Φλισκούνι
| Φλισκούνι (Βλήχων) | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Φλισκούνι (Βλήχων) | ||||||||||||||
| Συστηματική ταξινόμηση | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Διώνυμο | ||||||||||||||
| Μίνθη η πουλέγιος ή Mίνθη η πολιά L. |
Το φλισκούνι ή βλήχων (Mentha pulegium) αναφερόμενο και ως φυτό κουνουπιού (mosquito plant)[1] και χόρτο πουτίγκας (pudding grass),[2] είναι ένα είδος ανθοφόρου φυτού στην οικογένεια Χειλανθή (Lamiaceae) της μέντας, που προέρχεται από την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.[3]
Τα θρυμματισμένα φύλλα του φυτού εκπέμπουν ένα πολύ έντονο άρωμα παρόμοιο με αυτό της μέντας. Το φλισκούνι είναι ένα παραδοσιακό λαϊκό φάρμακο, εμμηναγωγό, αποχρεμπτικό και μαγειρικό βότανο, αλλά είναι τοξικό για το ήπαρ (συκώτι) και έχει προκαλέσει ορισμένους θανάτους.[4]
Ονομασίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Ελλάδα δύναται να έχει και άλλες ονομασίες το εν λόγω φυτό. Όπως π.χ. φλισκούνι (η πιο διαδεδομένη), βλήχων (αρχαία και λόγια ονομασία), βληχόνι ή βληχούνι (παραλλαγές του “βλήχων”), φλησκούνι ή φλησκούνα (διαλεκτικές παραλλαγές), πουλέγιο (από το λατινικό pulegium), άγρια μέντα (λαϊκή περιγραφική ονομασία, όχι πάντα ακριβής) και ψυλλόχορτο.[5]
Χρήσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το φλισκούνι χρησιμοποιείται συχνά ως εντομοκτόνο και απωθητικό παρασίτων. Ως απωθητικό, χρησιμοποιείται για να κρατά τους ψύλλους μακριά από τα κατοικίδια ζώα, καθώς και στους ανθρώπους για να αποτρέπει σκνίπες και κουνούπια. Ορισμένα περιλαίμια κατά των ψύλλων για κατοικίδια περιέχουν έλαιο του, ή το φυτό μπορεί να θρυμματιστεί και να τοποθετηθεί στην επένδυση. Επίσης δύναται οι άνθρωποι να τοποθετούν θρυμματισμένα στελέχη του στις τσέπες τους ή πάνω στα ρούχα τους για να απομακρύνουν ανεπιθύμητα έντομα. Ωστόσο, κατά τη χρήση του φυτού ως απωθητικού, θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση του συμπυκνωμένου ελαίου του. Το έλαιο του μπορεί να είναι εξαιρετικά τοξικό τόσο για ανθρώπους όσο και για ζώα, ακόμη και σε μικρές ποσότητες. Με τη χρήση του γύρω από ζώα και ανθρώπους υπάρχει κίνδυνος απορρόφησής του από το δέρμα και πρόκλησης αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία. Αντί αυτού, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται τα λιγότερο συμπυκνωμένα φύλλα του φυτού ως εντομοαπωθητικό. Το φυτό έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ιστορικά ως αρωματικό μέντας σε αφεψήματα βοτάνων και τρόφιμα. Συνιστάται το τσάι του ("φλισκούνι") να μην καταναλώνεται σε τακτική βάση. Η κατανάλωσή του μπορεί να αποβεί θανατηφόρα για βρέφη και παιδιά. Στην Ιταλία, τα φρέσκα φύλλα αυτού του φυτού, το οποίο στη Ρώμη και στις γύρω περιοχές ονομάζεται menta romana, χρησιμοποιούνται στη μαγειρική για να αρωματίζουν αρνί και πατσά. Στη μαγειρική χρήση δεν πρέπει να συγχέεται με το lesser calamint (Clinopodium nepeta), το οποίο στη Ρώμη χρησιμοποιείται για την παρασκευή αγκινάρων. Το φυτό φλισκούνι,έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως εμμηναγωγό και ως μέσο πρόκλησης αποβολής. Το συμπλήρωμα του 1833 του Rennie στις φαρμακοποιίες αναγνώριζε τη χρήση του ως «αποχρεμπτικό, διουρητικό και εμμηναγωγό» σε δόσεις 10 grains έως 1 scruple (0,6–1,3 g) αποξηραμένου κονιοποιημένου βοτάνου, αλλά απέρριπτε τη χρήση του ύδατος του (Aqua Pulegii) ως «δημοφιλώς αλλά εσφαλμένα θεωρούμενου» αποβολικού [δεν γίνεται αναφορά στην τοξικότητα]. Οι χημικές ουσίες στο φυτό προκαλούν συσπάσεις στο τοίχωμα της μήτρας, οδηγώντας σε αποβολή του ενδομητρίου. Από τότε που το Κογκρέσο των ΗΠΑ ψήφισε τον νόμο "Dietary Supplement Health and Education Act" τον Οκτώβριο του 1994, όλα τα παρασκευασμένα προϊόντα από φλισκούνι στις Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν προειδοποιητική ένδειξη κατά της χρήσης από εγκύους, ωστόσο το φυτό δεν υπέστη ρύθμιση απαγόρευσης από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). Τουλάχιστον μία μελέτη έχει δείξει ότι το έλαιο του έχει ισχυρή ακαρεοκτόνο δράση κατά των ακάρεων της οικιακής σκόνης.[6][7][8][9][10]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Gunby, Phil (1979). «Medical News: Plant Known for Centuries Still Causes Problems Today». Journal of the American Medical Association 241 (21): 2246–2247. doi:. https://archive.org/details/sim_jama_1979-05-25_241_21/page/2246.
- ↑ Keville, Kathi (1994). Herbs: An Illustrated Encyclopedia. New York City: Friedman/Fairfax Publishers. pp. 128.
- ↑ Kew World Checklist of Selected Plant Families
- ↑ «Pennyroyal Oil Poisoning and Hepatotoxicity». JAMA Network. Journal of the American Medical Association. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2023.
- ↑ «Flora of Greece – An annotated checklist». EDIT CDM DataPortals. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ Moore, Sarah; Ferreria Maia, Marta (2011). «Plant-based insect repellents: a review of their efficacy, development and testing». Malaria Journal 10 (Suppl 1): S11. doi:. PMID 21411012.
- ↑ Pleasant, Barbara (3 Σεπτεμβρίου 2020). «What You Need to Know about Pennyroyal». Mother Earth News.
- ↑ French, Larry G. (October 2002). «Isolation of (R)-(+)-Pulegone from the European Pennyroyal Mint, Mentha Pulegium». The Chemical Educator 7 (5): 270–277. doi:. https://repositorio.unal.edu.co/handle/unal/80633.
- ↑ «Menta Romana» (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Φεβρουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
- ↑ «Pulegone». Toxnet. National Library of Medicine. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2026.
 |
Αυτό το λήμμα σχετικά με τη βοτανική χρειάζεται επέκταση. Μπορείτε να βοηθήσετε την Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το. |