Γρανίτης
 |
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. |
Ο γρανίτης είναι ένα διαδεδομένο, φυσικό πυριγενές, πλουτώνιο πέτρωμα με κοκκώδη ιστό και όξινη σύσταση με μεγάλη σκληρότητα. Ανήκει στα πλουτώνια πυριγενή πετρώματα επειδή δημιουργήθηκε από τη στερεοποίηση και κρυστάλλωση του μάγματος στο εσωτερικό του φλοιού σε μεγάλο βάθος, γι' αυτό διαθέτει ολοκρυσταλλικό, κοκκώδη ιστό. Το όνομά του μάλιστα προέρχεται από τη λατινική λέξη granum, δηλαδή "κόκκος" και οφείλεται στην κοκκώδη υφή του. Ένα πλουτώνιο πέτρωμα, για να χαρακτηριστεί ως γρανίτης, πρέπει υποχρεωτικά να περιέχει αστρίους, (αλκαλικούς αστρίους και πλαγιόκλαστα) και χαλαζία, συνήθως όμως, εκτός από τα υποχρεωτικά συστατικά, οι γρανίτες περιέχουν σιδηρομαγνησιούχα ορυκτά, (μαρμαρυγίες, αμφιβόλους, πυροξένους κ.ά.) και σύνδρομα (ζιρκόνια, απατίτη, τιτανίτη κλπ.). Η σύστασή του καθορίζει και το χρώμα του. Χρησιμοποιείται κυρίως ως διακοσμητικό υλικό σε κτήρια.
Είδη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο γρανίτης χωρίζεται σε πολλά είδη με δύο βασικές ομάδες: στους πλουτωνίτες, που κατά την άνοδο του μάγματος από το εσωτερικό της γης δεν βγήκε στην επιφάνεια και ψύχθηκε σε μεγάλο βάθος υπό υψηλή πίεση χωρίς διαφυγή αερίων, και στους φλεβικούς γρανίτες, που προέρχονται από το μάγμα που ναι μεν δεν βγήκε στην επιφάνεια, αλλά σχημάτισε φλέβες που διείσδυσαν και ψύχθηκαν σε σχετικά χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση και σε συντομότερο χρόνο, σε σχέση με τους πλουτωνίτες, μετά από την διαφυγή των αερίων. Ανάλογα με τα ορυκτολογικά του συστατικά ο γρανίτης χωρίζεται σε πολλές υποομάδες. Στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες γρανίτη υπάρχουν στην Μακεδονία, τη Θράκη και σε ηφαιστειογενή νησιά του Αιγαίου.
Χρήση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Λόγω της σκληρότητάς του, ο γρανίτης χρησιμοποιείται ευρέως ως διακοσμητικό υλικό. Χρησιμοποιείται, επίσης, για την κατασκευή ειδικού σκυροδέματος, στην οδοποιία και σε άλλες δομικές κατασκευές. Μετά από επεξεργασία και λείανση χρησιμοποιείται για τη διακόσμηση κτιρίων και κυρίως με την εσωτερική και εξωτερική επένδυση προσόψεων, επίσης στη διακόσμηση τζακιών, σε κουζίνες και σπανίως σε δάπεδα λόγω της ακριβής τιμής του. Επίσης, λόγω της σκληρότητάς του, χρησιμοποιείται για την κατασκευή αγαλμάτων.
Αποθέσεις και εξόρυξη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο γρανίτης είναι ο πιο διαδεδομένος τύπος πετρώματος στον φλοιό της γης.[1][2][3]
Η Ισπανία[4] και η Ινδία[5] είναι οι κύριοι παραγωγοί γρανίτη.[6] Ο γρανίτης εξορύσσεται επίσης στις ΗΠΑ, αλλά επίσης εισάγεται, ειδικά από τη Βραζιλία, την Κίνα, την Ινδία, την Ιταλία και τη Νορβηγία. Στις ΗΠΑ υπάρχουν πολλές πηγές γρανίτη. Βρίσκεται μόλις δύο ώρες οδικώς από το πολυσύχναστο κέντρο της Τζόρτζια, την Ατλάντα, το Έλμπερτον είναι γνωστό ως «η πρωτεύουσα του γρανίτη στον κόσμο». Είναι τοποθετημένο σε μια εκτενή πηγή εξαιρετικού, υψηλής ποιότητας γκρι-γαλάζιου γρανίτη και καλύπτει τις ανάγκες σχεδόν όλων των πολιτειών της Αμερικής σε γρανίτη.[7] Το λατομείο Rock of Ages, που βρίσκεται στην πολιτεία του Βερμόντ, διεκδικεί τον τίτλο του μεγαλύτερου λατομείου γρανίτη στον κόσμο. Η εξόρυξή του εκεί ξεκίνησε το 1885.
Ο γρανίτης εξορύσσεται σε πολλές περιοχές της Φινλανδίας και ακόμη και εξάγεται. Διακεκριμένα παραδείγματα είναι οι πέτρες από τις Πιούτερχλαχτι, Βέχμαα, Κούρου και Ριστιάρβι.[8]
Τα γρανιτικά πετρώματα είναι ευρέως διαδεδομένα στην Ιταλία, στις Άλπεις, στην Καλαβρία και στη Σαρδηνία.[9] Ανήκουν σε δύο διαφορετικούς ενδογενείς κύκλους που σχετίζονται με την ηερκινική ορογένεση (τέλος του παλαιολιθικού) και την αλπική ορογένεση (τριτογενής περίοδος), και συχνά συνδέονται σε ένα ενδογενές μάζωμα με ηφαιστειακά πετρώματα άλλων οικογενειών (σιενίτες, διορίτες κ.ά.). Τα γρανιτικά πετρώματα που διεισδύσαν κατά τη διάρκεια της ηερκινικής ορογένεσης εμφανίζονται στην επιφάνεια σε εκτενείς περιοχές της Σαρδηνίας[10] και της Κορσικής· κυρίως πρόκειται για κανονικούς γρανίτες, αλλά μερικές φορές αμφιβολικούς ή αλκαλικούς, με αμφιβόλους νατρίου, καθώς και γρανίτες της Σίλας, της Καλαβρικής Σέρρας και του Ασπρομόντε, καθώς και εκείνους που βρίσκονται κυρίως στο εξωτερικό μέρος του αλπικού τόξου (Μονμπλάν, μάζα Σεν-Γκοτάρ κ.ά.)· συχνά αυτοί οι ηερκινικοί γρανίτες παρουσιάζουν γνευσιακές υφές, σχηματισμένες από φαινόμενα περιφερειακού μεταμορφισμού, που πιθανώς συνέβησαν επανειλημμένα μετά τη σκλήρυνση των πετρωμάτων.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Granite Geology Kit Sample». www.lambtonmuseums.ca. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Granite: From the Depths of the Earth to Timeless Monuments». stoneline.com.tr. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Granite». archaeologydataservice.ac.uk. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Future granite production of Spain and India in 2014». www.stoneworld.com. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Why Middle East & Europe Are Growing Markets for Indian Granite». www.stonevault.in. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Global Granite Market Research Report 2023». b-granum.com. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Monument stencil». ublaststencil.com. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Pyterlahden graniittilouhos, Virolahti». retkipaikka.fi. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Granite Rock Formations of North-East Sardinia». sardiniaislandtours.com. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
- ↑ «Specification of granite». www.marmidicarrara.org. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2025.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ηλεκτρονικό μουσείο πολιτικού μηχανικού Αρχειοθετήθηκε 2007-11-09 στο Wayback Machine.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
