Άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Οι εικονιζόμενοι είναι με τη σειρά από τα αριστερά προς τα δεξιά ο Άγιος Ραφαήλ, η Αγία Ειρήνη και ο Άγιος Νικόλαος.

Οι Άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη είναι οσιομάρτυρες της χριστιανικής εκκλησίας. Χαρακτηρίζονται ως νεοφανείς άγιοι καθώς μαρτύρησαν 10 χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1463μ.Χ.). Τα όποια πράγματα για αυτούς είναι γνωστά, ενώ σύμφωνα με μαρτυρίες φαίνεται πως φανερώθηκαν από το 1959 με θαυματουργικό και θαυμαστό τρόπο.[1] Είναι άγιοι της Λέσβου και γιορτάζουν δυο μέρες μετά το Πάσχα, δηλαδή την Τρίτη της Δικαινησίμου ή Λαμπροτρίτη, στην ομώνυμη μονή της Λέσβου.[2][3]

Πότε έζησαν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Άγιος Ραφαήλ (1410 - 1463)
  • Άγιος Νικόλαος (; - 1463)
  • Αγία Ειρήνη (1451 - 1463)

Οι χριστιανοί από την ημέρα της σφαγής τους γιόρταζαν την μνήμη τους στη θέση Καρυές της Λέσβου. Μετά από χρόνια δημιουργήθηκε εκεί ένας Ελαιώνας και παρέμειναν κάποια υπολείμματα του παλιού μοναστηριού στο οποίο τελούνταν οι μνήμες τους από κάποιες γυναίκες του χωριού. Ύστερα χτίστηκε η εκκλησία που είναι αφιερωμένη σε αυτούς.

Ανακάλυψη των τάφων τους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αποκαλύφθηκε το 1959 στις 23 Ιουνίου ένας τάφος αγνώστων κοντά στο χωριό Θερμή της Λέσβου. Να σημειωθεί ότι ο τάφος του Αγίου Νικολάου ανακαλύφθηκε στις 13 Ιουνίου 1960. Γίνονταν εργασίες αποκατάστασης ενός ναϋδρίου σε ένα λόφο εκεί κοντά και ο εργάτης Δούκας Τσολάκης έπεσε πάνω σε εκείνο τον τάφο. Μη ξέροντας γιατί πρόκειται και λόγω της ολιγοπιστίας του άφησε τα ιερά λείψανα στον κορμό ενός δέντρου. Γέλασε και πήγε να φύγει όταν παρατήρησε ότι δε μπορούσε να κινήσει τα χέρια του. Έκπληκτος "λύθηκε" μόνον αφού έκανε το σταυρό του για πρώτη φορά μετά από 27 χρόνια. Κατόπιν είδε έναν Άγιο, τον Άγιο Ραφαήλ κοντά στο ναύδριο και από τότε μετεστράφει σε κήρυκα του γεγονότος αυτού και του νεοφανούς Αγίου. Την ίδια χρονική περίοδο και κοντά με το άλλο γεγονός,η σύζυγος του Μαρία, σύμφωνα με πηγές, έγινε μάρτυρας μιας ανδρικής επιβλητικής παρουσίας που την αποπήρε κοντά σε ένα άλλο ναύδριο. Από τότε άρχισαν οι εμφανίσεις του Αγίου στη σύζυγο του ιδιοκτήτη του χωραφιού, αλλά και σε άλλες προσκυνήτριες, προσκυνητές και παιδιά του χωριού, στον ύπνο τους αλλά και στο ξύπνιο τους. Παρουσιαζόταν εκείνος με άμφια ή ράσο και κάποιες φορές χωρίς να μιλά καν. Άλλες πάλι εμφανιζόταν με την Παναγία και την Αγία Παρασκευή να εξιστορείται το βίο του και το μαρτύριό του με λεπτομέρειες. Επίσης σε άλλες περιπτώσεις αποκάλυπτε το όνομά του λέγοντας πως ήρθε ο καιρός να τον γιορτάζουν την Τρίτη της Δικαινησίμου, καθώς ο ίδιος θα έκανε πολλά θαύματα. Οι διηγήσεις ανά τους κατοίκους ήταν ίδιες χωρίς να υπάρχει κάποια συνεννόηση μεταξύ τους.[1]

Η ομώνυμη εκκλησία τους στη Λέσβο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλη πηγή αναφέρει ότι στον ελαιώνα στη θέση Καρυές περιφερόταν μια φιγούρα ανάμεσα στα δέντρα μετά τη λειτουργία για τον εορτασμό της μνήμης τους. Κάποια στιγμή η οικογένεια του Άγγελου Ράλλη που είχε το κτήμα αποφάσισε να χτίσει μια εκκλησία εκεί την χρονολογία 1959, στη θέση της παλιάς. Στα θεμέλια και σε βάθος 2 μέτρων βρέθηκαν οι πρώτοι σκελετοί. Με πρώτη τη γυναίκα του Βασιλική, ύστερα από αυτό το γεγονός, άρχισαν οι διηγήσεις και οι εμφανίσεις από τον Άγιο Ραφαήλ και σε άλλες πιστές του χωριού άγνωστες μεταξύ τους. Ήταν μια ψηλή και αυστηρή παρουσία ιερωμένου που εξιστορούταν και το μαρτύριο των συναθλησάντων του.[3]

Βίος Αγίου Ραφαήλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννημένος το 1410 στους Μύλους της Ιθάκης ο κατά κόσμον Γεώργιος Λάσκαρης ή Λασκαρίδης ήταν χωρικός. Ο Άγιος Ραφαήλ είχε γονείς το Διονύσιο και τη Μαρία που του έδωσαν χριστιανική ανατροφή. Κοντά τους έμαθε πολλά, όμως όταν ήταν 13 χρονών έφυγε για το Μυστρά με προτροπή του συζύγου της αδερφής του. Εκεί θα σπουδάσει Δυτική και Ελληνική φιλοσοφία και ιατρική, κάτι που τον ευχαριστούσε πολύ.

Κατατάχθηκε με μεγάλο βαθμό αξιώματος στον βυζαντινό στρατό και αργότερα έγινε κληρικός σε ηλικία 35 ετών. Ο ιερέας που τον προέτρεψε να πάρει αυτό το δρόμο ονομαζόταν Ιωάννης και ήταν ιδιαίτερα σεβαστός και ευλαβής. Τούτο συνέβη ως εξής. Ήταν Χριστούγεννα και ο πατήρ Ιωάννης κοινώνησε τους στρατιώτες κηρύττοντας το λόγο του Θεού. Ο Γεώργιος εντυπωσιάστηκε τότε αλλά δεν έκανε τίποτα. Όταν ήρθαν κάποια Θεοφάνεια εγκατέλειψε τη θέση του και ακολούθησε το δρόμο του Θεού.

Κατάφερε να χειροτονηθεί και πρεσβύτερος αφότου είχε γίνει μοναχός και αξιώθηκε με το οφφίκιο του πρωτοσύγκελλου και του αρχιμανδρίτη. Αναφέρεται ακόμα πως στάλθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στη Μορλαί, μια πόλη της Γαλλίας προκειμένου να εκπληρώσει τα καθήκοντά του, λίγο πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Πέθανε στις 9 Απριλίου 1463 από τους εισβολείς με πολύ άσχημο τρόπο. Από έρευνα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο ξέρουμε ότι εκείνη τη μέρα ήταν πράγματι Τρίτη.

Το πνευματικό του τέκνο ο Άγιος Νικόλαος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Γαλλία απέκτησε ένα πνευματικό παιδί τον διάκονο Νικόλαο και ουδέποτε χωρίστηκαν, παρά μόνο όταν κήρυτταν το λόγο του Θεού. Εκείνος, γεννηθείς στη Θεσσαλονίκη και γόνος πλούσιας οικογένειας, ήταν παιδί ενός συμβολαιογράφου, το οποίο έστειλαν οι γονείς του να σπουδάσει την επιστήμη της ιατρικής. Ο νεαρός φοιτητής Νικόλαος γοητεύθηκε από το λόγο του Ευαγγελίου και έφυγε μαζί με τον τότε πατήρ Γεώργιο στην Ελλάδα, ακολουθώντας μοναχικό βίο.[1]

Μετέπειτα πορεία και πριν την Άλωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Άγιος Ραφαήλ ακόμη έχει αποκαλύψει με το γνωστό θαυμαστό του τρόπο ότι έβγαζε λόγους στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο λόφο του Φιλοπάππου με τις ιδιότητες του εφημέριου και ιεροκήρυκα. Ήταν στο ναό του Αγίου Δημητρίου Μυροβλύτη (ύστερα ονομάστηκε Λουμπαρδιάρης). Το 1450 πήγε στην Μακεδονία έχοντας πάντα στο πλευρό του το Νικόλαο που εκάρη μοναχός και μετά διάκονος.

Το χρονικό της Άλωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Τούρκοι ξεκίνησαν λεηλατήσεις ήδη από τη Θράκη. Εκείνο τον καιρό ο Άγιος έφυγε μαζί με άλλους από το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης προς τη Λέσβο καθώς θεωρούταν ασφαλές νησί, καθώς ξεκίνησαν διωγμοί κατά των χριστιανών. Η βυζαντινή αυτοκρατορία έπεσε. Η Λέσβος προνομιούχα από το Σουλτάνο, έχοντας έναν ελαστικό και δίκαιο ηγεμόνα τότε, έγινε το καταφύγιο για πολλούς χριστιανούς που μπορούσαν και πήγαιναν στα μοναστήρια κανονικά και με το νόμο. Τους υπεδείχθη ένα μοναστήρι τότε, εκείνο των Γενεθλίων της Θεοτόκου, όπου και διέμειναν. Βρισκόταν στο λόφο των Καρυών κοντά στη Λουτρόπολη Θέρμης (14 χλμ. από τη Μυτιλήνη).

Το μοναστήρι των Γενεθλίων της Θεοτόκου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε εκείνο το μοναστήρι ασκήτευαν πολλοί πριν από τον Άγιο Ραφαήλ, οι οποίοι φαίνεται να τον συνοδεύουν σε εμφανίσεις του. Σύμφωνα πάντα με τη λαϊκή παράδοση επρόκειτο για γυναικείο μοναστήρι που υπέστη πειρατική επιδρομή κατά το έτος 1235μ.Χ. Εκεί μόναζε και η ηγούμενη Ολυμπία από την Πελοπόννησο μαζί με την αδερφή της Ευφροσύνη. Αγωνίστηκαν ενάντια στους επιδρομείς και έτσι η ηγούμενη, που πέθανε στις 11 Μαίου του παραπάνω έτους, εμφανίστηκε μαζί με τον Άγιο Ραφαήλ σε αποκαλυπτικό γεγονός.

Πριν από αυτό όμως τιμούσαν μαζί με τη Θεοτόκο και την Αγία Παρασκευή. Ο Άγιος Ραφαήλ κατέφτασε τότε στην αναταρραγμένη Μυτιλήνη στις 14 Μαρτίου 1454 και η κατάσταση που βρήκε μπροστά του ήταν φοβερή, διότι οι Τούρκοι είχαν κυριαρχήσει στο Αιγαίο και σε όλη την Ελλάδα. Έμειναν όπως είπαμε στη Θέρμη. Βρήκε ακόμη δυο ανθρώπους εκεί ο Άγιος, το Ρουβήμ και τον Ακίνδυνο. Ο Άγιος έγινε και ηγούμενος της μονής.

Πέρασαν έτσι 9 χρόνια, μέχρι δηλαδή τις 17 Σεπτεμβρίου 1462, όπου οι Γενουάτες είχαν υπό την επήρειά τους το νησί και υπήρξε ησυχία. Το μοναστήρι μετετράπη στο βασικότερο του νησιού και τα άλλα υπάγονταν σε αυτό, καθώς προσέφερε και ιατρική βοήθεια σε όποιον το είχε ανάγκη, με τη βοήθεια του ηγούμενου και του διακόνου Νικόλαου. Καλλιεργήθηκαν και τα γράμματα διότι λειτούργησε και σαν σχολείο για τα παιδιά.[1]

Η κατάκτηση της Μυτιλήνης από τους Τούρκους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μήνα Σεπτέμβρη άρχισε η πολιορκία του νησιού και στις 17 του μηνός το 1462 κατελήφθη από τουρκικές δυνάμεις. Παρόλα αυτά και για 6 μήνες μετά, το συγκεκριμένο μοναστήρι των Γενεθλίων της Θεοτόκου έμεινε ανέγγιχτο, ίσως επειδή υπήρχαν προνόμια παραχωρημένα από τον Πατριάρχη της πόλης. Και τούτο επειδή το επέτρεπε ακόμα ο Σουλτάνος.

Ένα χρόνο μετά το 1463 έγινε μια εξέγερση κατά των εισβολέων σε τοπικό επίπεδο. Ήταν μια Μεγάλη Παρασκευή που ο Άγιος Ραφαήλ έκρυψε τα ιερά σκεύη και άμφια σε μια τρύπα. Στο μοναστήρι βρίσκονταν εκείνος, ο διάκονος Νικόλαος, ο προεστός Βασίλειος, η μικρή ανιψιά του Ελένη, ο δάσκαλος Θεόδωρος και η γυναίκα του με το μωρό (μικρός Ραφαήλ), η μικρή Ειρήνη και κάποιοι μοναχοί που είχαν πάει στο βουνό. Ο μοναχός Σταύρος και ο επιστάτης Ακίνδυνος πήγαν και αυτοί στο βουνό με οδηγίες του Αγίου Ραφαήλ, προκειμένου να τους προειδοποιήσουν.

Μαζί με τα ιερά αντικείμενα που έκρυψε ο Άγιος βρισκόταν και μια εικόνα της Παναγίας, την οποία είχε φέρει μαζί του στη Λέσβο. Εκείνη η κρύπτη που βρισκόταν και η εικόνα δεν βρέθηκε ποτέ, παρόλες τις αναζητήσεις και ανασκαφές επί τριετία. Από κατοίκους ξέρουμε, ότι θα βρεθεί από άνθρωπο άλλης γενιάς με δυνατή πίστη, όπως τους το φανέρωσε η Παναγία.[1] Στις Καρυές, τον τόπο του μαρτυρίου, βρέθηκε ένα εικόνισμα του Παντοκράτορος πάντως που χρονολογείται τον 14ο αιώνα. Σχετικά με αυτό επέμενε ο Άγιος Ραφαήλ να βρεθεί.[3]

Το απάνθρωπο τέλος του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λειτούργησε για τελευταία φορά τη Μεγάλη Πέμπτη. Τη Μεγάλη Παρασκευή έβρεχε πολύ. Κάποια στιγμή ο Άγιος βγήκε έξω και τους είδε να πλησιάζουν την πόρτα της μονής. Με σθένος τους φωνάζει ότι η ψυχή του ανήκει στο Θεό, όμως το σώμα του μπορούν να το κάνουν ό,τι θέλουν. Τράβηξε και ένα μεγάλο σταυρό που είχε στο λαιμό του και τους είπε "Εμείς αυτόν προσκυνούμε και ποτέ δε θα τον εγκαταλείψουμε". Το μαρτύριο του είχε αρχίσει. Ο ίδιος διηγήθηκε το μαρτύριό του σε πιστούς, μετά το θάνατό του.

«Οι Τούρκοι μου έκαναν πολλά μαρτύρια. Πρώτα με χτύπησαν με τα ρόπαλα τους και με έριξαν κάτω παράλυτο. Έπειτα με κεντούσαν με τα κοντάρια τους, με τραβούσαν από τα γένια και με έσερναν καταγής. Ύστερα με έδεσαν σε μια καρυδιά και με χτυπούσαν απάνθρωπα επί ένα εικοσιτετράωρο. Όταν με βασάνιζαν, είπα «θα αντέξω τα πάντα για το θέλημα του Κυρίου, μέχρι την τελευταία μου πνοή».Κρεμασμένος έβλεπα που κλωτσούσαν και κτυπούσαν τους άλλους καλόγηρους, αλλά έλεγα: «Εδώ, στον αγώνα μέχρι την τελευταία μου πνοή». Γι’ αυτό είχα και έχω αυτές τις δυνάμεις». Με κατέβαζαν έως κάτω και πάλι με ανέβαζαν επάνω και με ξανακατέβαζαν, σέρνοντάς με στις πέτρες που είχαν βαφεί κόκκινες από το αίμα μου. Έπειτα με κρέμασαν ανάποδα εικοσιτέσσερις ώρες σε αυτήν την καρυδιά. Στο τέλος με πριόνισαν μέσα στο στόμα και με αποκεφάλισαν». Ήμουν τότε πενηντατριών ετών».

Τα παραπάνω είπε σε κάποιου το όνειρο τον Απρίλιο του 1961. Η σιαγόνα του βρέθηκε σε μικρή απόσταση μετά από εμφάνιση του ίδιου σε κάποιον και όχι μαζί με το υπόλοιπο σώμα.[1]

Η ταφή των λειψάνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όπως αναφέρθηκε υπήρχαν κάποιοι άλλοι μοναχοί που πήγαν στο βουνό και κάποιοι άλλοι όπως ο Ακίνδυνος ο επιστάτης και ο μοναχός Σταύρος πήγαν στη σπηλιά ενός σοφού,του γέροντα Ιωσήφ, και γλίτωσαν. Αυτό ήταν ιδέα του Αγίου Ραφαήλ. Βρήκαν αυτοί τα νεκρά σώματα μετά από κάποιες μέρες και επικοινώνησαν, πάντοτε κρυφά, με τον ιερέα της Θέρμης,Σάββα, με τη βοήθεια του οποίου ετάφησαν. Τα λόγια του ηλικιωμένου και τυφλού Σάββα (112 ετών) τα βλέπουμε παρακάτω:

«Θεέ μου, δος μου το φως μου να τους ιδώ για τελευταία φορά. Έπλυνα τα μάτια μου με λίγο αγίασμα που μου έδωσε ο Ακίνδυνος. Την ίδια στιγμή βγήκε μια λάμψη και ανέβλεψα. Όμως αυτό που είδα να μην αξιώνεται κανείς να το βλέπει. Το αγίασμα γεμάτο αίματα, τα σώματα των Μαρτύρων μέσα στο αίμα, και ο πολυαγαπημένος μου ηγούμενος Ραφαήλ κρεμασμένος ανάποδα σε μια καρυδιά και σφαγμένος. Τους θάψαμε με κλάματα και έπειτα ο Ακίνδυνος με τον Σταύρο με κατέβασαν πάλι στο χωριό».

Ο ηγούμενος Άγιος Ραφαήλ τάφηκε μέσα στην εκκλησία ενώ επίσης πια ο Άγιος Νικόλαος, στο αριστερό προαύλιο. Βέβαια η Αγία Ειρήνη σε ενύπνιο στις 2 Δεκεμβρίου 1961 μας ανέφερε ότι προσωρινά γλίτωσε ο μοναχός Σταύρος, καθώς τον κατέβασαν από το βουνό όταν τον βρήκαν και τον έσφαξαν μαζί με τους Αγίους. Βρέθηκε ύστερα από ένα χριστιανό και τάφηκε κοντά στην εκκλησία. Δώδεκα μήνες μετά βρήκαν και τον Ακίνδυνο που είχε γλιτώσει τότε και τον αποκεφάλισαν. Χτίστηκε μια εκκλησία χαμηλοτάβανη πάνω από τον τάφο του Αγίου Ραφαήλ για την προσκύνηση των ιερών λειψάνων του, ακριβώς μετά τη σφαγή.[1]

Ο Άγιος Νικόλαος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκείνος έπαθε συγκοπή μόλις είδε να τρυπούν με λόγχες τον ηγούμενο Άγιο Ραφαήλ. Ο εν λόγω Άγιος μαρτύρησε σε πολλούς το σημείο ταφής του, τόσο που από φόβο μην υπάρξει παρεξήγηση από ολιγόπιστους, έψαξαν το σημείο και πράγματι το βρήκαν στις 13 Ιουνίου 1960.

Η Αγία Ειρήνη και οι υπόλοιποι θανόντες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν μόλις 12 χρονών κοριτσάκι. Αυτή άντεξε πολλά βασανιστήρια.Πρώτα της έκοψαν το ένα χέρι και ύστερα την έβαλαν σε ένα πιθάρι και την έκαψαν, τόπος που βρέθηκαν τα οστά της κοντά στους τάφους των άλλων μαρτύρων. Αυτό έγινε μπροστά στα μάτια των ανήμπορων γονιών της. Ήταν κόρη του προεστού Βασιλείου.

Μαζί με τους Αγίους μαρτύρησαν ο Βασίλειος, η σύζυγος του Μαρία, το παιδί τους ο Ραφαήλ (5 ετών), η Ελένη η ανιψιά τους, ο γιατρός Αλέξανδρος και ο δάσκαλος Θεόδωρος. Τα οστά τους βρέθηκαν κοντά στον τόπο ταφής των Αγίων. Μαρτύρησαν στις 9 Απριλίου 1463.

Από το 1959 και μετά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο σημείο του μαρτυρίου τους έχει εμφανιστεί πολλές φορές ένας καλόγερος, σύμφωνα με μαρτυρίες. Οι εμφανίσεις των Αγίων όλο και πληθαίνουν σε Ελλάδα, Αμερική και Αυστραλία, στον ύπνο ή στο ξύπνιο πιστών και απίστων. Οι Άγιοι αποκάλυψαν όχι μόνο τα μαρτύριά τους αλλά βεβαίως και την δύναμη του Θεού, θεραπεύοντας ανθρώπους από σοβαρές ασθένειες, ακόμη και ανίατες. Έχουν γίνει και μεταστροφές απίστων. Ο Άγιος Ραφαήλ αποκάλυψε μια εικόνα του Χριστού και ένα αγίασμα που συνέβαλλαν σε πολλά θαύματα.[1]

Το 1964 ηγουμένη της μονής του Αγίου Ραφαήλ γίνεται η τότε μοναχή Ευγενία Κλειδαρά. Χάρη σε αυτήν και τα συγγράματά της αναδεικνύεται ο τόπος και η ιστορία του. Το μοναστήρι δέχεται πιστούς από όλο τον κόσμο. Δίπλα από το μοναστήρι υπάρχει μια εκκλησία της Αγίας Μαγδαληνής αρκετά μεταγενέστερη. Διατίθενται τέλος κοιτώνες για τους πιστούς σε περίπτωση παραμονής τους εκεί.[3]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 «Οι άγιοι νεοφανείς και νεομάρτυρες Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη». Πεμπτουσία. 2014-04-21. http://www.pemptousia.gr/2014/04/i-agii-neofanis-ke-neomartires-ra/. Ανακτήθηκε στις 2018-06-17. 
  2. ix8ys. «Ορθόδοξος Συναξαριστής :: Άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος, Ειρήνη και οι συν αυτοίς». www.saint.gr. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουνίου 2018. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Glav. «Εορτολόγιο Ελληνικών Ονομάτων - Orthodox Greek Namedays». Εορτολόγιο Ελληνικών Ονομάτων - Orthodox Greek Namedays. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουνίου 2018. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]