Χημική ρίζα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ιστορικά ο όρος χημική ρίζα χρησιμοποιήθηκε, (αρχικά), για να περιγράφει ομάδα ατόμων που δεν υφίσταται μεταβολή στη διάρκεια μιας χημικής αντίδρασης.

Για παράδειγμα ο νιτρικός άργυρος (AgNO3) αντιδρώντας με το χαλκό (Cu) παράγει νιτρικό χαλκό (Cu(NO3)2) και άργυρο (Ag):

2AgNO3 + Cu → Cu(NO3)2 + 2Ag

Η νιτρική ρίζα (NO-3), που αποτελείται από ένα άτομο αζώτου και τρία άτομα οξυγόνου και είναι φορτισμένη αρνητικά, δεν αλλάζει στη διάρκεια της αντίδρασης.

Σήμερα ο όρος "χημική ρίζα" χρησιμοποιείται περισσότερο ως ταυτόσημος με τον όρο "ελεύθερη χημική ρίζα", δηλαδή για να περιγράψει άτομα, μόρια ή ιόντα στα οποία το εξωτερικό τροχιακό δεν καταλαμβάνεται από ζεύγος ηλεκτρονίων (valence electrons), αλλά από ένα μόνο ηλεκτρόνιο (μονήρες ηλεκτρόνιο). Οι χημικές ρίζες είναι λοιπόν σπάνιες στη φύση (υπάρχουν για ελάχιστο χρονικό διάστημα), αφού τείνουν να αντιδρούν πολύ εύκολα προς συμπλήρωση του εξωτερικού ζεύγους ηλεκτρονίων. Με τη σύγχρονη έννοια του όρου η χαρακτηριστική ομάδα NO-3 του παραπάνω παραδείγματος δεν αποτελεί χημική ρίζα, αλλά ένα πολυατομικό ιόν (νιτρικό ιόν),επειδή δεν έχει μονήρες ηλεκτρόνιο και επειδή βρίσκεται δεσμευμένο είτε στον κρύσταλλο του νιτρικού αργύρου (AgNO3) είτε του νιτρικού χαλκού (Cu(NO3)2).

Οι πιο γνωστές ρίζες στην Οργανική Χημεία λέγονται αλκύλια. Τέτοια είναι το μεθύλιο (CH3 -), το αιθύλιο (C2H5 -) κλπ.