Γιαν Κουπέτσκυ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γιαν Κουπέτσκυ
VlastniPortretKupecky.jpg
Γέννηση 1667[1][2][3][4][5][6][7]
Pezinok[8][9]
Θάνατος 16  Ιουλίου 1740[10]
Νυρεμβέργη[11][9]
Υπηκοότητα Γερμανία
Ιδιότητα ζωγράφος
Είδος τέχνης προσωπογραφία
Καλλιτεχνικά ρεύματα Μπαρόκ
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τον καλλιτέχνη
Ο Γιαν Κουπέτσκυ και ο γιος του σε χαρακτικό του [Μπέρναρντ Φόγκελ

Ο Γιαν Κουπέτσκυ (τσεχ. Jan Kupecký, γερμαν. Johann Kupetzky, ουγγρ. Kupecky János ή Kupeczky János, 166716 Ιουλίου 1740) ήταν Τσέχος ζωγράφος της εποχής του μπαρόκ, που ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά με την προσωπογραφία (πορτρέτο). Γεννήθηκε στο Μπάζιν του τότε Βασιλείου της Ουγγαρίας (το σημερινό Πέζινοκ της Σλοβακίας), ενώ εργάσθηκε στην Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Βιέννη και τη Νυρεμβέργη. Ο χαράκτης Μπέρναρντ Φόγκελ (Bernhard Vogel, 1683-1737) φιλοτέχνησε μεγάλο αριθμό χαρακτικών βασισμένων σε έργα ζωγραφικής του Κουπέτσκυ.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κουπέτσκυ ήταν γιος Προτεσταντών («Τσέχων Αδελφών») γονέων από τη Βοημία (συγκεκριμένα από τη Μλάντα Μπόλεσλαβ), οι οποίοι, όπως και πάρα πολλοί άλλοι εκείνη την εποχή, αναζήτησαν καταφύγιο στην τότε ουγγρική Σλοβακία από τους διωγμούς που έκαναν οι Ρωμαιοκαθολικοί στη Βοημία.

Σύμφωνα με τις πηγές, άρχισε σπουδές ζωγραφικής με τον Ελβετό ζωγράφο Μπένεντικτ Κλάους (Benedikt Klaus), ο οποίος εργαζόταν τόσο στη Βιέννη, όσο και στο Βασίλειο της Ουγγαρίας. Στα είκοσί του χρόνια, ο Κουπέτσκυ πραγματοποίησε ένα μακρόχρονο ταξίδι μελέτης στην Ιταλία. Στη Ρώμη ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Βενέδικτος Σομπιέσκι, γιος του βασιλιά της Πολωνίας Ιωάννη Γ΄, τον βοήθησε να αποκτήσει κάποια φήμη. Ο Κουπέτσκυ επέστρεψε στη Βιέννη το 1709, μετά από παραμονή 22 ετών στη Βενετία και στη Ρώμη. Ελάχιστα γνωρίζουμε για τις δραστηριότητές του στην Ιταλία, όπως και για τα πρώτα του έργα και την εγκατάστασή του στη Βιέννη.

Σύμφωνα με τον σύγχρονό του βιογράφο του, τον Ελβετό προσωπογράφο Γιόχαν Κασπάρ Φύσλι, ο Προτεστάντης Κουπέτσκυ, που έμεινε πιστός στο δόγμα των γονέων του, παρέμενε απομονωμένος και αποτραβηγμένος στο Ρωμαιοκαθολικό περιβάλλον της Βιέννης, όπου ήταν ισχυρή η επίδραση της βασιλικής αυλής και της αριστοκρατίας. Ωστόσο, αυτή η εικόνα αναιρείται εν μέρει από το γεγονός ότι ο ζωγράφος είχε σημαντικές παραγγελίες έργων από την αυλή κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βιέννη. Φιλοτέχνησε προσωπογραφίες διάφορων μελών της δυναστείας, του πρίγκιπα Ευγενίου της Σαβοΐας, αρκετών αριστοκρατών και, στο Κάρλοβι Βάρι, ακόμα και του Ρώσου Τσάρου Μεγάλου Πέτρου. Το πλούσιο έργο αυτής της περιόδου περιλαμβάνει μια σειρά θαυμάσιων πορτρέτων της οικογένειας του ζωγράφου, φίλων του και του ίδιου, καθώς και αρκετών προσώπων των οποίων η ταυτότητα παραμένει άγνωστη.

Το 1733 ο Κουπέτσκυ, φοβούμενος θρησκευτικές διώξεις, εγκατέλειψε τη Βιέννη καταφεύγοντας στη Νυρεμβέργη με την οικογένειά του. Παρέμεινε και πέθανε σε αυτή την πόλη. Ως ο σημαντικότερος προσωπογράφος στη Γερμανία της εποχής του, δημιούργησε τις προσωπογραφίες πολυάριθμων Γερμανών πριγκίπων, αξιωματούχων της εκκλησίας, πλούσιων εμπόρων και λογίων, ενώ τα έργα του έγιναν προσιτά με χαρακτικά και στο ευρύ κοινό, ακόμα και όσο ζούσε. Δια των μαθητών του και των μιμητών του, η επίδραση και το καλλιτεχνικό παράδειγμά του παρέμειναν ζωντανά και εξαπλωμένα για πολλές δεκαετίες.

Παρά το ότι ο Κουπέτσκυ πέρασε όλη σχεδόν τη ζωή του έξω από την πατρίδα του, πάντοτε θεωρούσε τον εαυτό του Τσέχο ζωγράφο.[12]

Το έργο του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κουπέτσκυ επηρεάσθηκε και εμπνεύσθηκε κυρίως από τους Καραβάτζο, Ρένι and Ρέμπραντ.

Μεταξύ των έργων του συγκαταλέγονται και τα εξής:


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 121110559. Ανακτήθηκε στις 15  Οκτωβρίου 2015.
  2. «Jan Kupecký». Union List of Artist Names. 500031050.
  3. «Johann Kupezky». British Museum person-institution thesaurus. 34300.
  4. Athenaeum. 11066. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. Faceted Application of Subject Terminology. 472470. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. Web umenia. 5499. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. ArtCyclopedia. kupecky_jan. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 15  Δεκεμβρίου 2014.
  9. 9,0 9,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) Great Russian Entsiklopedia, JSC. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 25  Φεβρουαρίου 2017.
  10. «Johann [Kupezky, Johann; Kupeczky, Johann; Kopetzki, Johann Kupetzky»]. SIKART. 4030804.
  11. Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  12. http://www.ceskatelevize.cz/ct24/kultura/134123-jan-kupecky-autoportret/ Jan Kupecký-Autoportrét (στην τσεχική)


Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το λήμμα «Κουπέτσκυ Ιωάννης» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη-Πάτση», τόμος 16 (1972), σελ. 207
  • Safarik, Eduard A.: Johann Kupezky. Ein Meister des Barockportraits (κατάλογος εκθέσεως), 2002 (στη γερμανική)
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Jan Kupecký της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).