέλεσε επικεφαλής ερευνήτρια στο Πρόγραμμα Στήριξης της Συνεχούς Έρευνας για τη Βιώσιμη Γεωργία και τη Διαχείριση των Φυσικών Πόρων, το οποίο διαχειρίζεται η Virginia Tech και χρηματοδοτείται από την USAID. Ξεκινώντας από το 2008, η ίδια και ο σύζυγός της, Βίνσεντ Όστρομ, συμβούλευαν το περιοδικό Transnational Corporations Review.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Έλινορ Κλαιρ Άϊβαν γεννήθηκε στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια ως το μοναδικό παιδί της μουσικού Λέα Χόπκινς και του σχεδιαστή Έντριαν Άϊβαν. Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν σε νεαρή ηλικία και η Έλινορ έζησε με την μητέρα της τις περισσότερες φορές. Φοίτησε σε μια προτεσταντική εκκλησία με την μητέρα της και συχνά περνούσε τα σαββατοκύριακα με την εβραϊκή οικογένεια του πατέρα της. Μεγαλώνοντας σε μια καταθλιπτική εποχή εξαιτίας του διαζυγίου των γονιών της, η Όστρομ περιέγραψε τον εαυτό της ως ένα "κακό παιδί".

Η Όστρομ μεγάλωσε στον ίδιο δρόμο με το γυμνάσιο του Μπέβερλυ Χιλς, από το οποίο αποφοίτησε το 1951. Αυτό το θεώρησε τύχη, γιατί αυτό το σχολείο είχε ένα πολύ υψηλό ποσοστό αποδοχής στο κολέγιο. Ως μαθήτρια γυμνασίου η Έλινορ Όστρομ αποθαρρύνθηκε από την μελέτη της τριγωνομετρίας καθώς τα κορίτσια που δεν είχαν υψηλούς βαθμούς στην Άλγεβρα και την Γεωμετρία δεν είχαν το δικαίωμα να επιλέξουν αυτό το μάθημα. Η μητέρα της δεν ήθελε να πάει η κόρη της στο κολέγιο καθώς δεν έβλεπε τον λόγο αυτού του γεγονότος.

Φοίτησε στο UCLA όπου έλαβε πτυχίο με τιμητική διάκριση πάνω στις πολιτικές επιστήμες το 1954 μετά από τριετή φοίτηση. Παντρεύτηκε έναν συμμαθητή της, τον Τσαρλς Σκοττ, και εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο Κέμπριτζ της Μασσαχουσέτης ενώ ο Σκοττ φοίτησε στην Νομική Σχολή του Χάρβαρντ. Πήραν διαζύγιο αρκετά χρόνια αργότερα όταν η Όστρομ ξεκίνησε το διδακτορικό της.

Απορρίφθηκε η αίτησή της να εκπονήσει διδακτορικό στα οικονομικά στο UCLA αλλά έγινε δεκτή στο μεταπτυχιακό των πολιτικών επιστημών στο ίδιο πανεπιστήμιο όπου της απονεμήθηκε το μεταπτυχιακό δίπλωμα το 1962 και το διδακτορικό δίπλωμα το 1965. Το 1963 παντρεύτηκε τον πολιτικό επιστήμονα Βίνσεντ Όστρομ, τον οποίο γνώρισε ενώ συμμετείχε στην μελέτη του για την διαχείριση των υδάτινων πόρων στην νότια Καλιφόρνια.

Το 1961 ο Βίνσεντ Όστρομ, μαζί με τον Charles Tiebout και τον Robert Warren, δημοσίευσε την "Οργάνωση της κυβέρνησης σε μητροπολιτικές περιοχές", η οποία αποτέλεσε σημαντικό άρθρο και παρουσίασε θέματα τα οποία υπήρξαν κεντρικά για το συνολικό έργο του Όστρομ. Ωστόσο το άρθρο προκάλεσε σύγκρουση με το Γραφείο Κυβερνητικών Ερευνών του UCLA επειδή, σε αντίθεση με τα συμφέροντα του προεδρείου, πρότεινε τον πολυκεντρισμό ενάντια στον συγκεντρωτισμό των μητροπολιτικών περιοχών. Αυτή η σύγκρουση ώθησε το ζεύγος Όστρομ να εγκαταλείψει το UCLA. Μετακόμισαν στο Μπλούμινγκτον της Ιντιάνα το 1965, όταν ο Βίνσεντ δέχθηκε μια θέση καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα. Η Έλινορ έγινε μέλος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών της Ιντιάνα ως επισκέπτρια καθηγήτρια. Το πρώτο μάθημα που δίδαξε ήταν η Αμερικανική Κυβέρνηση.

Καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1973 η Όστρομ και ο σύζυγός της ίδρυσαν το Εργαστήριο Πολιτικής Θεωρίας και Ανάλυσης της Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα. Εξετάζοντας τη χρήση της συλλογικής δράσης, της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας στην διαχείριση των κοινών πόρων της κοινότητας, η θεσμική της προσέγγιση στη δημόσια τάξη - γνωστή ως θεσμικό πλαίσιο ανάλυσης και ανάπτυξης - κρίθηκε επαρκώς διαφορετική για να θεωρηθεί ως μια ξεχωριστή σχολή θεωρίας της δημόσιας επιλογής. Έχει συγγράψει πολλά βιβλία πάνω στους τομείς της οργανωτικής θεωρίας, της πολιτικής επιστήμης και της δημόσιας διοίκησης.

Έρευνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολύ μεγάλη είναι η συμβολή της Όστρομ στον τομέα της διαχείρισης των κοινών πόρων. Στην τελευταία, και πιο διάσημη, εργασία της επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τα οικοσυστήματα έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η μακροχρόνια βιωσιμότητά τους. Διεξήγαγε έρευνες για τη διαχείριση των βοσκοτόπων από τους ντόπιους στην Αφρική, των συστημάτων άρδευσης στα δυτικά χωριά του Νεπάλ και αντίστοιχες περιπτώσεις στις Φιλιππίνες, στην Ιαπωνία, στην Ισπανία κ.α. Μέσα από αυτές, διαπίστωσε ότι κάποιες κοινότητες ανθρώπων έχουν επιτύχει και διατηρήσει αποδοτικότερο σύστημα χρήσης των φυσικών πόρων, μέσω της αυτοδιαχείρισης, σε σχέση με τα αντίστοιχα του κράτους ή/και της αγοράς.

Πρότεινε, λοιπόν ένα πολυκεντρικό σύστημα διαχείρισης, σε αντίθεση με την πρόταση του Γκάρετ Χάρντιν, ο οποίος θεωρούσε ότι ο ορθολογισμός, οδηγεί τα άτομα στην ικανοποίηση του ατομικού συμφέροντος και άρα σε τραγωδία των κοινών πόρων[12]. Για το λόγο αυτό κατέληξε στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει να υπάρχει ένας πολύ αυστηρός κρατικός μηχανισμός ελέγχου και ότι είναι απαραίτητη η περίφραξη των κοινών πόρων:

"Για να αποφευχθεί η καταστροφή σε έναν πολυπληθή κόσμο, οι άνθρωποι πρέπει να υπόκεινται σε μια δύναμη εξαναγκασμού έξω από τις ατομικές ψυχές τους, έναν Λεβιάθαν"

Η Όστρομ απέκρουσε το συμπέρασμα του Χάρντιν, χρησιμοποιώντας στην επιχειρηματολογία της, το παιχνίδι του διλήμματος του φυλακισμένου[13]. Πρότεινε λοιπόν μια τέταρτη πιθανότητα, αυτή της συνεργασίας και της συνεννόησης μεταξύ των ενδιαφερομένων, ώστε να επιλέξουν την πιο συμφέρουσα λύση, αλλά και μία πέμπτη η οποία προβλέπει τη σύνταξη ενός μεταξύ τους συμβολαίου και την ύπαρξη ενός ή περισσότερων επιτηρητών, ο οποίος θα φροντίζει για την τήρηση της συμφωνίας.

Από τα κεντρικά ζητήματα του αφηγήματος της Έλινορ Όστρομ, αποτελεί η διαδικασία της διαπόμπευσης αλλά και της επιδοκιμασίας στο πλαίσιο της συνεννόησης των ανθρώπων, πάνω σε κοινούς κανόνες και νόρμες για την διαχείριση των "κοινών" πόρων. Υποστηρίζει πως σε αρκετές κοινότητες έχουν επινοήσει έξυπνους τρόπους ώστε να κάνουν τον καθένα να συνεισφέρει για το κοινό καλό και όποιος δεν συμμετέχει τότε θα είναι δακτυλοδειχτούμενος. Θεωρεί σημαντικές τις διαδικασίες της διαπόμπευσης και της επιδοκιμασίας, διότι η διαπόμπευση θα κινητοποιήσει και θα αλλάξει τη στάση του ατόμου, ενώ και η επιδοκιμασία θα επιβραβεύσει το αποτέλεσμα.

"Αυτό εν μέρει κάποιοι μελετητές το έχουν κατανοήσει, αλλά γενικά δεν είναι μέρος του μέχρι τώρα αποδεκτού τρόπου αντίληψης της συλλογικής δράσης", είπε σε συνέντευξη που έδωσε η Έλινορ Όστρομ στον Fran Korten.[14]

Μέσα από τις πολυετείς έρευνές της η Όστρομ παρατήρησε κάποιες ομοιότητες ανάμεσα σε αυτοοργανωμένους θεσμούς Πόρων Κοινής Διαχείρισης (ΠΚΔ) που αντέχουν στο χρόνο, οι οποίες είναι:

  • Αβέβαια και περίπλοκα περιβάλλοντα. Στο ορεινό Τέρμπελ της Ελβετίας π.χ, οι άνθρωποι εδώ και αιώνες διαχειρίζονται με επιτυχία, από κοινού, τα κτήματα. Λόγω της ανομοιομορφίας του εδάφους, της μικρής ηλιοφάνειας και βροχοπτώσεων, αποφάσισαν ότι είναι προς το συμφέρον τους να τα καλλιεργούν με καθεστώς κοινής ιδιοκτησίας. Οι πληθυσμοί των εν λόγω περιοχών είναι σταθεροί για μακρές χρονικές περιόδους.
  • Υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που καθορίζουν επακριβώς τον τρόπο εκμετάλλευσης των ΠΚΔ, οι οποίοι λειτουργούν ως πρότυπο για τις επόμενες γενιές.
  • Σε καμία από αυτές τις καταστάσεις δεν περιλαμβάνονται συμμετέχοντες που να διαφοροποιούνται σημαντικά όσον αφορά την ιδιοκτησία κεφαλαίων, τις ικανότητες, τις γνώσεις, την εθνικότητα, τη φυλή ή άλλες μεταβλητές που θα μπορούσαν να διχάσουν έντονα μια ομάδα ατόμων.
  • Η επιμονή που επιδεικνύεται σε αυτά τα συστήματα ΠΚΔ, γεγονός αξιοσημείωτο δεδομένου ότι σε τόσο αντίξοες συνθήκες και αβέβαια περιβάλλοντα, τα άτομα αντιμετωπίζουν συνεχώς κίνητρα για να συμπεριφερθούν καιροσκοπικά.

Στη βάση των παραπάνω παρατηρήσεων, η Όστρομ διατύπωσε οχτώ αρχές σχεδιασμού που χαρακτηρίζουν τους θεσμούς ΠΚΔ που αντέχουν στο χρόνο:

  1. Ο καθορισμός των ορίων του ΠΚΔ και αυτών που έχουν το δικαίωμα να τον χρησιμοποιούν
  2. Εισαγωγή κανόνων οικειοποίησης και παροχής των μονάδων πόρου, που έχουν προσαρμοστεί στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιβάλλοντος
  3. Τα άτομα που επηρεάζονται από τους κανονισμούς διαχείρισης των πόρων, μπορούν να συμμετέχουν στην τροποποίησή τους
  4. Οι επιτηρητές, οι οποίοι ελέγχουν την κατάσταση του ΠΚΔ και τη συμπεριφορά των οικειοποιητών, είναι υπόλογοι στους οικειοποιητές ή είναι οι ίδιοι οι οικειοποιητές
  5. Στους οικειοποιητές που παραβαίνουν τους κανόνες επιβάλλονται συνήθως κλιμακούμενες κυρώσεις, ανάλογες με τη σοβαρότητα της παράβασης, είτε από τους άλλους οικειοποιητές, είτε από επιτηρητές είτε και από τους δύο.
  6. Οι οικειοποιητές και οι επιτηρητές έχουν άμεση πρόσβαση σε χαμηλού κόστους τοπικούς στίβους για να επιλύουν τις διάφορες διαμάχες μεταξύ τους
  7. Το δικαίωμα των οικειοποιητών να επινοούν τους δικούς τους θεσμούς δεν αμφισβητούνται από εξωτερικές διοικητικές αρχές
  8. Η οικειοποίηση, η παροχή, η επιτήρηση, η εφαρμογή, η επίλυση διαμαχών και οι δραστηριότητες διοίκησης είναι οργανωμένες σε πολλαπλά επίπεδα[15]

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Οκτώβριο του 2011 η Όστρομ διαγνώστηκε με καρκίνο στο πάγκρεας. Κατά το τελευταίο έτος της ζωής της συνέχισε να γράφει και να διδάσκει, δίνοντας μια διάλεξη στο Ινστιτούτο Οικονομικών Υποθέσεων μόλις έντεκα εβδομάδες πριν τον θάνατό της. Πέθανε στις 12 Ιουνίου 2012, σε ηλικία 78 ετών. Ο σύζυγός της Βίνσεντ πέθανε 17 ημέρες αργότερα. Την ημέρα του θανάτου της δημοσίευσε το τελευταίο της άρθρο στο περιοδικό Project Syndicate. Ο πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα Μάικλ ΜακΡόμπι έγραψε : "Το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα έχασε έναν αναντικατάστατο και θαυμάσιο θησαυρό με τον θάνατο της Έλινορ Όστρομ".

Εκδόσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ostrom, Elinor (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge, UK: Cambridge University Press
  • Ostrom, Elinor; Schroeder, Larry; Wynne, Susan (1993). Institutional incentives and sustainable development: infrastructure policies in perspective. Boulder: Westview Press
  • Ostrom, Elinor; Walker, James; Gardner, Roy (1994). Rules, games, and common-pool resources. Ann Arbor: University of Michigan Press
  • Ostrom, Elinor; Walker, James (2003). Trust and reciprocity: interdisciplinary lessons from experimental research. New York: Russell Sage Foundation
  • Ostrom, Elinor (2005). Understanding institutional diversity. Princeton: Princeton University Press
  • Ostrom, Elinor; Hess, Charlotte (2007). Understanding knowledge as a commons: from theory to practice. Cambridge, Massachusetts: MIT Press
  • Ostrom, Elinor; Guha-Khasnobis, Basudeb (2007). Linking the formal and informal economy: concepts and policies. Oxford: Oxford University Press

Κεφάλαια σε βιβλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ostrom, Elinor (2009), "Engaging with impossibilities and possibilities", in Kanbur, RaviBasu, KaushikArguments for a better world: essays in honor of Amartya Sen | Volume II: Society, institutions and development, Oxford New York: Oxford University Press, pp. 522–41

Άρθρα σε περιοδικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 26  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 (γαλλική γλώσσα) data.bnf.fr. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12895732f. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 3,2 (αγγλικά) Find A Grave. 91839365. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 11  Δεκεμβρίου 2014.
  5. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  6. data.bnf.fr/ark:/12148/cb12895732f. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 ostromworkshop.indiana.edu/pdf/CVs/eostrom_vitae.pdf. Ανακτήθηκε στις 30  Αυγούστου 2017.
  8. www.apsanet.org/ABOUT/Leadership-Governance/APSA-Presidents-1903-to-Present.
  9. www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/2009/ostrom-facts.html.
  10. www.hu-berlin.de/de/ueberblick/menschen/ehrungen/ehrendoktor. Ανακτήθηκε στις 28  Φεβρουαρίου 2017.
  11. «Elinor Ostrom - Facts». www.nobelprize.org. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/2009/ostrom-facts.html. Ανακτήθηκε στις 2017-12-30. 
  12. Hardin, Garrett (December 1968). «The Tragedy of the Commons». Science 162 (3859): 1243-1248. doi:10.1126/science.162.3859.1243. http://science.sciencemag.org/content/162/3859/1243.full. 
  13. Tucker, A. W. (Jun., 1983). «The Mathematics of Tucker: A Sampler». The Two-Year College Mathematics Journal. doi:10.2307/3027092. http://www.jstor.org/stable/3027092. 
  14. «Η Έλινορ Όστρομ και η Διαχείριση των Κοινών Πόρων»,www.logiosermis.net 27/5/2016, Αρχειοθετήθηκε 5/7/2017, Ανακτήθηκε 1/1/2017
  15. Όστρομ, Έλινορ (2002). Η διαχείριση των κοινών πόρων. Αθήνα: Καστανιώτης, σελ. 142-159. 

Περαιτέρω μελέτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]