Εποχή των Παγετώνων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η Ευρώπη κατά την πιο πρόσφατη περίοδο παγετώνων, πριν από 12.000 χρόνια. Σημειώστε ότι και οι νότιοι ορεινοί όγκοι είχαν τότε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες πάγου από σήμερα.

Η ονομασία Εποχή των Παγετώνων (Ice Age) χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια μακροχρόνια γεωλογική περίοδο κατά την οποία παρατηρούνται σημαντικές αυξομειώσεις της θερμοκρασίας στο έδαφος και την ατμόσφαιρα της Γης. Tα χρονικά διαστήματα στα οποία κυριαρχεί το κρύο κλίμα ονομάζονται παγετωνικές περίοδοι, ή απλά, μια εποχή των παγετώνων, και σαν αποτέλεσμα έχουν την εμφάνιση ή και την επέκταση των ηπειρωτικών και πολικών στρωμάτων πάγου και των μεγάλων συμπαγών όγκων πάγου των παγετώνων.

Τα εναλλασόμενα θερμότερα χρονικά διαλείμματα που μεσολαβούν ανάμεσα στην επικράτηση των παγετώνων, ονομάζονται μεσοπαγετωνικές περίοδοι, όπως η περίοδος την οποία διανύει η Γη τώρα, και στην οποία οι παγετώνες έχουν περιοριστεί στον βόρειο και νότιο πόλο της. Αντιθέτως, κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της ιστορίας της Γης, φαίνεται ότι ο πλανήτης δεν είχε παγετώνες ούτε ακόμα και στα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Γεωλογικές περίοδοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατανομή του γεωλογικού χρόνου

Κατά την γεωλογική ιστορία της Γης, υπήρξαν αρκετές εμφανίσεις και υποχωρήσεις των παγετώνων, οι οποίες διακρίνονται σε ομάδες ανάλογες με την ηλικία της Γης.

Παγετωνική περιόδος Χρονική περίοδος (εκατομμύρια έτη) Γεωλογική περίοδος Γεωλογικός αιώνας
Τεταρτογενής 2,58 – σήμερα Νεογενής Καινοζωικός
Καρού 360 – 260 Λιθανθρακοφόρος και Πέρμια Παλαιοζωικός
Ανδέων-Σαχάρας 450 – 420 Ορδοβίκια και Σιλούρια Παλαιοζωικός
Κρυογενής 800 – 635 Κρυογενής Νεοπρωτοζωικός
Χουρονιανή 2.400 – 2.100 Σιδέρια και Ρυάκια Παλαιοπροτεροζωικός

Η δεύτερη παλαιότερη Εποχή των Παγετώνων, η Κρυογενής, υπήρξε και η βαρύτερη όλων (εξ ου και το όνομά της) και μάλιστα θεωρείται από αρκετούς μελετητές ότι οι παγετώνες τότε έφτασαν ως τον Ισημερινό. Αν πραγματικά συνέβη αυτό, τότε κατά την διάρκειά της, ολόκληρη η επιφάνεια της Γης ήταν καλυμμένη με πάγο, φαινόμενο που αναφέρεται και ως Χιονόμπαλα Γη (Snowball Earth).[1]

Επίδραση στο ανθρώπινο είδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πιο πρόσφατη, με γεωλογικούς όρους, εποχή των παγετώνων στη Γη έληξε πριν από 12.000 χρόνια, στο τέλος της Πλειστόκαινου εποχής,[2] και ο τερματισμός του παγκόσμιου ψύχους επέτρεψε στις ανθρώπινες κοινωνίες να μεταβούν από την νομαδική ζωή των κυνηγών-συλλεκτών σε μόνιμη κατοίκηση περιοχών, η οποία και σε συνδυασμό με τις θερμότερες θερμοκρασίες είχε σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη της γεωργίας και κτηνοτροφίας. Η εμφάνιση των πρώτων ανθρώπινων πολιτισμών έγινε στις εύκρατες περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Αιγύπτου.

Νεότερη και σύγχρονη εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παγετώνας στην Ανταρκτική.

Η περίοδος από τα μέσα του 16ου αιώνα ως και τα μέσα του 19ου, έχει χαρακτηριστεί ως μια λεγόμενη Μικρή Εποχή των Παγετώνων,[3] η οποία αν και δεν επρόκειτο για πραγματική περίοδο με παγετωνικές συνθήκες, κατά την διάρκειά της παρατηρήθηκαν σταθερά και αισθητά πιο χαμηλές θερμοκρασίες από αυτές της σημερινής εποχής.

Η σημερινή Σκανδιναβία φέρνει τα ίχνη του πρόσφατου παγετωνικού παρελθόντος της, όπου το λιώσιμο των πάγων απελευθέρωσε έναν μεγάλο όγκο νερού, ο οποίος δημιούργησε τα διάφορα φιόρδ και λίμνες της περιοχής αυτής του κόσμου.

Οι σύγχρονες ηπειρωτικές περιοχές στις οποίες εξακολουθούν να επικρατούν παγετωνικές συνθήκες, είναι συγκεντρωμένες στην ήπειρο της Ανταρκτικής στο νότιο ημισφαίριο, η οποία κατά τους χειμερινούς μήνες σχεδόν διπλασιάζει το μέγεθός της, καθώς η θάλασσα γύρω από τις ακτές της μετατρέπεται σε πάγο,[4] και στα νησιά της Γροιλανδίας και του Μπάφιν στο βόρειο ημισφαίριο.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Miracle Planet: Snowball Earth, (2005) documentary, Canadian Film Board, rebroadcast 25 April 2009 on the Science Channel (HD)
  2. Clayton, Lee; Attig, John W.; Mickelson, David M.; Johnson, Mark D.; Syverson, Kent M. "Glaciation of Wisconsin". Dept. Geology, University of Wisconsin.
  3. "Glossary I-M". NASA.
  4. «Cool Antarctica - Antarctica Fact File». http://www.coolantarctica.com/Antarctica%20fact%20file/antarctica%20environment/whats%20it%20like%20in%20Antarctica.htm.