Αγιά Χανίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Αγιά Χανίων
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Αγιά Χανίων
35°28′20″N 23°55′54″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Χανίων
Γεωγραφική υπαγωγήΚρήτη
Πληθυσμός426 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Η Αγιά είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Θερίσου, του δήμου Χανίων, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Χανίων, στην περιφέρεια Κρήτης.[1]

Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία Κυδωνίας του νομού Χανίων, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Κρήτης.[2]

Στην ομώνυμη κοινότητα υπάγονται και οι οικισμοί Επισκοπή και Κυρτωμάδος. Μέχρι το 1940, το χωριό ονομαζόταν Αγυιά.[3] Στην περιοχή υπάρχουν δικαστικές φυλακές.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα του χωριού προέρχεται πιθανότατα από την αραβική λέξη aya «νερό», λόγω της πλούσιας σε πηγαία ύδατα περιοχής.[4]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αγιά βρίσκεται στο ΒΚ. τμήμα του νομού, σε πεδινή, πλούσια σε νερά θέση, δίπλα στην ομώνυμη τεχνητή λίμνη (Λίμνη Αγιάς). Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 7,784 χμ² και σε μέσο σταθμικό υψόμετρο 51. Απέχει από τα Χανιά 10 χλμ. περίπου, προς τα ΝΔ.[5][6][7]

Πληθυσμικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξέλιξη πληθυσμού του Αγιάς έχει ως εξής: κάτοικοι 240 (1961), 251/429 (κ.) (1971), 456 (κ.) (1991), 353/553 (κ.) (2001), 426/590 (κ.) (2011) (κ = κοινότητα).[1][2][4][6][8]

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Με το ΦΕΚ 312Α – 10/10/1946, ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αλικιανού και ορίζεται έδρα της κοινότητας Αγιάς
  • Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997, ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Αγιάς και προσαρτάται στο δήμο Θερίσου
  • ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010

Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Θερίσου και προσαρτάται στο δήμο Χανίων (Πηγή: eetaa.gr)

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ανάκτηση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά, το 961 μ.Χ., λόγω του φόβου των πειρατών, η Επισκοπή Κυδωνίας μεταφέρθηκε στην Αγιά, ως Επισκοπή Αγιάς.

Στην περιοχή γύρω από το χωριό, έγιναν σφοδρές μάχες μεταξύ Γερμανών αλεξιπτωτιστών και των υπαρασπιστών του νησιού (Κρητών και Συμμάχων), μεταξύ 20 -31 Μαΐο 1941. Στις αγροτικές φυλακές του χωριού, κρατήθηκαν πολλοί έλληνες πατριώτες κατά τη διάρκεια της κατοχής, πολλοί από τους οποίους εκτελέστηκαν.[2][4]

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Λίμνη Αγιάς
  • Η παλαιοχριστιανική εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπής [9]
  • Η εκκλησία του Αγ. Κωνσταντίνου και Αγίας Ειρήνης
  • Τα απομεινάρια του παλιού νερόμυλου
  • Η τεχνητή λίμνη της Αγιάς, επιφανείας 450 στρεμμάτων, περίπου, που κατασκευάστηκε για να τροφοδοτήσει το υδραγωγείο και το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο των Χανίων. Η περιοχή θεωρείται από τις πλουσιότερες σε νερά στην Κρήτη και τροφοδοτείται από υπόγεια ύδατα και εκείνα που προέρχονται από τον μικρό ποταμό Ξεκωλωμένο.[10][11] Είναι σημαντικός σταθμός ανάπαυσης και τροφοδοσίας πολλών μεταναστευτικών πτηνών, αν και κατά τα τελευταία χρόνια, μεγάλο μέρος της έχει βαλτοποιηθεί και υπάρχει, επίσης, κίνδυνος από εισαγωγή ξενόφερτων φυτικών και ζωικών ειδών. Το εργοστάσιο πλέον δεν λειτουργεί και έχουν απομείνει μόνον οι εγκαταστάσεις του.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 statistics.gr
  2. 2,0 2,1 2,2 Πάπυρος Λαρούς
  3. eetaa.gr
  4. 4,0 4,1 4,2 Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006
  5. Εκδόσεις «Ελλάδα»
  6. 6,0 6,1 Δομή
  7. «Διακοπές»
  8. Πρόγραμμα Καλλικράτης
  9. http://iakovos-xania.blogspot.gr/2012/01/blog-post_14.html
  10. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978
  11. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Απριλίου 2014. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2014. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963
  • Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
  • Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
  • Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ., 2010
  • Χάρτες «ROAD»
  • Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΣΑ)
  • http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/[νεκρός σύνδεσμος]
  • eetaa.gr

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]