Αγιά Χανίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°28′20″N 23°55′54″E / 35.47222°N 23.93167°E / 35.47222; 23.93167

Αγιά Χανίων
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Αγιά Χανίων
35°28′20″N 23°55′54″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Χανίων
Γεωγραφική υπαγωγήΚρήτη
Πληθυσμός426 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Η Αγιά είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Θερίσου, του δήμου Χανίων, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Χανίων, στην περιφέρεια Κρήτης, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. [1]

Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία Κυδωνίας του νομού Χανίων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Κρήτης. [2][3]

  • Στην ομώνυμη κοινότητα υπάγονται και οι οικισμοί Επισκοπή και Κυρτωμάδος. Στην περιοχή λειτουργούν δικαστικές φυλακές.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα του χωριού προέρχεται πιθανότατα από την αραβική λέξη aya «νερό», λόγω της πλούσιας σε πηγαία ύδατα περιοχής. [3]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αγιά βρίσκεται στο ΒΚ. τμήμα του νομού, σε πεδινή, πλούσια σε νερά θέση, δίπλα στην ομώνυμη τεχνητή λίμνη (Λίμνη Αγιάς). Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 7,912 χμ² (2011) και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 51. Απέχει από τα Χανιά 10 χλμ. περίπου, προς τα ΝΔ. [4][5][6]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1991 2001 2011
282 (442) 376 (573) 426 (590)

[6] (σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Πραγματικός (De Facto)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1961 1971 1981 1991 2001 2011
240 (454) 251 (429) 236 (394) 280 (456) 353 (553) 428 (588)

[2][3][6] (σε παρένθεση ο πληθυσμός της τοπικής κοινότητας)

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Με το ΦΕΚ 312Α – 10/10/1946, ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αλικιανού και ορίζεται έδρα της κοινότητας Αγιάς
  • Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997, ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αγιάς και προσαρτάται στο δήμο Θερίσου
  • ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010

Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Θερίσου και προσαρτάται στο δήμο Χανίων

(Πηγή: https://www.eetaa.gr/metaboles/dkmet_details.php?id=5952)

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ανάκτηση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά, το 961 μ.Χ., λόγω του φόβου των πειρατών, η Επισκοπή Κυδωνίας μεταφέρθηκε στην Αγιά, ως Επισκοπή Αγιάς.

Στην περιοχή γύρω από το χωριό, έγιναν σφοδρές μάχες μεταξύ Γερμανών αλεξιπτωτιστών και των υπαρασπιστών του νησιού (Κρητών και Συμμάχων), μεταξύ 20 -31 Μαΐο 1941. Στις αγροτικές φυλακές του χωριού, κρατήθηκαν πολλοί έλληνες πατριώτες κατά τη διάρκεια της κατοχής, πολλοί από τους οποίους εκτελέστηκαν. [2][3]

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Λίμνη Αγιάς
  • Η παλαιοχριστιανική εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπής [7]
  • Η εκκλησία του Αγ. Κωνσταντίνου και Αγίας Ειρήνης
  • Τα απομεινάρια του παλιού νερόμυλου
  • Η λίμνη της Αγιάς Χανίων
    Η Λίμνη της Αγιάς είναι μια μικρή λίμνη έκτασης 450 στρεμμάτων, η οποία επικοινωνεί νότια με την κοιλάδα του Φασά. Η κοιλάδα αυτή θεωρείται ως η πιο υγρή της Κρήτης. Η λίμνη δέχεται νερό από υπόγειες πηγές και από τον ποταμό Ξεκωλωμένο. Η λίμνη ήταν βάλτος πριν το 1927- 1928 που την μετατρέψανε σε τεχνητή, για την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας. Και να τροφοδοτήσει το υδραγωγείο και το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο των Χανίων. Η μικρή αυτή λίμνη φιλοξενεί ίσως την μεγαλύτερη ποικιλία υδροχαρών φυτών στην Κρήτη, αλλά και πολύ σημαντικά είδης πανίδας, όπως σπάνια είδη φτέρης και βατράχων. Επίσης, στην λίμνη βρίσκουν καταφύγιο πολλά αποδημητικά, και μη, πουλιά. Η οικολογική σημασία της λίμνης της Αγιάς αντικατοπτρίζεται και στο γεγονός ότι η λίμνη προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες. Είναι σημαντικός σταθμός ανάπαυσης και τροφοδοσίας πολλών μεταναστευτικών πτηνών, αν και κατά τα τελευταία χρόνια, μεγάλο μέρος της έχει βαλτοποιηθεί και υπάρχει, επίσης, κίνδυνος από εισαγωγή ξενόφερτων φυτικών και ζωικών ειδών. Το εργοστάσιο πλέον δεν λειτουργεί. Σε εκθεσιακό μουσειακό χώρο έργων ΑΠΕ μετατράπηκε ο πρώην Υδροηλεκτρικός σταθμός της ΔΕΗ που βρίσκεται στη λίμνη της Αγιάς Χανίων. [3][8]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
  • Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
  • Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ., 2010
  • Χάρτες «ROAD»
  • Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΣΑ)
  • eetaa.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]