Γλώσσα Ρουτούλ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ρουτούλ
ΠροφοράΔΦΑ [mɨxabiʃdɨ t͡ʃʼɛl]
ΠεριοχήΡωσία και Αζερμπαϊτζάν
ΈθνοςΡουτούλ
Φυσικοί ομιλητές90.000[1] (30.000 στην Ρωσία (απογραφή του 2010) και 17.000 στο Αζερμπαϊτζάν (χωρίς ημερομηνία))
ΤαξινόμησηΒορειοανατολικές Καυκάσιες
Σύστημα γραφήςΚυριλλικό αλφάβητο
Κατάσταση
Επίσημη γλώσσαΝταγκεστάν
ISO 639-1
ISO 639-2
ISO 639-3rut
Glottologrutu1240[2]

Η Ρουτούλ είναι μια γλώσσα που ομιλείται από τους Ρουτούλ, μια εθνική ομάδα που ζει στο Νταγκεστάν (Ρωσία) και σε ορισμένες περιοχές του Αζερμπαϊτζάν. Ομιλείται από 30.000 άτομα στο Νταγκεστάν (απογραφή του 2010)[3] και 17.000 άτομα (χωρίς ημερομηνία) στο Αζερμπαϊτζάν. Η λέξη Ρουτούλ προέρχεται από το όνομα ενός χωριού στο Νταγκεστάν, του οποίου οι ομιλητές της γλώσσας σχηματίζουν την πλειοψηφία του πληθυσμού του χωριού.[4]

Η Ρουτούλ είναι απειλούμενη γλώσσα στην Ρωσία[5] και ταξινομείται ως "αναμφισβήτητα απειλούμενη" από το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Γλωσσών της Ουνέσκο.[6]

Ταξινόμηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρουτούλ ανήκει στην Λεζγική ομάδα της οικογένειας γλωσσών του Βορειοανατολικού Καυκάσου. Οι Ρουτούλ αποκαλούν την γλώσσα τους ως myx'abišdy č'el.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρουτούλ δεν ήταν γραπτή γλώσσα μέχρι την ανάπτυξη αλφαβήτου με βάση το Κυριλλικό το 1990. Ένα λατινικό αλφάβητο αναπτύχθηκε το 2013 με βάση τη διάλεκτο Σιν-Σόρσου.[7] Οι ομιλητές είναι συχνά δίγλωσσοι ή πολύγλωσσο, έχοντας μια καλή γνώση των Αζερικών, των Λεζγικών ή/και των ρωσικών. Υπάρχουν 8 διάλεκτοι και 2 υποδιάλεκτοι της Ρουτούλ. Η λογοτεχνική έκδοση της γλώσσας παραμένει στην αναπτυξιακή διαδικασία. Στις πυκνοκατοικημένες από τους Ρουτούλ περιοχές της νότιας Ρωσίας, η γλώσσα διδάσκεται στα δημοτικά σχολεία (τάξεις 1 έως 4).

Σχετικές γλώσσες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταξύ των γλωσσών της Λεζγικής ομάδας, η Τσαχούρ φαίνεται ως ο πιο στενός συγγενής της Ρουτούλ.[8] Εκτός από αυτές τις δύο, υπάρχουν άλλες επτά γλώσσες στην Λεζγική ομάδα, η Λεζγική, η Ταμπασαράν, η Αγκούλ, η Μπουντούχ, η Κριτς, η Ούντι και η Άρτσι. 

Το αλφάβητο της γλώσσας Ρουτούλ

Ρουτούλ γλώσσα αναφέρθηκε μερικές φορές λανθασμένα στην Λεζγκική ομάδα γλωσσών. Αλλά είναι πατέρα (ανεξάρτητη) γλώσσα.

Αλφάβητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρουτούλ έχει γραφεί σε διαφορετικά αλφάβητα στον ρου της ιστορίας της. Αυτά τα αλφάβητα στηρίχτηκαν σε τρεις γραφές: Αραβική (πριν το 1928), Λατινική (1928–38) και Κυριλλική (1990–present).

Η αλληλογραφία κυριλλικών και λατινικών αλφαβήτων παρουσιάζεται στον πίνακα:[9]

ΔΦΑ Κυριλλικό αλφάβητο Λατινικά ΔΦΑ Κυριλλικό αλφάβητο Λατινικά
ɑ A a A a o О о O o
ɑˤ AӀ aӀ AӀ aӀ p П п P p
æ Аь аь Ə ə p' ПӀ пӀ P' p'
b Б б B b r Р р R r
ʋ В в V v s С с S s
g Г г G g t Т т T t
h Гь гь H h t' ТӀ тӀ T' t'
ʁ Гъ гъ Ğ ğ u У у U u
ɣ ГӀ гӀ Gh gh y Уь уь Ü ü
d Д д D d УӀ уӀ UӀ uӀ
d͡ʒ Дж дж C c f Ф ф F f
e Е е E e χ Х х X x
ʒ Ж ж J j x Хь хь Xh xh
z З з Z z q Хъ хъ Qh qh
i И и İ i t͡s Ц ц Ts ts
j Й й Y y t͡s' ЦӀ цӀ Ts' ts'
k К к K k t͡ʃ Ч ч Ç ç
q' Кь кь Q' q' t͡ʃ' ЧӀ чӀ Ç' ç'
ɢ Къ къ Q q ʃ Ш ш Ş ş
k' КӀ кӀ K' k' ʔ Ъ ъ '
l Л л L l ɨ Ы ы I ı
m М м M m ɨˤ ЫӀ ыӀ IӀ ıӀ
n Н н N n

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Rutuls». RUTULIA.COM. 
  2. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, επιμ. (2016). «{{{name}}}». Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  3. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  4. (Ρωσικά) ETHEO: Rutul Language
  5. Published in: Encyclopedia of the world’s endangered languages.
  6. UNESCO Interactive Atlas of the World’s Languages in Danger
  7. Clarkson, Jonathan; Iurkova, Elena (Δεκεμβρίου 2015). «Important Factors in the Development of an Orthography: Shin-Shorsu Rutul—a Case Study». SIL Forum for Language Fieldwork 2015-002. SIL International. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 2015. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουνίου 2016. 
  8. (Ρωσικά) The Tsakhur language.
  9. Important Factors in the Development of an Orthography: Shin-Shorsu Rutul—a Case Study (J. Clarkson, E. Iurkova)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]