Διαστημικό Λεωφορείο Εντέβορ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Διαστημικό Λεωφορείο Εντέβορ
Διαστημικό Λεωφορείο Εντέβορ
Κωδικός Τροχιακού οχήματοςOV-105
ΧώραFlag of the United States.svg ΗΠΑ
Ημερομηνία Συμβολαίου31 Ιουλίου 1987
Προέλευση ονόματος«Εντέβορ» (πλοίο)
ΚατάστασηΠαροπλισμένο
Πρώτη πτήσηSTS-49: 7 Μαΐου - 16 Μαΐου 1992
Αριθμός Αποστολών25
Πληρώματα173 άτομα
Χρόνος παραμονής στο διάστημα299 ημέρες και 3 ώρες
Περιστροφές γύρω από τη Γη4.671
Απόσταση που διανύθηκε197.761.262 χλμ
Δορυφόροι που τοποθετήθηκαν3
Συνδέσεις με τον Mir1
Συνδέσεις με τον ISS12

Το Διαστημικό Λεωφορείο «Εντέβορ» (Endeavour, κωδικός τροχιακού σκάφους OV-105) είναι παροπλισμένο Διαστημικό Λεωφορείο της NASA, το πέμπτο και τελευταίο λειτουργικό σκάφος του Προγράμματος Διαστημικών Λεωφορείων που κατασκευάσθηκε. Εκτοξεύθηκε για την πρώτη του αποστολή, την STS-49, στις 7 Μαΐου 1992 και για την 25η και τελευταία του, την STS-134, τον Μάιο του 2011.[1][2][3] Η STS-134 σχεδιαζόταν αρχικώς ως η τελευταία πτήση διαστημικού λεωφορείου[4], αλλά με την έγκριση της αποστολής STS-135, το «Ατλαντίς» έγινε το τελευταίο λεωφορείο που πέταξε.

Το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών ενέκρινε την κατασκευή του «Εντέβορ» το 1987 προς αντικατάσταση του «Τσάλεντζερ», το οποίο καταστράφηκε το 1986.

Ονομασία και κατασκευή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το «Εντέβορ» φωτογραφημένο από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό καθώς τον πλησίαζε στην αποστολή STS-118.

Το σκάφος πήρε το όνομά του από το βρετανικό πλοίο HMS Endeavour, με το οποίο ο πλοίαρχος Τζέιμς Κουκ επιτέλεσε το πρώτο του εξερευνητικό ταξίδι (1768-1771).[5] Για τον λόγο αυτό η λέξη endeavour (που σημαίνει «προσπάθεια», «απόπειρα») στην ονομασία του σκάφους γράφεται με «u», όπως στα βρετανικά αγγλικά. Το Διαστημικό Λεωφορείο μετέφερε πάντοτε ένα κομμάτι ξύλου από το σκαρί του πλοίου του Κουκ στον θάλαμο διακυβερνήσεως.[6] Εμμέσως το όνομα τιμούσε και το «Endeavour», το Τμήμα Διακυβερνήσεως της αποστολής «Απόλλων 15», το οποίο με τη σειρά του είχε επίσης ονομασθεί προς τιμή του πλοίου του Κουκ.

Η επιλογή της ονομασίας έγινε με εθνικό διαγωνισμό μεταξύ μαθητών δημοτικού και γυμνασίου. Οι προτάσεις περιελάμβαναν το ιστορικό της ονομασίας και το γιατί θα ήταν κατάλληλη για ένα σκάφος της NASA.

Το σκάφος κατασκευάσθηκε από την εταιρεία Rockwell International με κόστος 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια και παραδόθηκε στη NASA τον Μάιο του 1991.

Πτήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πρώτη του αποστολή, το «Εντέβορ» συνέλαβε και επανέθεσε σε τροχιά τον τεχνητό δορυφόρο τηλεπικοινωνιών INTELSAT VI. Στη δεύτερη, που εκτοξεύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1992, μετέφερε στο διάστημα την πρώτη Αφροαμερικανίδα γυναίκα αστροναύτη, τη Μέι Τζέμισον.

Το «Εντέβορ» έφερε σε πέρας την πρώτη αποστολή επιδιορθώσεως και συντηρήσεως (STS-61) του Διαστημικού τηλεσκοπίου Χαμπλ το 1993. Τέσσερα χρόνια αργότερα, αποσύρθηκε επί οκτώ μήνες για ανακαίνιση. Τον Δεκέμβριο του 1998 μετέφερε το τμήμα «Unity» στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Η τελευταία μείζων τροποποίηση του «Εντέβορ» έγινε από τον Δεκέμβριο του 2003 μέχρι τον Οκτώβριο του 2005. Περιελάμβανε σημαντικές αναβαθμίσεις, όπως ένα νέο, πολυλειτουργικό σύστημα ηλεκτρονικών ενδείξεων για τον θάλαμο διακυβερνήσεως και έναν προηγμένο δέκτη GPS, καθώς και αναβαθμίσεις στην ασφάλεια κατόπιν συστάσων της Επιτροπής Διερευνήσεως του Δυστυχήματος του «Κολούμπια» (CAIB) για την επιστροφή του σκάφους στην ατμόσφαιρα της Γης.

Η τελευταία πτήση του «Εντέβορ» ήταν η αποστολή STS-134 στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Πίνακας αποστολών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

# Ημερομ. εκτοξ. Κωδικός Τόπος προσγειώσεως Σημειώσεις
1 1992-05-07 STS-49 Αεροπορική Βάση Edwards Πρώτη πτήση του «Εντέβορ». Ανάκτηση και επανάθεση σε τροχιά δορυφόρου INTELSAT VI. Πρώτη EVA τριών αστροναυτών και μεγαλύτερη σε διάρκεια αμερικανική EVA μετά το «Απόλλων 17».
2 1992-09-12 STS-47 Διαστημικό Κέντρο Kennedy Αποστολή J του Spacelab με την πρώτη Αφροαμερικανίδα αστροναύτη, τη Μέι Τζέμισον
3 1993-01-13 STS-54 Kennedy Απελευθέρωση του TDRS-F
4 1993-06-21 STS-57 Kennedy Πειράματα του Spacelab, ανάκτηση του EURECA
5 1993-12-02 STS-61 Kennedy Πρώτη αποστολή επιδιορθώσεως/συντηρήσεως Διαστημικού τηλεσκοπίου Χαμπλ (HSM-1)
6 1994-04-09 STS-59 Edwards Πειράματα του Space Radar Laboratory
7 1994-09-30 STS-68 Edwards Πειράματα του Space Radar Laboratory
8 1995-03-02 STS-67 Edwards Πειράματα του Spacelab Astro-2. Η μεγαλύτερης διάρκειας αποστολή του «Εντέβορ».
9 1995-09-07 STS-69 Kennedy Wake Shield Facility και άλλα πειράματα
10 1996-01-11 STS-72 Kennedy Ανάκτηση της ιαπωνικής Space Flyer Unit
11 1996-05-19 STS-77 Kennedy Πειράματα του Spacelab
12 1998-01-22 STS-89 Kennedy Συνάντηση με τον διαστημικό σταθμό Mir και ανταλλαγή αστροναυτών
13 1998-12-04 STS-88 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ΔΔΣ) 2A (προσθήκη του τμήματος «Unity», του πρώτου αμερικανικού τμήματος του Σταθμού)
14 2000-02-11 STS-99 Kennedy Αποστολή Τοπογραφίας με Ραντάρ Διαστημικού Λεωφορείου
15 2000-11-30 STS-97 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ (τμήμα P6 του σκελετού)
16 2001-04-19 STS-100 Edwards Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ 6A (ρομποτικός βραχίονας και χέρι «Canadarm2»)
17 2001-12-05 STS-108 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ UF-1, ανταλλαγή αστροναυτών (Expedition 3/Expedition 4)
18 2002-06-05 STS-111 Edwards Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ UF-2, ανταλλαγή αστροναυτών (Expedition 4/Expedition 5)
19 2002-11-23 STS-113 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ 11A (τμήμα P1 του σκελετού) και ανταλλαγή αστροναυτών. Τελευταία πτήση διαστημικού λεωφορείου πριν την καταστροφή του «Κολούμπια»
20 2007-08-08 STS-118 Kennedy 4 «διαστημικοί περίπατοι».[7] Εγκατάσταση του τμήματος σκελετού S5 του ΔΔΣ. Μεταφορά 2,5 τόνων εφοδίων και εξοπλισμού στον ΔΔΣ. Θερμικά πλακίδια προστασίας του κάτω μέρους του σκάφους έπαθαν ζημιές κατά την εκτόξευση, αλλά η NASA απεφάσισε να μη διορθωθεί η ζημιά πριν την προσγείωση, καθώς κρίθηκε ότι δεν ήταν αρκετά σοβαρή. Το σκάφος προσγειώθηκε μία ημέρα νωρίτερα εξαιτίας πιθανής εκκενώσεως του Κέντρου Ελέγχου Αποστολής λόγω του Τυφώνα Ντην.
21 2008-03-11 STS-123 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ 1J/A: παράδοση του πρώτου στοιχείου του ιαπωνικού τμήματος «Kibo», του καναδικού ρομποτικού βραχίονα «Dextre» και του Spacelab Pallet-Deployable 1.
22 2008-11-14 STS-126 Edwards[8] Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ και μεταφορά εφοδίων και εξοπλισμού με την πολυδύναμη εσωτερική αποθήκη «Λεονάρντο»
23 2009-07-15[9] STS-127 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ, που παρέδωσε τα δύο τελευταία στοιχεία του ιαπωνικού τμήματος «Kibo» και μετέφερε τα Spacelab Pallet-Deployable 2 και Integrated Cargo Carrier-Vertical Light Deployable.
24 2010-02-08 STS-130 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ, που παρέδωσε το τμήμα «Tranquility» (Node 3) και το παρατηρητήριο «Cupola» στον Σταθμό. Μετά από αυτή την αποστολή, ο ΔΔΣ συμπληρώθηκε σε ποσοστό 98%.
25 2011-05-16 STS-134 Kennedy Αποστολή συναρμολογήσεως του ΔΔΣ, που παρέδωσε το Μαγνητικό Φασματόμετρο Άλφα και την αποθήκη «ExPRESS» (ELC-3) στον Σταθμό. Αυτή ήταν η τελευταία αποστολή του «Εντέβορ».

Διευθυντές Ροής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο «Διευθυντής Ροής» (Flow Director) ήταν υπεύθυνος για τη γενική προετοιμασία του διαστημικού Λεωφορείου προς εκτόξευση και τη διαχείρισή του αμέσως μετά την προσγείωση. Παρέμενε επίσης ως μόνιμος επικεφαλής του προσωπικού εδάφους του διαστημοπλοίου, ενώ τα πληρώματά του άλλαζαν σε κάθε αποστολή. Οι Διευθυντές Ροής του «Εντέβορ» ήταν οι:

  • Ιανουάριος 1991 έως 2000: Τζων Τζ. Ταλόουν ο νεότερος (πρώην Διευθ. Ροής του «Ντισκάβερι»)[10]
  • Αύγουστος 2000 έως Μάιος 2006: Τάσος Αβαδιωτάκης (Tassos Abadiotakis)[11]
  • 2006 έως Αύγουστος 2012: Ντέινα Μ. Χάτσερσον[12]

Το σκάφος ως έκθεμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το «Εντέβορ» κινείται στους δρόμους του Λος Άντζελες.
Το «Εντέβορ» στην αρχική του θέση στο Κέντρο Επιστημών της Καλιφόρνιας

Μετά την υποβολή προτάσεων για την φιλοξένηση του «Εντέβορ» ως εκθέματος από περισσότερα από 20 ιδρύματα και οργανισμούς, η NASA επέλεξε να εκτίθεται το σκάφος στο Κέντρο Επιστημών της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες.[13][14]

Το «Εντέβορ» έφθασε στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Λος Άντζελες (LAX) στις 21 Σεπτεμβρίου[15] του 2012. Τρεις εβδομάδες αργότερα το σκάφος μεταφέρθηκε πολύ αργά και προσεκτικά δια τεσσάρων λεωφόρων του Λος Άντζελες και του Ίνγκλγουντ, μία πορεία 19 χιλιομέτρων που κράτησε 4 ημέρες.[16][17] Η κάθε του κίνηση ήταν προσεκτικά μελετημένη.[18] Σε πολλά σημεία οι πτέρυγες του «Εντέβορ» χωρούσαν με περιθώριο μόνο μερικών εκατοστών από στύλους του τηλεφώνου, πολυκατοικίες και άλλες κατασκευές. Πολλοι στύλοι φωτισμού και φαναριών κυκλοφορίας ξηλώθηκαν προσωρινά για να περάσει το διαστημικό λεωφορείο. Στάθηκε απαραίτητο επίσης να ξερριζωθούν πάνω από 400 δέντρα των οδών, μερικά αρκετά παλαιά, προκαλώντας αντιδράσεις.[19] Ωστόσο τα δέντρα αυτά αντικαταστάθηκαν και επιπλέον φυτεύθηκαν άλλα τόσα από το Κέντρο Επιστημών της Καλιφόρνιας, με χρήση μέρους του κονδυλίου που του δόθηκε για τη μετακίνηση.[18]

Η μετακίνηση υπήρξε το γεγονός των ημερών για τη μεγαλούπολη, με συνεργεία από ειδησεογραφικά πρακτορεία να συνωστίζονται στους κοντινούς δρόμους. Η αστυνομία και η τροχαία, από κοινού με υπαλλήλους της NASA, έλεγχαν τα πλήθη του κόσμου.[20] Το έκθεμα άνοιξε για το κοινό στις 30 Οκτωβρίου 2012. Μία νέα προσθήκη στο Κέντρο Επιστημών της Καλιφόρνιας, που ονομάθηκε «Κέντρο Αέρα και Διαστήματος Samuel Oschin», στεγάζει πλέον μονίμως το διαστημικό λεωφορείο από το 2017 σε κατακόρυφη θέση και με εξωτερικές δεξαμενές καυσίμων.

Ο καναδικος ρομποτικός βραχίονας του «Εντέβορ» Canadarm (επισήμως «Σύστημα Απομακρυσμένου Χειριστή του Δ. Λεωφορείου») αφαιρέθηκε και στάλθηκε αρχικώς προς έκθεση στο Διαστημικό Κέντρο «John H. Chapman» του Καναδικού Οργανισμού Διαστήματος, στο προάστιο Longueuil του Μόντρεαλ.[21] Σήμερα βρίσκεται ως μόνιμο έκθεμα στο Μουσείο Αεροπορίας και Διαστήματος του Καναδά, στην Οττάβα.[22][23]


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Space Shuttle Overview: Endeavour (OV-105)». NASA. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2011. 
  2. «STS-49». NASA KSC. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2011. 
  3. «Endeavour completes final mission; NASA has one left». CNN. 1 Ιουνίου 2011. http://edition.cnn.com/2011/US/06/01/nasa.endeavour.lands/. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουνίου 2011. 
  4. «Consolidated Launch Manifest». NASA. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2011. 
  5. John F. Kennedy Space Center – Space Shuttle Endeavour Αρχειοθετήθηκε 2011-05-21 στο Wayback Machine.. Pao.ksc.nasa.gov. Ανακτήθηκε στις 2012-05-20.
  6. 125,000 see Endeavour land: Satellite rescue highlights maiden trip. Daily Breeze. Ανακτήθηκε στις 2015-07-21.
  7. «Space Shuttle Mission STS-122». Nasa.gov. 24 Μαΐου 2009. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2009. 
  8. NASA (30 Νοεμβρίου 2008). «NASA RSS archive». NASA. Ανακτήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2008. 
  9. «NASA – NASA's Shuttle and Rocket Launch Schedule». Nasa.gov. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουλίου 2009. 
  10. http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/missions/status/r5-91.ksc
  11. KSC, Kay Grinter. «NASA - Biography of Tassos Abadiotakis». www.nasa.gov. 
  12. «NASA - Dana M. Hutcherson
    Launch Vehicle Systems Office Deputy Manager
    NASA's Commercial Crew Program
    »
    . www.nasa.gov.
     
  13. Simon, Richard (14 Αυγούστου 2010). «With shuttles becoming museum pieces, cities vie to land one». Los Angeles Times. http://articles.latimes.com/2010/aug/14/nation/la-na-space-shuttle-20100815. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2012. 
  14. Douglas Stanglin (12 Απριλίου 2011). «NYC, L.A., Kennedy Space Center, Smithsonian to get the 4 retired space shuttles». USA Today. http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2011/04/kennedy-space-center-air-and-space-museum-likely-to-get-2-of-the-4-retiring-shuttle-vehicles/1. Ανακτήθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2012. 
  15. Richard Simon (12 Απριλίου 2012). «Delivering the space shuttles is tougher than you think». Los Angeles Times. http://www.latimes.com/news/nation/nationnow/la-na-nn-shuttle-delivery-20120411,0,7851736.story. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2012. 
  16. «Space shuttle Endeavour route, street closures & viewing areas». ABC7 News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Οκτωβρίου 2012. https://web.archive.org/web/20121014185240/http://abclocal.go.com/kabc/feature?section=news%2Flocal&id=8842882. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2012. 
  17. Kate Mather; Adolfo Flores; Marisa Geber; Andrew Khouri; Ken Weiss (13 Οκτωβρίου 2012). «Space shuttle Endeavour rolls on toward its new home». Los Angeles Times. http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2012/10/space-shuttle-endeavour-rolls-on-toward-its-new-home.html. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2012. 
  18. 18,0 18,1 Anton, Mike (16 Σεπτεμβρίου 2012). «Shuttle Endeavour's final journey is carefully choreographed». www.latimes.com. Los Angeles Times. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2017. 
  19. Timon Singh (9 Σεπτεμβρίου 2012). «400 Trees Cut Down to Make Way For Space Shuttle Endeavour's Los Angeles Arrival». Inhabitat - Sustainable Design Innovation, Eco Architecture, Green Building. http://inhabitat.com/400-trees-cut-down-to-make-way-for-space-shuttle-endeavours-los-angeles-arrival. 
  20. CBS News (14 Οκτωβρίου 2012). «Space shuttle Endeavour's slow commute through Los Angeles». CBS News Los Angeles. https://www.youtube.com/watch?v=IPz52Bo5t7k. Ανακτήθηκε στις 2019-02-14. 
  21. Canadian Space Agency. The Canadarm Is Returning Home Αρχειοθετήθηκε 2014-03-26 στο Wayback Machine., Montreal: Canadian Space Agency press release, 16/7/2012. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2012.
  22. Andy Johnson (2 Μαΐου 2013). «Unveiling exhibit, Hadfield sends first Canadarm 'last command' from space». CTV News. http://www.ctvnews.ca/sci-tech/unveiling-exhibit-hadfield-sends-first-canadarm-last-command-from-space-1.1263958. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2013. 
  23. Elizabeth Howell (2 Μαΐου 2013). «Space Shuttle's Robotic Arm Goes on Display at Canadian Museum». Space.com. http://www.space.com/20949-space-shuttle-canadarm-museum-exhibit.html. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2013. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Space Shuttle Endeavour της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).