Φυματίωση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Φυματίωση

Ακτινογραφία θώρακος ενός ατόμου με προχωρημένη φυματίωση. Τα λευκά βέλη υποδεικνύουν μόλυνση και στους δύο πνεύμονες. Τα μαύρα βέλη υποδεικνύουν το σχηματισμό μιας κοιλότητας.
Ταξινόμηση ICD-10  A15A19
Ταξινόμηση ICD-9  010018
OMIM 607948
DiseasesDB 8515
MedlinePlus 000077  Πρότυπο:MedlinePlus2
eMedicine med/2324  emerg/618 radio/411
MeSH D014376

Η ΦυματίωσηΜTB ή ΤΒ (συντομογραφία για το βάκιλο tubercle) είναι μια κοινή και σε πολλές περιπτώσεις, θανατηφόρα, μολυσματική νόσος. Η νόσος αυτή προκαλείται από διάφορα στελέχη μυκοβακτηρίων, συνήθως το μυκοβακτήριο της φυματίωσης.[1] Η φυματίωση προσβάλει συνήθως τον πνεύμονα, αλλά μπορεί να επηρεάσει και άλλα μέρη του σώματος. Η φυματίωση μεταδίδεται, όταν οι άνθρωποι που νοσούν από φυματίωση βήχουν, φταρνίζονται ή μεταδίδουν το σάλιο τους, μέσω του αέρα.[2] Οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ασυμπτωματικές και λανθάνουσες. Όμως, περίπου μία στις δέκα λοιμώξεις σε λανθάνουσα μορφή εξελίσσεται τελικά σε ενεργό νόσο. Εφόσον η φυματίωση δεν αντιμετωπιστεί, αποβαίνει μοιραία για πάνω από το 50% των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί.

Τα κλασικά συμπτώματα ενεργού λοίμωξης από φυματίωση είναι ο χρόνιος βήχας με ίχνη αίματος στα πτύελα, ο πυρετός, η νυχτερινή εφίδρωση και η απώλεια βάρους. (Η φυματίωση (ΤΒ) ονομάστηκε στο παρελθόν «σαράκι», λόγω της απώλειας βάρους που υφίσταντο οι πάσχοντες). Η μόλυνση άλλων οργάνων προκαλεί ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Η διάγνωση της ενεργού φυματίωσης βασίζεται σε ακτινογραφία φυματίωσης, (κοινώς σε ακτινογραφία θώρακα, καθώς και σε μικροσκοπική εξέταση και μικροβιολογική καλλιέργεια των υγρών του σώματος. Η διάγνωση της λανθάνουσας φυματίωσης βασίζεται στη δερμοαντίδραση φυματίνης (TST) και σε εξετάσεις αίματος. Η θεραπεία της φυματίωσης είναι δύσκολη, ενώ απαιτεί τη χορήγηση πολλαπλών αντιβιοτικών για μεγάλο χρονικό διάστημα. Διερευνώνται επίσης οι επαφές με άλλα άτομα και χορηγείται σε αυτά θεραπεία, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο. Η ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά αποτελεί ένα αυξανόμενο πρόβλημα στην ανθεκτική σε πολλαπλά φάρμακα φυματίωση (MDR-TB). Για την πρόληψη της φυματίωσης, οι άνθρωποι θα πρέπει να ελέγχονται για την ασθένεια και να έχουν εμβολιαστεί με το εμβόλιο του βακίλου Calmette-Guérin.

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει μολυνθεί με το μυκοβακτήριο της φυματίωσης,[3], ενώ νέες μολύνσεις καταγράφονται με ρυθμό μία ανά δευτερόλεπτο.[3] Υπολογίζεται ότι το 2007 υπήρχαν περίπου 13,7 εκατομμύρια χρόνιοι ασθενείς που έπασχαν από την ενεργό μορφή της νόσου.[4] Υπολογίζεται ότι τo 2010 σημειώθηκαν περίπου 8,8 εκατομμύρια νέα κρούσματα και 1,5 εκατομμύρια θάνατοι, κυρίως σε αναπτυσσόμενες χώρες.[5] Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων φυματίωσης έχει μειωθεί από το 2006, ενώ τα νέα κρούσματα έχουν μειωθεί αντίστοιχα από το 2002.[5] Η φυματίωση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε όλη την υδρόγειο. Σε πολλές ασιατικές και αφρικανικές χώρες το 80% περίπου του πληθυσμού είναι θετικοί στα τεστ φυματίνης, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι θετικό μόνο το 5–10% του πληθυσμού.[1] Οι περισσότεροι άνθρωποι τις αναπτυσσόμενες χώρες κολλούν φυματίωση λόγω μειωμένης ανοσίας. Συνήθως, αυτοί οι άνθρωποι κολλούν φυματίωση επειδή έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV και εμφανίζουν AIDS.[6]

Ενδείξεις και Συμπτώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραθέτουμε τα κύρια συμπτώματα των μορφών και σταδίων της φυματίωσης.[7] Πολλά συμπτώματα μπορεί να είναι κοινά στις διάφορες μορφές, ενώ κάποια συμπτώματα είναι περισσότερο (αλλά όχι εντελώς) συγκεκριμένα σε ορισμένες μορφές. Μπορεί να υπάρχουν ταυτόχρονα πολλαπλές μορφές της νόσου.

Περίπου 5-10% των ανθρώπων που δεν έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV αλλά έχουν μολυνθεί με φυματίωση, θα αναπτύξουν ενεργή νόσο κατά τη διάρκεια της ζωής τους.[8] Αντίθετα, το 30% των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV και με φυματίωση αναπτύσσουν ενεργή νόσο.[8] Η φυματίωση μπορεί να μολύνει οποιοδήποτε μέρος του σώματος, συνήθως, όμως, προσβάλλει τους πνεύμονες (γνωστή ως πνευμονική φυματίωση).[9] Η εξωπνευμονική φυματίωση εμφανίζεται όταν η φυματίωση αναπτύσσεται σε άλλα όργανα, εκτός των πνευμόνων. Η εξωπνευμονική φυματίωση, ωστόσο, μπορεί να συνυπάρχει με την πνευμονική φυματίωση.[9] Σε γενικά σημεία τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγηνυχτερινή εφίδρωσηαπώλεια της όρεξηςαπώλεια βάρους και κόπωση.[9] Μπορεί, επίσης, να εμφανιστεί σοβαρή πληκτροδακτυλία.[8]

Πνευμονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εάν μια μόλυνση γίνει ενεργός, προσβάλλει τους πνεύμονες στο 90% των ανθρώπων.[6][10] Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πόνο στο στήθος και ένα παρατεταμένο βήχα που παράγει πτύελα. To 25% περίπου των ανθρώπων δεν παρουσιάζει καθόλου συμπτώματα (δηλαδή, παραμένουν "ασυμπτωματικοί").[6] Περιστασιακά, οι άνθρωποι φτύνουν αίμα σε μικρές ποσότητες. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να διαβρώσει την πνευμονική αρτηρία, προκαλώντας μαζική αιμορραγία που ονομάζεται ανεύρυσμα Rasmussen. H φυματίωση μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια ασθένεια και να προκαλέσει εκτεταμένες ουλές στους άνω λοβούς των πνευμόνων. Οι άνω πνεύμονες επηρεάζονται πιο συχνά.[9] Ο λόγος δεν είναι απόλυτα σαφής.[1] Ίσως οι άνω λοβοί να επηρεάζονται περισσότερο λόγω της καλύτερης ροής του αέρα[1] ή λόγω κακής παροχέτευσης της λέμφου.[9]

Εξωπνευμονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο 15-20% των ενεργών περιπτώσεων, η μόλυνση εξαπλώνεται εκτός των αναπνευστικών οργάνων, κι αυτό προκαλεί άλλες μορφές φυματίωσης.[11] Η φυματίωση που προσβάλλει άλλα όργανα του οργανισμού, εκτός από τα αναπνευστικά, ονομάζεται «εξωπνευμονική φυματίωση».[12] Η εξωπνευμονική φυματίωση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα που βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή και σε μικρά παιδιά. Η εξωπνευμονική φυματίωση εμφανίζεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από 50% σε άτομα που έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV.[12] Τα σημεία που προσβάλλονται πιο συχνά από εξωπνευμονική φυματίωση είναι ο υπεζωκότας (σε φυματιώδη πλευρίτιδα), το κεντρικό νευρικό σύστημα (σε φυματιώδη μηνιγγίτιδα) και το λεμφικό σύστημα (σε χοιράδωση του λαιμού). Η εξωπνευμονική φυματίωση εμφανίζεται, επίσης, μεταξύ άλλων στο ουροποιογεννητικό σύστημα (σε φυματίωση ουροποιογεννητικού) και στα οστά και τις αρθρώσεις (στη νόσο του Pott, σε φυματιώδη σπονδυλίτιδα). Όταν συμβεί διασπορά στα οστά, τότε είναι γνωστή ως «φυματίωση των οστών»,[13] που είναι μια μορφή οστεομυελίτιδας.[1] Μια δυνητικά πιο σοβαρή, εκτεταμένη μορφή φυματίωσης ονομάζεται «διάχυτη» φυματίωση και είναι κοινώς γνωστή ως κεγχροειδής φυματίωση.[9]Η κεγχροειδής φυματίωση αντιπροσωπεύει το 10% περίπου των περιστατικών εξωπνευμονικής φυματίωσης.[14]

Αίτια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μυκοβακτήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κύρια αιτία της φυματίωσης (ΤΒ) είναι το μυκοβακτήριο της φυματίωσης, ένας μικρός, αερόβιος, ακίνητος βάκιλος.[9] Πολλά από τα μοναδικά κλινικά χαρακτηριστικά αυτού του παθογόνου προκαλούνται από την υψηλή του περιεκτικότητα σε λιπίδια.[15] Το μυκοβακτήριο διαιρείται κάθε 16-20 ώρες. Αυτό το ποσοστό είναι αργό, σε σύγκριση με άλλα βακτήρια, τα οποία συνήθως διαιρούνται σε λιγότερο από μία ώρα.[16] Τα μυκοβακτήρια έχουν μια εξωτερική μεμβράνη από λιπιδική διπλοστοιβάδα.[17] Εάν γίνει χρώση κατά Γκραμ, το μυκοβακτήριο της φυματίωσης είτε λαμβάνει μια ελαφριά χρώση και χαρακτηρίζεται «θετικό κατά Gram» είτε δεν χρωματίζεται, επειδή το κυτταρικό του τοίχωμα έχει υψηλή περιεκτικότητα σε λιπίδια και μυκολικό οξύ.[18] Το μυκοβακτήριο της φυματίωσης (MTB) είναι ανθεκτικό σε ήπια απολυμαντικά και μπορεί να επιβιώσει σε ξηρό περιβάλλον για εβδομάδες. Στη φύση, το βακτήριο μπορεί να αναπτυχθεί μόνο εντός των κυττάρων ενός ξενιστή οργανισμού, όμως το μυκοβακτήριο της φυματίωσης μπορεί να καλλιεργηθεί εργαστηριακά.[19]

Με τη χρήση ιστολογικής χρώσης σε αποχρωματισμένα δείγματα των φλεγμάτων, οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν το μυκοβακτήριο της φυματίωσης (MTB) κάτω από κανονικό (φυσικού φωτός) μικροσκόπιο. (Τα φλέγματα αποκαλούνται επίσης και «πτύελα») Το μυκοβακτήριο της φυματίωσης διατηρεί συγκεκριμένη χρώση ακόμη και μετά από επεξεργασία με όξινο διάλυμα, γι' αυτό και ανήκει στην κατηγορία των οξεάντοχων βακίλων (AFB).[1][18] Οι δύο πιο κοινές τεχνικές χρώσης οξεάντοχων οργανισμών είναι: η χρώση Ziehl-Neelsen που χρωματίζει τους οξεάντοχους βακίλους (AFB) με ένα φωτεινό κόκκινο που ξεχωρίζει σε κυανό περιβάλλον,[20] και η χρώση αουραμίνης-ροδαμίνης ακολουθούμενη από μικροσκοπία φθορισμού.[21]

Το σύμπλεγμα των μυκοβακτηρίων της φυματίωσης (MTBC) περιλαμβάνει άλλα τέσσερα μυκοβακτήρια που προκαλούν φυματίωση (ΤΒ): το “M. bovis,” το “Μ. africanum,” το “M. canetti,” και το “M. microti”.[22] Το “M. africanum” δεν είναι ευρέως διαδεδομένο, αλλά αποτελεί σημαντική αιτία φυματίωσης σε περιοχές της Αφρικής.[23][24]  Το “M. bovis” ήταν μια κοινή αιτία φυματίωσης, αλλά η εισαγωγή του παστεριωμένου γάλακτος έχει περιορίσει σε μεγάλο βαθμό αυτό το μυκοβακτήριο από τα προβλήματα δημόσιας υγείας στις αναπτυγμένες χώρες.[1][25] Το “M. canetti” είναι σπάνιο και φαίνεται να περιορίζεται στο Κέρας της Αφρικής, αν και έχουν καταγραφεί ορισμένα περιστατικά σε Αφρικανούς μετανάστες.[26][27] Το “M. microti” είναι επίσης σπάνιο και εμφανίζεται συνήθως σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα, όμως αυτό το παθογόνο μπορεί να είναι πιο συχνό από όσο νομίζουμε.[28] 

Άλλα γνωστά παθογόνα μυκητοβακτήρια περιλαμβάνουν τα “M. leprae,” “M. avium,” και το “M. kansasii.” Τα δύο τελευταία είδη ανήκουν στην κατηγορία των "άτυπων μυκοβακτηρίων" (NTM). Τα NTM δεν προκαλούν φυματίωση ή λέπρα, προκαλούν όμως πνευμονικές νόσους που προσομοιάζουν με φυματίωση.[29]

Παράγοντες κινδύνου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρκετοί παράγοντες είναι αυτοί που κάνουν τους ανθρώπους επιρρεπείς σε φυματικές λοιμώξεις. Ο πιο σημαντικός παράγοντας κινδύνου παγκοσμίως είναι ο ιός ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας ή HIV. Το 13% όλων των περιπτώσεων της φυματίωσης μολύνονται από τον ιό HIV.[5]Το πρόβλημα απαντάται συχνά στην υποσαχάρια Αφρική, όπου τα ποσοστά του HIV είναι υψηλά.[30][31]Η φυματίωση είναι στενά συνδεδεμένη με τον υπερπληθυσμό και την κακή διατροφή. Αυτή η σύνδεση κάνει τη φυματίωση μία από τις κύριες ασθένειες της φτώχειας.[6] Οι παρακάτω ομάδες ανθρώπων αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο φυματικής λοίμωξης: οι άνθρωποι που κάνουν ενέσεις με παράνομα φάρμακα, οι κάτοικοι κι εργαζόμενοι σε μέρη όπου συγκεντρώνονται ευπαθείς άνθρωποι (για παράδειγμα, σε φυλακές και καταφύγια αστέγων), φτωχοί άνθρωποι που δεν έχουν επαρκή ιατρική φροντίδα, εθνολογικές μειονότητες υψηλού κινδύνου, παιδιά που έχουν στενή επαφή με ανθρώπους υψηλού κινδύνου, και οι φροντιστές στον τομέα παροχής υγειονομικής περίθαλψης που εξυπηρετούν αυτούς τους πελάτες.[32] Οι χρόνιες πνευμονικές νόσοι είναι ένας άλλος σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Η πνευμονοκονίαση αυξάνει τον κίνδυνο κατά περίπου 30 φορές.[33] Οι άνθρωποι που καπνίζουν τσιγάρα αντιμετωπίζουν σχεδόν τον διπλάσιο κίνδυνο φυματίωσης από τους μη καπνιστές.[34] Άλλες νοσώδεις καταστάσεις μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης φυματίωσης, συμπεριλαμβανομένου του αλκοολισμού[6] και του σακχαρώδους διαβήτη (τριπλάσιος κίνδυνος).[35] Κάποια φάρμακα, όπως τα κορτικοστεροειδή και το infliximab (ένα είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα έναντι TNFα) αποτελούν όλο και περισσότερο σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, ειδικά στον αναπτυσσόμενο κόσμο.[6] Επίσης, μία γενετική προδιάθεση[36] υπάρχει, αλλά οι επιστήμονες δεν έχουν καθορίσει κατά πόσο αυτή είναι σημαντική.[6]

Μηχανισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εκστρατείες για τη δημόσια υγεία τη δεκαετία του 1920 προσπάθησαν να σταματήσουν την εξάπλωση της φυματίωσης.

Μετάδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν τα άτομα με ενεργή πνευμονική φυματίωση βήχουν, φτερνίζονται, μιλούν, τραγουδούν, ή φτύνουν, αποβάλουν μολυσματικά σταγονίδια με διάμετρο από 0,5 ως 5 µm. Ένα φτέρνισμα μπορεί ν' απελευθερώσει μέχρι 40.000 σταγονίδια.[37] Κάθε σταγονίδιο μπορεί να μεταδώσει την ασθένεια καθώς η μολυσματική δόση της φυματίωσης είναι πολύ χαμηλή. (Ένα άτομο που εισπνέει λιγότερα από 10 βακτήρια μπορεί να μολυνθεί).[38]

Οι άνθρωποι με παρατεταμένη, συχνή ή στενή επαφή με ανθρώπους που έχουν φυματίωση αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο μολύνσεως, όπως εκτιμάται σε ένα ποσοστό της τάξεως του 22%.[39] Ένα άτομο με ενεργή φυματίωση που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να μολύνει 10-15 (ή και περισσότερα) άτομα το χρόνο.[3] Συνήθως, μόνο τα άτομα με ενεργή φυματίωση μπορούν να μεταδώσουν την ασθένεια. Πιστεύεται ότι τα άτομα με λανθάνουσα λοίμωξη δεν είναι μολυσματικά.[1] Η πιθανότητα μετάδοσης από το ένα άτομο στο άλλο εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Αυτοί οι παράγοντες συμπεριλαμβάνουν τον αριθμό των μολυσματικών σταγονιδίων που αποβάλλει ο φορέας, την αποτελεσματικότητα του εξαερισμού στο περιβάλλον του ατόμου, τη διάρκεια της έκθεσης την τοξικότητα του γένους, της M. φυματίωσης και τα επίπεδα ανοσίας του ατόμου που δεν έχει μολυνθεί.[40] Για να αποφευχθεί η μετάδοση από άτομο σε άτομο, απομονώστε τα άτομα με ενεργή ("φανερή") φυματίωση και χορηγείστε τους αγωγή με φάρμακα κατά της φυματίωσης. Μετά από περίπου δύο εβδομάδες αποτελεσματικής θεραπείας, οι άνθρωποι με  μη-ανθεκτικές ενεργές λοιμώξεις γενικά δεν παραμένουν μολυσματικοί για τους άλλους.[39] Αν κάποιος μολυνθεί, συνήθως χρειάζεται τρεις με τέσσερις εβδομάδες πριν το άτομο που έχει μολυνθεί να μπορεί να μεταδώσει την ασθένεια σε άλλους.[41]

Παθογένεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περίπου το 90% των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί από το μυκοβακτήριο της φυματίωσης έχουν ασυμπτωματικές, λανθάνουσες φυματικές λοιμώξεις (που ορισμένες φορές ονομάζονται LTBI).[42] Αυτοί οι άνθρωποι έχουν μόνο 10% πιθανότητα στη ζωή τους να γίνει η λανθάνουσα λοίμωξη, εμφανής, ενεργή φυματίωση.[43]Γι' ανθρώπους με HIV, ο κίνδυνος να εμφανίσουν ενεργή φυματίωση αυξάνεται και φτάνει σχεδόν 10% το χρόνο.[43]Αν δεν χορηγηθεί αποτελεσματική θεραπεία, το ποσοστό θανάτου για περιπτώσεις ενεργής φυματίωσης φτάνει το 66%.[3]

Η φυματική λοίμωξη ξεκινάει όταν τα μυκοβακτήρια φτάνουν στις πνευμονικές κυψελίδες, όπου εισέρχονται και αναπαράγονται μέσα στα ενδοσώματα των κυψελιδικών μακροφάγων.[1][44] Το κύριο μέρος της λοίμωξης στα πνευμόνια, γνωστό ως η "η εστία του Ghon " βρίσκεται είτε στο πάνω μέρος του κατώτερου λοβού είτε στο κατώτερο μέρος του ανώτερου λοβού.[1] Η φυματίωση των πνευμόνων μπορεί επίσης να εμφανιστεί μέσω μιας λοιμώξεως στο αίμα, γνωστή ως εστία του Simon. Η εστία του Simon βρίσκεται συνήθως στα ανώτερα πνευμονικά πεδία.[45] Αυτή η αιμοταγενής μετάδοση μπορεί να εξαπλώσει τη λοίμωξη σε πιο απομακρυσμένα μέρη όπως οι περιφερειακοί λεμφαδένες, τα νεφρά, τον εγκέφαλο, και τα οστά.[1][46] Η φυματίωση επηρεάζει όλα τα μέρη του σώματος, ωστόσο, για άγνωστους λόγους, σπάνια επηρεάζει την καρδιά, τους σκελετικούς μύες, το πάγκρεας, ή το θυρεοειδή.[47]

Η φυματίωση ταξινομείται ως μία από τις κοκκιωματώδεις φλεγμονώδεις νόσους. Τα μακροφάγα, τα T λεμφοκύτταρα , τα B λεμφοκύτταρα, και οι ινοβλάστες είναι μεταξύ των κυττάρων που συγκεντρώνονται για να σχηματίσουν κοκκιώματα. Τα λεμφοκύτταρα περικυκλώνουν τα μολυσμένα μακροφάγα. Το κοκκίωμα εμποδίζει τη διάδοση των μυκοβακτηρίων και παρέχει ένα τοπικό περιβάλλον για την αλληλεπίδραση των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα βακτήρια μέσα στο κοκκίωμα μπορεί να γίνουν αδρανή, κάτι που οδηγεί σε λανθάνουσα λοίμωξη. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του κοκκιώματος είναι η εμφάνιση ασυνήθους θανάτου του κυττάρου (νέκρωση) στο κέντρο του βλαστήματος. Με γυμνό μάτι, αυτή η νέκρωση έχει υφή μαλακού, λευκού τυριού και λέγεται  τυρώδης νέκρωση.[48]

Τα φυματικά βακτήρια μπορεί να εισχωρήσουν στο αίμα από μία περιοχή κατεστραμμένου ιστού. Μπορεί να εξαπλωθούν σ' όλο το σώμα και να δημιουργήσουν πολλές εστίες λοιμώξεως, που φαίνονται σαν μικροσκοπικά βλαστήματα στους ιστούς.[49] Αυτή η σοβαρή μορφή της νόσου της φυματίωσης λέγεται κεχροειδής φυματίωση. Αυτή η μορφή της φυματίωσης είναι πιο συχνή σε μικρά παιδιά και ανθρώπους που πάσχουν από τον ιό HIV.[50] Οι άνθρωποι μ' αυτή τη διάσπαρτη φυματίωση έχουν υψηλά ποσοστά θνησιμότητας (γύρω στο 30%).[14][51]

Σε πολλούς ανθρώπους, η λοίμωξη εντείνεται και μετά φθίνει. Η καταστροφή των ιστών και η νέκρωση συχνά εξισορροπούνται με τη θεραπεία και την ίνωση.[48] Ο ιστός που έχει επηρεαστεί αντικαθίσταται από ουλές και κοιλότητες που γεμίζουν με τυρώδες νεκρωτικό υλικό. Κατά τη διάρκεια της ενεργούς νόσου, μερικές από αυτές τις κοιλότητες ενώνονται με τις διόδους αέρα βρόγχοι και αυτό το υλικό μπορεί να βγει με το βήχα. Αυτό το υλικό περιέχει ζωντανά βακτήρια και μπορεί να εξαπλώσει τη μόλυνση. Η θεραπεία με τα κατάλληλα αντιβιοτικά σκοτώνει τα βακτήρια κι επιτρέπει να γίνει η επούλωση. Όταν θεραπεύεται η νόσος, οι περιοχές που έχουν επηρεαστεί αντικαθίστανται από ουλώδη ιστό.[48]

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα τα φυματικά βακτήρια έχουν την δυνατότητα να εισχωρήσουν στα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα του ξενιστή. Μπορούν να παραμείνουν εκεί για αόριστο χρονικό διάστημα ακόμα και αν η ασθένεια αντιμετωπιστεί επιτυχώς, οδηγώντας συχνά σε επανεμφάνιση της νόσου πολλά χρόνια ή ακόμα και δεκαετίες αργότερα.[52]

Διάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενεργή φυματίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι δύσκολο να διαγνωστεί η ενεργή φυματίωση με βάση μόνο τα συμπτώματα.[53] Επίσης, είναι δύσκολο να διαγνωστεί η νόσος σε ανθρώπους που είναι σε ανοσοκαταστολή.[54] Ωστόσο, οι άνθρωποι που έχουν συμπτώματα πνευμονοπάθειας γενικότερα συμπτώματα που διαρκούν πάνω από δύο εβδομάδες μπορεί να έχουν φυματίωση.[54] Μια ακτινογραφία θώρακα και πολλαπλές καλλιέργειες πτυέλων για οξεάντοχους βακίλους είναι συνήθως μέρος της αρχικής εκτίμησης.[54] Οι εξετάσεις απελευθέρωσης ιντερφερόνης-γ (IGRAs) και δερματικής φυματινοαντίδρασης δεν είναι χρήσιμες στον αναπτυσσόμενο κόσμο.[55][56] Οι εξετάσεις IGRAs έχουν παρόμοιους περιορισμούς σε ανθρώπους που πάσχουν από τον ιό HIV.[57][58]

Οριστική διάγνωση της φυματίωσης γίνεται όταν αναγνωρίζεται το μυκοβακτήριο της φυματίωσης σε κλινικό δείγμα (για παράδειγμα, σε πτύελαπύο, ή  βιοψία ιστού). Ωστόσο, η δύσκολη διαδικασία καλλιέργειας γι' αυτόν τον αργά αναπτυσσόμενο οργανισμό μπορεί να πάρει από δύο έως έξι εβδομάδες για την καλλιέργεια πτυέλου ή αίματος.[59]Επομένως, η θεραπεία ξεκινάει συνήθως πριν επιβεβαιωθεί η καλλιέργεια.[60]

Οι εξετάσεις μοριακής ανίχνευσης και η μέτρηση επιπέδων αδενοσινοδεαμινάσης μπορούν γρήγορα να διαγνώσουν τη φυματίωση.[53] Ωστόσο, αυτές οι εξετάσεις δεν συνιστώνται συνήθως, καθώς σπάνια αλλάζουν τον τρόπο θεραπείας του ατόμου.[60]Οι εξετάσεις αίματος για την ανίχνευση αντισωμάτων δεν είναι συγκεκριμένες ή επαρκώς ευαίσθητες και γι' αυτό δεν συνιστώνται.[61]

Λανθάνουσα φυματίωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

 

Η δερμοαντίδραση Mantoux χρησιμοποιείται συχνά στην εξέταση ατόμων υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη φυματίωσης.[54]Σε άτομα που έχουν προηγουμένως ανοσοποιηθεί η φυματινοαντίδραση μπορεί να δώσει ψευδώς θετικά αποτελέσματα.[62] Στους πάσχοντες από  σαρκοείδωσηλέμφωμα Hodgkin, και υποσιτισμό μπορεί τα αποτελέσματα να είναι ψευδώς αρνητικά. Το σημαντικότερο είναι ότι άτομα με ενεργό φυματίωση μπορεί να δώσουν ψευδώς αρνητική φυματινοαντίδραση.[1]Οι μέθοδοι ανίχνευσης της απελευθέρωσης ιντερφερόνης-γ (IGRA) σε δείγμα αίματος, συνιστώνται σε άτομα στα οποία η δοκιμασία Mantoux είναι θετική. [60] Η ανοσοποίηση και τα περισσότερα περιβαλλοντικά μυκοβακτήρια δεν επηρεάζουν τις μεθόδους IGRA, οπότε δίνουν λιγότερα  ψευδώς θετικά αποτελέσματα.[63] Τις επηρεάζουν, όμως, τα μυκοβακτήρια “M. szulgai,” “M. marinum,” και “M. kansasii.”.[64] Οι μέθοδοι IGRA μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία εάν εφαρμοστούν παράλληλα με τη δερματική φυματινοαντίδραση. Αν εφαρμοστούν μεμονωμένα μπορεί να έχουν μειωμένη ευαισθησία συγκριτικά με τη δερματική φυματινοαντίδραση.[65]

Πρόληψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι προσπάθειες για την πρόληψη και τον έλεγχο της φυματίωσης βασίζονται στον εμβολιασμό βρεφών και την ανίχνευση και κατάλληλη θεραπεία των περιστατικών ενεργούς φυματίωσης.[6] Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) σημείωσε κάποιες επιτυχίες μέσω βελτιωμένων θεραπευτικών σχημάτων. Έχει παρατηρηθεί ελαφριά μείωση στον αριθμών των περιστατικών.[6]

Εμβόλια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Aπό το 2011, το μόνο διαθέσιμο εμβόλιο είναι ο βάκιλος Calmette-Guérin (BCG). Το αντιφυματικό εμβόλιο (ΒCG) έχει αποδειχτεί αποτελεσματικό κατά της κεγχροειδούς φυματίωσης στην παιδική ηλικία, αλλά δεν παρέχει επαρκή προστασία κατά της μεταδοτικής πνευμονικής φυματίωσης. [66] Παρόλα αυτά πρόκειται για το πλέον ευρέως χρησιμοποιούμενο εμβόλιο σε παγκόσμιο επίπεδο. Περισσότερο από 90% των παιδιών  εμβολιάζονται,[6]αλλά η ανοσία εξασθενεί μετά από περίπου μια δεκαετία.[6] Η φυματίωση είναι σπάνια στα περισσότερα μέρη του Καναδά, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ, οπότε το BCG χορηγείται μόνο σε άτομα υψηλού κινδύνου.[67][68][69] Ένας λόγος να μη χρησιμοποιηθεί το εμβόλιο είναι το γεγονός ότι η δερματική φυματινοαντίδραση δίνει ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Κατά συνέπεια δεν μπορεί να ανιχνευτεί η νόσος μέσω αυτής της δοκιμασίας.[69] Νέα εμβόλια βρίσκονται στο στάδιο ανάπτυξης.[6]

Δημόσια Υγεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1993 η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) χαρακτήρισε τη φυματίωση ως «κατάσταση ανάγκης για την παγκόσμια υγεία».[6] Το 2006 το δίκτυο διεθνών οργανισμών «Stop TB Partnership» ανέπτυξε ένα  παγκόσμιο σχέδιο για την εξάλειψη της φυματίωσης του οποίου στόχος είναι να σώσει 14 εκατ. ζωές μέχρι το 2015.[70] Είναι πιθανό να μην επιτευχθούν κάποιοι από τους στόχους τους έως το 2015, κυρίως λόγω της αύξησης της φυματίωσης που συνδέεται με τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) και την εμφάνιση της πολυανθεκτικής φυματίωσης (MDR-TB).[6] Η Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία  (American Thoracic Society) ανέπτυξε ένα σύστημα ταξινόμησης της φυματίωσης , το οποίο χρησιμοποιείται σε προγράμματα δημόσιας υγείας.[71]

Αντιμετώπιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη θεραπεία της φυματίωσης χρησιμοποιούνται  αντιβιοτικά για την εξόντωση των βακτηρίων.  Η αποτελεσματική θεραπεία της νόσου δεν είναι εύκολη λόγω της ασυνήθιστης δομής και χημικής σύστασης του κυτταρικού τοιχώματος του μυκοβακτήριου. Το κυτταρικό τοίχωμα εμποδίζει την απορρόφηση των φαρμάκων και καθιστά τα αντιβιοτικά αναποτελεσματικά.[72] Τα δύο αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται περισσότερο απ’ όλα είναι η  ισονιαζίδη και η ριφαμπικίνη. Η θεραπευτική αγωγή μπορεί να διαρκέσει μήνες.[40] Στη θεραπεία της λανθάνουσας φυματίωσης χρησιμποποιείται συνήθως ένα μεμονωμένο αντιβιοτικό.[73] Η ενεργός φυματίωση θεραπεύεται καλύτερα με συνδυασμό αντιβιοτικών προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος τα βακτήρια να αναπτύξουν  ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά.[6] Στα άτομα με λανθάνουσες λοιμώξεις χορηγείται επίσης θεραπευτική αγωγή με σκοπό να προληφθεί η μελλοντική ανάπτυξη ενεργούς φυματίωσης.[73] Η ΠΟΥ συνιστά τη θεραπεία υπό άμεση παρακολούθηση κατά την οποία ο ασθενής λαμβάνει τα φάρμακά του υπό την άμεση επίβλεψη επαγγελματία υγείας, με σκοπό τη μείωση του αριθμού των ατόμων που δεν παίρνουν με τον κατάλληλο τρόπο τα αντιβιοτικά φάρμακα.[74] Ωστόσο, υπάρχουν μόνο λίγα στοιχεία για τη στήριξη της θεραπείας υπό άμεση παρακολούθηση. [75] Η εφαρμογή μέτρων που υπενθυμίζουν τη σπουδαιότητα της θεραπείας φέρνει θετικά αποτελέσματα. [76]

Νεοεμφανιζόμενες περιπτώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Aπό το 2010, η συνιστώμενη θεραπευτική αγωγή για τη νεοεμφανιζόμενη πνευμονική φυματίωση είναι η χορήγηση συνδυασμού αντιβιοτικών για έξι μήνες. Τους πρώτους δύο μήνες θα πρέπει να χορηγείται ριφαμπικίνη, ισονιαζίδη, πυραζιναμίδη, και εθαμβουτόλη. Τους τέσσερις τελευταίους μήνες χορηγείται μόνο ριφαμπικίνη και ισονιαζίδη.[6] Σε περίπτωση υψηλής αντίστασης στην ισονιαζίδη μπορεί στη θέση της να χρησιμοποιηθεί εθαμβουτόλη για το παραπάνω διάστημα.[6]

Υποτροπή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εάν η φυματίωση υποτροπιάσει, θα πρέπει ─προτού καθοριστεί η θεραπεία─ να γίνουν τεστ προκειμένου να βρεθεί σε ποια αντιβιοτικά παρουσιάζει ευαισθησία.[6] Σε περίπτωση που διαπιστωθεί πολυανθεκτική φυματίωση (multiple-drug-resistant TB, MDR-TB) συνιστάται θεραπεία με τουλάχιστον τέσσερα αποτελεσματικά αντιβιοτικά για 18–24 μήνες.[6]

Ανθεκτικότητα στα φάρμακα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρωτογενή αντοχή έχουμε όταν κάποιος έχει μολυνθεί με ανθεκτικό στέλεχος. Ένα άτομο με ευπάθεια στη φυματίωση μπορεί να αναπτύξει δευτερογενή (επίκτητη) αντοχή κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Επίσης η δευτερογενής αντοχή αναπτύσσεται λόγω ανεπαρκούς θεραπείας, εάν ο ασθενής δε λάβει καταλλήλως το φαρμακευτκό σχήμα που του έχει χορηγηθεί (ανεπαρκής συμμόρφωση) ή αν τα χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι χαμηλής ποιότητας.[77] Η ανθεκτική φυματίωση αποτελεί σοβαρό πρόβλημα της δημόσιας υγείας σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες. Η θεραπεία της διαρκεί περισσότερο καιρό και απαιτούνται υψηλότερου κόστους φάρμακα. Η πολυανθεκτική φυματίωση (MDR-TB) αναφέρεται στην αντοχή που αναπτύσσουν τα μυκοβακτήρια στα δύο πιο αποτελεσματικά φάρμακα πρώτης γραμμής: τη ριφαμπικίνη και την ισονιαζίδη.Στην πολυανθεκτική φυματίωση υπάρχει αντοχή σε τρεις ή και περισσότερες από τις έξι κατηγορίες φαρμάκων δεύτερης γραμμής.[78] Στην  ολικά ανθεκτική ΤΒ η αντοχή επεκτείνεται σε όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα. Αυτή η μορφή παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 2003 στην Ιταλία, ωστόσο έως το 2012 δεν είχε συζητηθεί ευρέως. [79]

Πρόγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μόλυνση με το μυκοβακτήριο της φυματίωσης εξελίσσεται σε εμφανή νόσο, όταν τα βακτήρια υπερνικούν την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος και αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται. Στην πρωτογενή λοίμωξη (περίπου 1–5% των περιστατικών) αυτό συμβαίνει λίγο μετά την αρχική μόλυνση. [1]Ωστόσο, στα περισσότερα περιστατικά πρόκειται για  λανθάνουσα λοίμωξη χωρίς εμφανή συμπτώματα.[1] Τα αδρανή αυτά βακτήρια οδηγούν σε ενεργή φυματίωση στις 5–10% των λανθανουσών περιπτώσεων. Πολλές φορές αυτό συμβαίνει αρκετά χρόνια μετά τη μόλυνση. [8]

Ο κίνδυνος της επανενεργοποίησης αυξάνεται σε άτομα με ανοσοκαταστολή, όπως αυτή που προκαλείται από μόλυνση με τον ιό HIV. Στα άτομα που είναι συγχρόνως μολυσμένα με το μυκοβακτήριο της φυματίωσης και τον ιό HIV, ο κίνδυνος για επανενεργοποίηση της νόσου αυξάνεται μέχρι και 10% κάθε χρόνο.[1] Μελέτες που ασχολούνται με το γενετικό αποτύπωμα των στελεχών μυκοβακτηρίδιων, δείχνουν ότι η επαναμόλυνση προκαλεί, περισσότερο από όσο θεωρούνταν παλαιότερα, την υποτροπή της νόσου.[80] Οι επαναμολύνσεις ευθύνονται για περισσότερα από τα 50% των περιστατικών επανεργοποίησης της νόσου σε περιοχές όπου συναντάται συχνά.[81] Η πιθανότητα θανάτου λόγω φυματίωσης μειώθηκε το 2008 από 8% ─που ήταν το 1995─ σε 4%.[6]

Επιδημιολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

World map with υποσαχάρια Αφρική in various shades of yellow, marking prevalences above 300 per 100,000 people, and with the U.S., Canada, Australia, and northern Europe in shades of deep blue, marking prevalence around 10 per 100,000 people. Asia is yellow but not quite so bright, marking prevalence around 200 per 100,000 range. South America is a darker yellow.
In 2007, the prevalence of TB per 100,000 people was highest in sub-Saharan Africa, and was also relatively high in Asia.[82]

Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού έχει μολυνθεί από το μυκοβακτήριο της φυματίωσης (M. tuberculosis). Ένα νέο περιστατικό λοίμωξης σημειώνεται παγκοσμίως κάθε λεπτό.[3] Ωστόσο, οι περισσότερες μολύνσεις με το M. tuberculosis δεν εξελίσσονται σε νόσο[83] και το 90–95% των ατόμων που μολύνθηκαν παραμένουν ασυμπτωματικά.[42] Εκτιμάται ότι το έτος 2007 υπήρχαν 13,7 εκατ. χρόνια περιστατικά ενεργούς φυματίωσης.[4] Το 2010 διαγνώστηκαν 8,8 εκατ. νέα κρούσματα και σημειώθηκαν 1,45 εκατ. θάνατοι, οι περισσότεροι σε  αναπτυσσόμενες χώρες[5]. Από τα 1,45 εκατ. ανθρώπων που πεθαίνουν, περίπου τα 0,35 εκατ. είναι συγχρόνως προσβεβλημένα με τον ιό του AIDS (HIV).[84] 

Μετά το AIDS, η φυματίωση είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μεταξύ των λοιμωδών νοσημάτων.ref name=ID10/> Από το 2005 ο απόλυτος αριθμός των κρουσμάτων φυματίωσης ("επιπολασμός") σημειώνει πτώση. Από το 2002 έχει μειωθεί ο αριθμός νέων κρουσμάτων ("επίπτωση").[5] Η Κίνα έχει σημειώσει ιδιαίτερα σημαντική πρόοδο: από το 1990 έως το 2010 κατάφερε να μειώσει το ποσοστό θνησιμότητας κατά περίπου 80%.[84] Η φυματίωση είναι πιο συχνή σε αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 80% του πληθυσμού πολλών χωρών της Ασίας και της Αφρικής έχει θετική φυματινοαντίδραση ενώ στις ΗΠΑ το ποσοστό ανέρχεται σε μόλις 5–10%.[1] Οι ειδικοί σε ιατρικά θέματα ήλπιζαν στη δυνατότητα ολοκληρωτικού ελέγχου της φυματίωσης, ωστόσο υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που καθιστούν αυτή τη δυνατότητα απίθανη: η ανάπτυξη αποτελεσματικού εμβολίου αποδείχτηκε δύσκολη, το κόστος του εμβολίου είναι υψηλό και ο χρόνος διάγνωσης της νόσου είναι μεγάλος, η θεραπεία διαρκεί πολλούς μήνες και περισσότερα άτομα με ΗIV μολύνονται από τη φυματίωση. Η ανθεκτική στα φάρμακα νόσος εμφανίστηκε στη δεκαετία του ‘80.[6]

Ετήσιος αριθμός νέων κρουσμάτων φυματίωσης. Πηγή στοιχείων ΠΟΥ.[85]

Το 2007 η χώρα με τον υψηλότερο εκτιμώμενο δείκτη επίπτωσης της νόσου ήταν η  Σουαζιλάνδη με 1200 περιστατικά στα 100.000 άτομα. Η Ινδία, με εκτιμώμενα 2 εκατ. νέα περιστατικά, είχε τον υψηλότερο συνολικό δείκτη επίπτωσης.[4] Στις αναπτυγμένες χώρες η φυματίωση δεν είναι τόσο συχνή και συναντάται κυρίως σε αστικές περιοχές. Το 2010 τα ποσοστά της φυματίωσης ανά 100.000 άτομα σε διάφορες περιοχές του κόσμου ανέρχονταν σε: 178 παγκοσμίως, 332 στην Αφρική, 36 στην αμερικανική ήπειρο, 173 στην Ανατολική Μεσόγειο, 63 στην Ευρώπη, 278 στη Νοτιοανατολική Ασία και 139 σε περιοχές του Δυτικού Ειρηνικού.[84] Στον Καναδά και την Αυστραλία η φυματίωση είναι πολλές φορές πιο συχνή στους αυτόχθονες λαούς, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές.[86][87] Τα ποσοστά θανάτου από φυματίωση στους ιθαγενείς της ΗΠΑ είναι πέντε φορές υψηλότερα.[88]

Η επίπτωση της νόσου ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία. Στην Αφρική προσβάλλει κατά πρώτο λόγο άτομα ηλικίας μεταξύ 12 και 18 ετών και νέους ενήλικες.[89]Σε χώρες, Σε χώρες, όμως, όπου οι δείκτες επίπτωσης παρουσίασαν σημαντική πτώση (όπως για παράδειγμα στις ΗΠΑ) η φυματίωση προσβάλλει κυρίως ηλικιωμένα άτομα και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.[1][90]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αιγυπτιακή μούμια στο Βρετανικό Μουσείο - διαπιστώθηκε σήψη από φυματίωση στη σπονδυλική στήλη μουμιών  από την Αίγυπτο.

Η φυματίωση έχει εμφανιστεί στους ανθρώπους από την αρχαιότητα.[6] Η πρώτη σαφής ανίχνευση του  “μυκοβακτηρίου της φυματίωσης” περιλαμβάνει στοιχεία ύπαρξης της ασθένειας σε απομεινάρια βίσωνα που χρονολογούνται έως και 17.000 χρόνια πριν.[91] Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν η φυματίωση προήλθε από τα βοοειδή, και μεταδόθηκε στη συνέχεια στους ανθρώπους, ή αν ξέσπασε από κάποιον κοινό πρόγονο.[92] Οι επιστήμονες πίστευαν παλαιότερα ότι το μυκοβακτήριο της φυματίωσης (MTBC) μεταδιδόταν στους ανθρώπους από τα ζώα κατά την εξημέρωσή τους. Ωστόσο, τα γονίδια του συμπλέγματος  “Mycobaterium tuberculosis”  (MTBC) στους ανθρώπους έχουν εξεταστεί συγκριτικά με το MTBC στα ζώα, και η θεωρία έχει αποδειχθεί λανθασμένη. Και τα δύο στελέχη των βακτηρίων φυματίωσης έχουν ένα κοινό πρόγονο που ενδέχεται να έχει μολύνει τους ανθρώπους κιόλας από τη  Νεολιθική επανάσταση.[93] Σκελετικά απολιθώματα καταδεικνύουν ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι (4000 Π.Χ.) είχαν φυματίωση. Ερευνητές διαπίστωσαν σήψη από φυματίωση στη σπονδυλική στήλη  μουμιών από την Αίγυπτο που χρονολογούνται από το 3000–2400 Π.Χ.[94]  "Φθίση" είναι η ελληνική λέξη για το  “σαράκι,” ένας παλαιότερος όρος για την πνευμονική φυματίωση.[95] Το 460 Π.Χ., ο  Ιπποκράτης αναγνώρισε τη φθίση ως την πιο ευρέως διαδεδομένη ασθένεια της εποχής. Οι πάσχοντες από φθίση είχαν υψηλό πυρετό και έβηχαν αίμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις η φθίση ήταν θανάσιμη.[96] Γενετικές έρευνες επισημαίνουν ότι η φυματίωση είχε εμφανιστεί στην Αμερική από το έτος 100 Μ.Χ.[97]

Πριν τη Βιομηχανική επανάσταση, δοξασίες συχνά συνέδεαν τη φυματίωση με τους βρικόλακες. Σε περίπτωση θανάτου ενός μέλους οικογένειας από φυματίωση, τα άλλα μολυσμένα μέλη θα έβλεπαν σταδιακή επιδείνωση της υγείας τους. Υπήρχε η πεποίθηση ότι το άτομο που προσβαλλόταν αρχικά από φυματίωση απομυζούσε τη ζωή από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.[98]

Η πνευμονική μορφή που σχετίζεται με τα φυμάτια εδραιώθηκε ως πάθηση από τον  Δρ. Richard Morton το 1689.[99][100] Ωστόσο, η φυματίωση είχε μια σειρά από συμπτώματα, και συνεπώς δεν είχε αναγνωριστεί ως μία ασθένεια μέχρι τη δεκαετία του 1820. Ονομάστηκε φυματίωση το 1839 από τον J. L. Schönlein.[101] Κατά τη διάρκεια των ετών 1838–1845, ο Δρ. John Croghan, ιδιοκτήτης του σπηλαίου Mammoth Cave, μετέφερε τους νοσούντες από φυματίωση στη σπηλιά με την ελπίδα ότι θα θεραπευτούν από την ασθένεια με τη σταθερή θερμοκρασία και την καθαρότητα του αέρα στο σπήλαιο. Πέθαιναν σε έναν χρόνο.[102]Ο Hermann Brehmer άνοιξε το πρώτο  σανατόριο φυματίωσης το 1859 στο Sokołowsko (Πολωνία).[103]

Ο Δρ. Ρόμπερτ Κοχ ανακάλυψε τον βάκιλο της φυματίωσης.

Τον βάκιλο που προκαλεί τη φυματίωση, το  “μυκοβακτήριο της φυματίωσης,” αναγνώρισε και περιέγραψε στις 24 Μαρτίου 1882 ο Ρόμπερτ Κοχ. Του απονεμήθηκε Βραβείο Νόμπελ το 1905 για αυτή την ανακάλυψη.[104] Ο Κοχ δεν πίστευε ότι η ασθένεια της φυματίωσης ήταν όμοια για τα βοοειδή και τους ανθρώπους. Η πεποίθηση αυτή αποτέλεσε τροχοπέδη για την αναγνώριση του μολυσμένου γάλακτος ως πηγή μόλυνσης. Σε μεταγενέστερα χρόνια, ο κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας από αυτή την πηγή μειώθηκε δραματικά με την ανακάλυψη της διαδικασίας παστερίωσης . Ως θεραπεία για τη φυματίωση ο Κοχ ανακοίνωσε το 1890 το απόσταγμα γλυκερίνης  του βακίλου της φυματίωσης. Το ονόμασε «φυματίνη». Η «φυματίνη» δεν ήταν αποτελεσματική, ωστόσο υιοθετήθηκε ως δοκιμή προσυμπτωματικού ελέγχου φυματίωσης.[105]

Οι Αλμπέρ Καλμέτ (Albert Calmette) και Καμίλ Γκερέν (Camille Guérin) σημείωσαν την πρώτη επιτυχία για την ανοσοποίηση κατά της φυματίωσης το 1906. Χρησιμοποίησαν εξασθενημένο στέλεχος του μυκοβακτηρίου των βοοειδών και ονόμασαν το εμβόλιο BCG (βάκιλος των Calmette και Guérin). Το εμβόλιο BCG χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1921 σε ανθρώπους στη Γαλλία.[106] Ωστόσο, έτυχε ευρείας αποδοχής μόνο σε ΗΠΑΗνωμένο Βασίλειο, και Γερμανία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.[107] 

Η φυματίωση προκάλεσε μια πλέον γενικευμένη ανησυχία του κοινού κατά τον 19ο και πρώιμο 20ο αιώνα ως η ενδημική νόσος των φτωχών στις πόλεις. Το 1815, ένας στους τέσσερις θανάτους στην Αγγλία οφειλόταν στην «κατανάλωση». Μέχρι το 1918, η φυματίωση προκαλούσε έναν στους έξι θανάτους στη Γαλλία. Οι ερευνητές όρισαν τη δεκαετία του 1880 τη νόσο της φυματίωσης ως μολυσματική, και στη συνέχεια τοποθετήθηκε σε λίστα με ασθένειες υποχρεωτικής δήλωσης στη Βρετανία. Ξεκίνησαν εκστρατείες που παρότρυναν το κοινό να αποφεύγει τις αποχρέμψεις σε δημόσιους χώρους και «παρακινούσαν» τους άπορους που είχαν προσβληθεί από την ασθένεια να εισαχθούν σε  σανατόρια που έμοιαζαν με φυλακές. (Τα σανατόρια για τη μεσαία και ανώτερη τάξη προσέφεραν υψηλού επιπέδου φροντίδα και συνεχή ιατρική παρακολούθηση.)[103] Τα σανατόρια φέρονταν να παρέχουν τα οφέλη του «φρέσκου αέρα» και της εργασίας. Ακόμα όμως και στις καλύτερες συνθήκες, 50% των ασθενών που έκαναν εισαγωγή σε αυτά πέθαιναν μετά από πέντε έτη (“περί το” 1916).[103]

Τα ποσοστά της φυματίωσης άρχισαν να αυξάνονται στην Ευρώπη στην αρχή της δεκαετίας του 1600. Ο αριθμός των κρουσμάτων φυματίωσης εκτινάχθηκε τη δεκαετία του 1800 στην Ευρώπη, καθώς αποτέλεσε αιτία θανάτου περίπου 25% επί του συνόλου των θανάτων.[108] Η θνησιμότητα στη συνέχεια μειώθηκε κατά περίπου 90% μέχρι τη δεκαετία του 1950.[109] Οι βελτιώσεις στη δημόσια υγεία μείωσαν σημαντικά τα ποσοστά της φυματίωσης ακόμα και πριν τη χρήση της στρεπτομυκίνης και άλλων αντιβιοτικών. Ωστόσο, η ασθένεια συνέχισε να αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία. Το ίδρυμα Medical Research Council συστήθηκε στη Βρετανία το 1913, με αρχική έμφαση στην έρευνα της φυματίωσης.[110] 

Το 1946, η ανάπτυξη του αντιβιοτικού στρεπτομυκίνης κατέστησε δυνατή την αποτελεσματική θεραπεία και ίαση της φυματίωσης. Πριν την εφεύρεση του εν λόγω φαρμάκου, η μοναδική θεραπεία (πέρα από τα σανατόρια) ήταν η χειρουργική επέμβαση. Η «τεχνική του πνευμοθώρακα» οδηγούσε σε κατάρρευση του πνεύμονα που είχε προσβληθεί για να τον «ξεκουράσει» και να βοηθήσει τις φυματιώδεις βλάβες να θεραπευτούν.[111] Η εμφάνιση της πολυανθεκτικής φυματίωσης (MDR-TB) οδήγησε πάλι στην υιοθέτηση των χειρουργικών επεμβάσεων ως επιλογής εντός του αποδεκτού επιπέδου παροχής φροντίδας για την αντιμετώπιση λοιμώξεων φυματίωσης. Οι πρόσφατες χειρουργικές επεμβάσεις περιλαμβάνουν την αφαίρεση παθολογικών θωρακικών κοιλοτήτων (φυσαλίδων) στους πνεύμονες προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των βακτηρίων και να αυξηθεί η έκθεση των υπόλοιπων βακτηρίων σε φάρμακα στη ροή του αίματος. Η επέμβαση αυτή μειώνει ταυτόχρονα το συνολικό βακτηριδιακό φορτίο και αυξάνει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας με συστημικά αντιβιοτικά.[112] Οι ειδικοί έτρεφαν την ελπίδα ότι θα εξαλείψουν πλήρως τη φυματίωση, (πρβλ. ανεμοβλογιά), ωστόσο η αύξηση των ανθεκτικών σε φάρμακα στελεχών τη δεκαετία του 1980 κατέστησε την εξάλειψη της νόσου λιγότερο δυνατή. Η επακόλουθη επανεμφάνιση της φυματίωσης είχε ως αποτέλεσμα την ανακοίνωση παγκόσμιας έκτακτης υγειονομικής ανάγκης από τον ΠΟΥ το 1993.[113]

Κοινωνία και πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το ίδρυμα Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς (Bill and Melinda Gates Foundation) επιχορηγούν ένα νέο διαγνωστικό έλεγχο με άμεσα αποτελέσματα που διατίθεται για χρήση σε χώρες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.[114][115] Από το 2011, πολλές φτωχές περιοχές έχουν ακόμα πρόσβαση μόνο σε μικροσκοπική εξέταση πτυέλων.[116] Το 2010, η Ινδία είχε τα περισσότερα συνολικά κρούσματα φυματίωσης παγκοσμίως. Μια αιτία είναι η κακή διαχείριση της ασθένειας στον ιδιωτικό τομέα παροχής υπηρεσιών φροντίδας. Προγράμματα όπως το Αναθεωρημένο Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Φυματίωσης (RNTCP) βοηθούν στη μείωση των επιπέδων της φυματίωσης στους αποδέκτες υπηρεσιών δημόσιας υγείας.[117][118]

Έρευνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το εμβόλιο BCG έχει περιορισμούς, και η έρευνα για την ανάπτυξη νέων εμβολίων κατά της φυματίωσης συνεχίζεται.[119] Πολλά εν δυνάμει υποψήφια εμβόλια βρίσκονται στην φάση I και II κλινικών δοκιμών.[119]Δύο βασικές προσεγγίσεις προσπαθούν να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των εμβολίων που διατίθενται. Η μια προσέγγιση περιλαμβάνει την προσθήκη εμβολίου-υπομονάδας στο BCG. Η άλλη στρατηγική προσπαθεί να δημιουργήσει νέα και καλύτερα ζωντανά εμβόλια.[119]Το  MVA85A αποτελεί παράδειγμα εμβολίου-υπομονάδας που βρίσκεται σε στάδιο δοκιμών στη Νότιο Αφρική. Το MVA85A βασίζεται σε γενετικά τροποποιημένο ιό vaccinia.[120] Υπάρχει η ελπίδα ότι τα εμβόλια θα παίξουν σημαντικό ρόλο στη θεραπεία λανθανουσών και ενεργών ασθενειών.[121]

Για να ενθαρρύνουν περαιτέρω ανακαλύψεις, οι ερευνητές και οι αρμόδιοι χάραξης πολιτικής προάγουν νέα οικονομικά μοντέλα ανάπτυξης εμβολίων, όπως βραβεία, κίνητρα φοροαπαλλαγών και εκ των προτέρων δεσμεύσεις προμήθειας.[122][123] Πολλές ομάδες συμμετέχουν στην έρευνα, όπως η Σύμπραξη Σταματήστε τη φυματίωση (Stop TB Partnership),[124] η Πρωτοβουλία εμβολιασμού κατά της φυματίωσης της Νοτίου Αφρικής, και το Ίδρυμα Aeras Global TB Vaccine Foundation.[125] Το Ίδρυμα Aeras Global TB Vaccine Foundation έλαβε δωρεά αξίας άνω των $280 εκατ. (ΗΠΑ) από το ίδρυμα Bill and Melinda Gates Foundation για την ανάπτυξη και την αδειοδότηση ενός βελτιωμένου εμβολίου κατά της φυματίωσης προς χρήση σε χώρες με υψηλή επιβάρυνση.[126][127]

Στα ζώα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μυκοβακτήρια μολύνουν πολλά διαφορετικά ζώα, όπως τα πουλιά ,[128]τα τρωκτικά,[129] και τα ερπετά.[130]Το υποείδος “Μυκοβακτήριο της φυματίωσης” δεν εμφανίζεται συχνά στα άγρια ζώα.[131] Μια προσπάθεια που έγινε για την εξάλειψη της φυματίωσης των βοοειδών που προκαλεί το βακτήριο  “Mycobacterium bovis” από τα βοοειδή και τα κοπάδια ελαφιών της Νέας Ζηλανδίας στέφθηκε με σχετική επιτυχία.[132] Οι προσπάθειες στη Μεγάλη Βρετανία υπήρξαν λιγότερο επιτυχημένες.[133][134]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Kumar V, Abbas AK, Fausto N, Mitchell RN  (2007 ). Robbins Basic Pathology  (8th  έκδοση). Saunders Elsevier . σελ. 516–522 . ISBN 978-1-4160-2973-1. 
  2. Konstantinos A  (2010). [ http://www.australianprescriber.com/magazine/33/1/12/18/ "Testing for tuberculosis "]. Australian Prescriber  33  (1): 12–18 .  http://www.australianprescriber.com/magazine/33/1/12/18/. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 «Tuberculosis Fact sheet N°104». Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. November 2010. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs104/en/index.html. Ανακτήθηκε στις 26 July 2011. 
  4. 4,0 4,1 4,2 World Health Organization  (2009 ). «Epidemiology». Global tuberculosis control: epidemiology, strategy, financing . σελ. 6–33. ISBN 978-92-4-156380-2. http://who.int/entity/tb/publications/global_report/2009/pdf/chapter1.pdf . Ανακτήθηκε στις 12 November 2009 . 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 World Health Organization (2011). «The sixteenth global report on tuberculosis». http://www.who.int/tb/publications/global_report/2011/gtbr11_executive_summary.pdf. 
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 6,15 6,16 6,17 6,18 6,19 6,20 6,21 Lawn, SD (2 July 2011). "Tuberculosis". Lancet 378 (9785): 57–72. doi:10.1016/S0140-6736(10)62173-3. PMID 21420161. 
  7. Schiffman G (15 January 2009). «Tuberculosis Symptoms». eMedicineHealth. http://www.emedicinehealth.com/tuberculosis/page3_em.htm. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 al.], edited by Peter G. Gibson ; section editors, Michael Abramson ... [et (2005). Evidence-based respiratory medicine (1. publ. έκδοση). Oxford: Blackwell. σελ. 321. ISBN 978-0-7279-1605-1. http://books.google.ca/books?id=sDIKJ1s9wEQC&pg=PA321. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Dolin, [edited by] Gerald L. Mandell, John E. Bennett, Raphael (2010). Mandell, Douglas, and Bennett's principles and practice of infectious diseases (7th έκδοση). Philadelphia, PA: Churchill Livingstone/Elsevier. σελ. Chapter 250. ISBN 978-0-443-06839-3. 
  10. Behera, D. (2010). Textbook of pulmonary medicine (2nd ed. έκδοση). New Delhi: Jaypee Brothers Medical Pub.. σελ. 457. ISBN 978-81-8448-749-7. http://books.google.ca/books?id=0TbJjd9eTp0C&pg=PA457. 
  11. Jindal, editor-in-chief SK. Textbook of pulmonary and critical care medicine. New Delhi: Jaypee Brothers Medical Publishers. σελ. 549. ISBN 978-93-5025-073-0. http://books.google.ca/books?id=EvGTw3wn-zEC&pg=PA549. 
  12. 12,0 12,1 Golden MP, Vikram HR (2005). "Extrapulmonary tuberculosis: an overview". American family physician 72 (9): 1761–8. PMID 16300038. 
  13. Kabra, [edited by] Vimlesh Seth, S.K. (2006). Essentials of tuberculosis in children (3rd ed. έκδοση). New Delhi: Jaypee Bros. Medical Publishers. σελ. 249. ISBN 978-81-8061-709-6. http://books.google.ca/books?id=HkH0YbyBHDQC&pg=PA249. 
  14. 14,0 14,1 Ghosh, editors-in-chief, Thomas M. Habermann, Amit K. (2008). Mayo Clinic internal medicine : concise textbook. Rochester, MN: Mayo Clinic Scientific Press. σελ. 789. ISBN 978-1-4200-6749-1. http://books.google.ca/books?id=YJtodBwNxokC&pg=PA789. 
  15. Southwick F  (10 December 2007 ). «Chapter 4: Pulmonary Infections ». Infectious Diseases: A Clinical Short Course, 2nd ed. . McGraw-Hill Medical Publishing Division . σελ. 104. ISBN 0-07-147722-5. http://pharma-books.blogspot.com/2009/01/infectious-disease-clinical-short.html . 
  16. Jindal, editor-in-chief SK. Textbook of pulmonary and critical care medicine. New Delhi: Jaypee Brothers Medical Publishers. σελ. 525. ISBN 978-93-5025-073-0. http://books.google.ca/books?id=rAT1bdnDakAC&pg=PA525. 
  17. Niederweis M, Danilchanka O, Huff J, Hoffmann C, Engelhardt H  (March  2010 ). "Mycobacterial outer membranes: in search of proteins ". Trends in Microbiology  18  (3 ): 109–16 . doi:10.1016/j.tim.2009.12.005 . PMID 20060722 . 
  18. 18,0 18,1 Madison B  (2001 ). "Application of stains in clinical microbiology ". Biotech Histochem  76  (3 ): 119–25 . doi:10.1080/714028138. PMID 11475314 . 
  19. Parish T, Stoker N  (1999). "Mycobacteria: bugs and bugbears (two steps forward and one step back) ". Molecular Biotechnology  13  (3 ): 191–200 . doi:10.1385/MB:13:3:191. 
  20.   (2000 ). Medical Laboratory Science: Theory and Practice. New Delhi : Tata McGraw-Hill . σελ. 473 . ISBN 0-07-463223-X. http://books.google.ca/books?id=lciNs3VQPLoC&pg=PA473. 
  21. Piot, editors, Richard D. Semba, Martin W. Bloem; foreword by Peter (2008). Nutrition and health in developing countries (2nd ed. έκδοση). Totowa, NJ: Humana Press. σελ. 291. ISBN 978-1-934115-24-4. http://books.google.ca/books?id=RhH6uSQy7a4C&pg=PA291. 
  22. van Soolingen D και άλλοι. (1997). "A novel pathogenic taxon of the Mycobacterium tuberculosis complex, Canetti: characterization of an exceptional isolate from Africa". International Journal of Systematic Bacteriology 47 (4): 1236–45. doi:10.1099/00207713-47-4-1236. PMID 9336935. 
  23. Niemann S και άλλοι. (2002). "Mycobacterium africanum Subtype II Is Associated with Two Distinct Genotypes and Is a Major Cause of Human Tuberculosis in Kampala, Uganda". J. Clin. Microbiol. 40 (9): 3398–405. doi:10.1128/JCM.40.9.3398-3405.2002. PMID 12202584. 
  24. Niobe-Eyangoh SN και άλλοι. (2003). "Genetic Biodiversity of Mycobacterium tuberculosis Complex Strains from Patients with Pulmonary Tuberculosis in Cameroon". J. Clin. Microbiol. 41 (6): 2547–53. doi:10.1128/JCM.41.6.2547-2553.2003. PMID 12791879. 
  25. Thoen C, Lobue P, de Kantor I  (2006). "The importance ofMycobacterium bovis as a zoonosis ". Vet. Microbiol.  112  (2–4 ): 339–45 . doi:10.1016/j.vetmic.2005.11.047. PMID 16387455 . 
  26. Acton, Q. Ashton (2011). Mycobacterium Infections: New Insights for the Healthcare Professional. ScholarlyEditions. σελ. 1968. ISBN 978-1-4649-0122-5. http://books.google.ca/books?id=g2iFfV6uEuAC&pg=PA1968. 
  27. Pfyffer, GE (1998 Oct-Dec). "Mycobacterium canettii, the smooth variant of M. tuberculosis, isolated from a Swiss patient exposed in Africa.". Emerging infectious diseases 4 (4): 631-4. PMID 9866740. 
  28. Panteix, G (2010 Aug). "Pulmonary tuberculosis due to Mycobacterium microti: a study of six recent cases in France.". Journal of medical microbiology 59 (Pt 8): 984-9. PMID 20488936. 
  29. American Thoracic Society  (1997 ). "Diagnosis and treatment of disease caused by nontuberculous mycobacteria. This official statement of the American Thoracic Society was approved by the Board of Directors, March 1997. Medical Section of the American Lung Association ". Am J Respir Crit Care Med  156  (2 Pt 2 ): S1–25 . PMID 9279284 . 
  30. World Health Organization. «Global tuberculosis control–surveillance, planning, financing WHO Report 2006». http://www.who.int/tb/publications/global_report/en/index.html. Ανακτήθηκε στις 13 October 2006. 
  31. Chaisson, RE (13 March 2008). "Tuberculosis in Africa--combating an HIV-driven crisis". The New England Journal of Medicine 358 (11): 1089–92. doi:10.1056/NEJMp0800809. PMID 18337598. 
  32. Griffith D, Kerr C (1996). "Tuberculosis: disease of the past, disease of the present ". J Perianesth Nurs  11  (4): 240–5 . doi:10.1016/S1089-9472(96)80023-2. PMID 8964016. 
  33. ATS/CDC Statement Committee on Latent Tuberculosis Infection (June 200). "Targeted tuberculin testing and treatment of latent tuberculosis infection. American Thoracic Society ". MMWR Recomm Rep  49  (RR–6): 1–51. PMID 10881762. http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr4906a1.htm#tab3. 
  34. van Zyl Smit, RN (2010 Jan). "Global lung health: the colliding epidemics of tuberculosis, tobacco smoking, HIV and COPD.". The European respiratory journal : official journal of the European Society for Clinical Respiratory Physiology 35 (1): 27-33. PMID 20044459. «These analyses indicate that smokers are almost twice as likely to be infected with TB and to progress to active disease (RR of ∼1.5 for latent TB infection (LTBI) and RR of ∼2.0 for TB disease). Smokers are also twice as likely to die from TB (RR of ∼2.0 for TB mortality), but data are difficult to interpret because of heterogeneity in the results across studies.». 
  35. Restrepo, BI (15 August 2007). "Convergence of the tuberculosis and diabetes epidemics: renewal of old acquaintances". Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America 45 (4): 436–8. doi:10.1086/519939. PMID 17638190. 
  36. Möller, M (2010 Mar). "Current findings, challenges and novel approaches in human genetic susceptibility to tuberculosis". Tuberculosis (Edinburgh, Scotland) 90 (2): 71–83. doi:10.1016/j.tube.2010.02.002. PMID 20206579. 
  37. Cole E, Cook C  (1998). "Characterization of infectious aerosols in health care facilities: an aid to effective engineering controls and preventive strategies ". Am J Infect Control  26  (4 ): 453–64 . doi:10.1016/S0196-6553(98)70046-X. PMID 9721404. 
  38. Nicas M, Nazaroff WW, Hubbard A  (2005). "Toward understanding the risk of secondary airborne infection: emission of respirable pathogens ". J Occup Environ Hyg  (3 ): 143–54 . doi:10.1080/15459620590918466. PMID 15764538. 
  39. 39,0 39,1 Ahmed N, Hasnain S  (2011). "Molecular epidemiology of tuberculosis in India: Moving forward with a systems biology approach ". Tuberculosis  91 (5 ): 407–3 . doi:10.1016/j.tube.2011.03.006. PMID 21514230. 
  40. 40,0 40,1 «Core Curriculum on Tuberculosis: What the Clinician Should Know». Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Division of Tuberculosis Elimination. 2011. http://www.cdc.gov/tb/education/corecurr/pdf/corecurr_all.pdf. 
  41. «Causes of Tuberculosis». Mayo Clinic. 21 December 2006. 
  42. 42,0 42,1 Skolnik, Richard (2011). Global health 101 (2nd ed. έκδοση). Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning. σελ. 253. ISBN 978-0-7637-9751-5. http://books.google.ca/books?id=sBQRpj4uWmYC&pg=PA253. 
  43. 43,0 43,1 editors, Arch G. Mainous III, Claire Pomeroy, (2009). Management of antimicrobials in infectious diseases : impact of antibiotic resistance. (2nd rev. ed. έκδοση). Totowa, N.J.: Humana. σελ. 74. ISBN 978-1-60327-238-4. http://books.google.ca/books?id=hwVFAPLYznsC&pg=PA74. 
  44. Houben E, Nguyen L, Pieters J . Curr Opin Microbiol . 
  45. Khan (2011). Essence Of Paediatrics. Elsevier India. σελ. 401. ISBN 978-81-312-2804-3. http://books.google.ca/books?id=gERCc6KTxwoC&pg=PA401. 
  46. Herrmann J, Lagrange P  (2005). "Dendritic cells and Mycobacterium tuberculosis: which is the Trojan horse? ". Pathol Biol (Paris)  53  (1): 35–40 . doi:10.1016/j.patbio.2004.01.004. PMID 15620608 . 
  47. Agarwal R, Malhotra P, Awasthi A, Kakkar N, Gupta D  (2005). "Tuberculous dilated cardiomyopathy: an under-recognized entity? ". BMC Infect Dis  (1 ): 29 . doi:10.1186/1471-2334-5-29. PMID 15857515 . 
  48. 48,0 48,1 48,2 Grosset J  (2003). "Mycobacterium tuberculosis in the Extracellular Compartment: an Underestimated Adversary ". Antimicrob Agents Chemother  47 (3 ): 833–6 . doi:10.1128/AAC.47.3.833-836.2003 . PMID 12604509. 
  49. Crowley, Leonard V. (2010). An introduction to human disease : pathology and pathophysiology correlations (8th ed. έκδοση). Sudbury, Mass.: Jones and Bartlett. σελ. 374. ISBN 978-0-7637-6591-0. http://books.google.ca/books?id=TEiuWP4z_QIC&pg=PA374. 
  50. Anthony, Harries (2005). TB/HIV a Clinical Manual. (2nd  έκδοση). Geneva: World Health Organization. σελ. 75. ISBN 978-92-4-154634-8. http://books.google.ca/books?id=8dfhwKaCSxkC&pg=PA75. 
  51. Jacob, JT (2009 Jan). "Acute forms of tuberculosis in adults.". The American journal of medicine 122 (1): 12-7. PMID 19114163. 
  52. «Stem cells act as a shelter for tuberculosis bacteria». StemCellFreak. 2013. http://www.stemcellsfreak.com/2013/01/tuberculosis-bacteria-hijack-stem-cells.html. Ανακτήθηκε στις 31 January 2013. 
  53. 53,0 53,1 Bento, J (2011 Jan-Feb). "[Diagnostic tools in tuberculosis].". Acta medica portuguesa 24 (1): 145–54. PMID 21672452. 
  54. 54,0 54,1 54,2 54,3 Escalante, P (2009 Jun 2). "In the clinic. Tuberculosis.". Annals of internal medicine 150 (11): ITC61-614; quiz ITV616. PMID 19487708. 
  55. Metcalfe, JZ (2011 Nov 15). "Interferon-γ release assays for active pulmonary tuberculosis diagnosis in adults in low- and middle-income countries: systematic review and meta-analysis.". The Journal of infectious diseases 204 Suppl 4: S1120-9. PMID 21996694. 
  56. Sester, M (2011 Jan). "Interferon-γ release assays for the diagnosis of active tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.". The European respiratory journal : official journal of the European Society for Clinical Respiratory Physiology 37 (1): 100-11. PMID 20847080. 
  57. Chen, J (2011). "Interferon-gamma release assays for the diagnosis of active tuberculosis in HIV-infected patients: a systematic review and meta-analysis.". PloS one 6 (11): e26827. PMID 22069472. 
  58. Sester, M (2011 Jan). "Interferon-γ release assays for the diagnosis of active tuberculosis: a systematic review and meta-analysis.". The European respiratory journal : official journal of the European Society for Clinical Respiratory Physiology 37 (1): 100-11. PMID 20847080. 
  59. Diseases, Special Programme for Research & Training in Tropical (2006). Diagnostics for tuberculosis : global demand and market potential.. Geneva: World Health Organization on behalf of the Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases. σελ. 36. ISBN 978-92-4-156330-7. http://books.google.ca/books?id=CFPpcCef4yQC&pg=PA36. 
  60. 60,0 60,1 60,2 Πρότυπο:NICE
  61. Steingart, KR (2011 Aug). "Commercial serological tests for the diagnosis of active pulmonary and extrapulmonary tuberculosis: an updated systematic review and meta-analysis.". PLoS medicine 8 (8): e1001062. doi:10.1371/journal.pmed.1001062. PMID 21857806. 
  62. Rothel J, Andersen P  (2005). "Diagnosis of latent Mycobacterium tuberculosis infection: is the demise of the Mantoux test imminent?". Expert Rev Anti Infect Ther  (6 ): 981–93 . doi:10.1586/14787210.3.6.981. PMID 16307510. 
  63. Pai M, Zwerling A, Menzies D (2008 ). "Systematic Review: T-Cell–based Assays for the Diagnosis of Latent Tuberculosis Infection: An Update ". Ann. Intern. Med.  149  (3 ): 1–9 . PMID 18593687 . 
  64. Jindal, editor-in-chief SK. Textbook of pulmonary and critical care medicine. New Delhi: Jaypee Brothers Medical Publishers. σελ. 544. ISBN 978-93-5025-073-0. http://books.google.ca/books?id=rAT1bdnDakAC&pg=PA544. 
  65. Amicosante, M (2010 Apr). "Rational use of immunodiagnostic tools for tuberculosis infection: guidelines and cost effectiveness studies.". The new microbiologica 33 (2): 93-107. PMID 20518271. 
  66. McShane, H (12 October 2011). "Tuberculosis vaccines: beyond bacille Calmette–Guérin". Philosophical transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological sciences 366 (1579): 2782–9. doi:10.1098/rstb.2011.0097. PMID 21893541. 
  67. «Vaccine and Immunizations: TB Vaccine (BCG)». Centers for Disease Control and Prevention. 2011. http://www.cdc.gov/tb/topic/vaccines/. Ανακτήθηκε στις 26 July 2011. 
  68. «BCG Vaccine Usage in Canada -Current and Historical». Public Health Agency of Canada. September 2010. http://www.phac-aspc.gc.ca/tbpc-latb/bcgvac_1206-eng.php. Ανακτήθηκε στις 30 December 2011. 
  69. 69,0 69,1 Teo, SS (2006 Jun). "Does BCG have a role in tuberculosis control and prevention in the United Kingdom?". Archives of Disease in Childhood 91 (6): 529–31. doi:10.1136/adc.2005.085043 . PMID 16714729. 
  70. «The Global Plan to Stop TB». World Health Organization. 2011. http://www.stoptb.org/global/plan/. Ανακτήθηκε στις 13 June 2011. 
  71. Warrell, ed. by D. J. Weatherall ... [4. + 5. ed.] ed. by David A. (2005). Sections 1 - 10. (4. ed., paperback. έκδοση). Oxford [u.a.]: Oxford Univ. Press. σελ. 560. ISBN 978-0-19-857014-1. http://books.google.ca/books?id=EhjX517cGVsC&pg=PA560. 
  72. Brennan PJ, Nikaido H  (1995 ). "The envelope of mycobacteria". Annu. Rev. Biochem.  64 : 29–63 . doi:10.1146/annurev.bi.64.070195.000333. PMID 7574484. 
  73. 73,0 73,1 Menzies, D (2011 Mar). "Recent developments in treatment of latent tuberculosis infection.". The Indian journal of medical research 133: 257-66. PMID 21441678. 
  74. Arch G., III Mainous  (2010 ). Management of Antimicrobials in Infectious Diseases: Impact of Antibiotic Resistance .  : Humana Pr . σελ. 69 . ISBN 1-60327-238-0 . http://books.google.ca/books?id=hwVFAPLYznsC&pg=PA69. 
  75. Volmink J, Garner P  (2007). "Directly observed therapy for treating tuberculosis ". Cochrane Database Syst Rev    (4 ): CD003343 . doi:10.1002/14651858.CD003343.pub3 . PMID 17943789 . 
  76. Liu, Q (2008 Oct 8). "Reminder systems and late patient tracers in the diagnosis and management of tuberculosis.". Cochrane database of systematic reviews (Online) (4): CD006594. PMID 18843723. 
  77. O'Brien R  (1994). "Drug-resistant tuberculosis: etiology, management and prevention ". Semin Respir Infect  (2): 104–12 . PMID 7973169. 
  78. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2006). "Emergence of Mycobacterium tuberculosis with extensive resistance to second-line drugs—worldwide, 2000–2004". MMWR Morb Mortal Wkly Rep 55 (11): 301–5. PMID 16557213. http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5511a2.htm. 
  79. Maryn McKenna (12 January 2012). «Totally Resistant TB: Earliest Cases in Italy ». Wired. http://www.wired.com/wiredscience/2012/01/tdr-first-italy/. Ανακτήθηκε στις 12 January 2012. 
  80. Lambert M και άλλοι. (2003). "Recurrence in tuberculosis: relapse or reinfection?". Lancet Infect Dis 3 (5): 282–7. doi:10.1016/S1473-3099(03)00607-8. PMID 12726976. 
  81. Wang, JY (15 July 2007). "Prediction of the tuberculosis reinfection proportion from the local incidence". The Journal of infectious diseases 196 (2): 281–8. doi:10.1086/518898. PMID 17570116. 
  82. World Health Organization  (2009 ). «The Stop TB Strategy, case reports, treatment outcomes and estimates of TB burden». Global tuberculosis control: epidemiology, strategy, financing . σελ. 187–300. ISBN 978-92-4-156380-2. http://who.int/tb/publications/global_report/2009/annex_3/en/index.html. Ανακτήθηκε στις 14 November 2009. 
  83. «Fact Sheets: The Difference Between Latent TB Infection and Active TB Disease». Centers for Disease Control. 20 June 2011. http://www.cdc.gov/tb/publications/factsheets/general/LTBIandActiveTB.htm. Ανακτήθηκε στις 26 July 2011. 
  84. 84,0 84,1 84,2 «Global Tuberculosis Control 2011». World Health Organization. http://www.who.int/tb/publications/global_report/2011/gtbr11_full.pdf. Ανακτήθηκε στις 15 April 2012. 
  85. World Health Organization. «WHO report 2008: Global tuberculosis control». http://www.who.int/tb/publications/global_report/2008/annex_3/en/index.html. Ανακτήθηκε στις 13 April 2009. 
  86. FitzGerald, JM (2000 Feb 8). "Tuberculosis: 13. Control of the disease among aboriginal people in Canada.". CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l'Association medicale canadienne 162 (3): 351-5. PMID 10693593. 
  87. Quah, Stella R.; Carrin, Guy; Buse, Kent; Kristian Heggenhougen  (2009 ). Health Systems Policy, Finance, and Organization . Boston : Academic Press . σελ. 424 . ISBN 0-12-375087-3 . OCLC [1]. http://books.google.ca/books?id=IEXUrc0tr1wC&pg=PA424. 
  88. Anne-Emanuelle Birn  (2009). Textbook of International Health: Global Health in a Dynamic World . σελ. 261 . doi: . ISBN 9780199885213 . http://books.google.ca/books?id=2XBB4-eYGZIC&pg=PT261  . 
  89. World Health Organization. «Global Tuberculosis Control Report, 2006 – Annex 1 Profiles of high-burden countries» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 July 2006. http://web.archive.org/20060716135331/www.who.int/tb/publications/global_report/2006/pdf/full_report_correctedversion.pdf. Ανακτήθηκε στις 13 October 2006. 
  90. Centers for Disease Control and Prevention (12 September 2006). «2005 Surveillance Slide Set». http://www.cdc.gov/nchstp/tb/pubs/slidesets/surv/surv2005/default.htm. Ανακτήθηκε στις 13 October 2006. 
  91. Rothschild BM, Martin LD, Lev G και άλλοι. (August 2001). "Mycobacterium tuberculosis complex DNA from an extinct bison dated 17,000 years before the present". Clin. Infect. Dis. 33 (3): 305–11. doi:10.1086/321886. PMID 11438894. http://www.journals.uchicago.edu/cgi-bin/resolve?CID001531. 
  92. Pearce-Duvet J  (2006). "The origin of human pathogens: evaluating the role of agriculture and domestic animals in the evolution of human disease". Biol Rev Camb Philos Soc  81  (3 ): 369–82 . doi:10.1017/S1464793106007020. PMID 16672105. 
  93. Comas, I (2009 Oct). "The past and future of tuberculosis research.". PLoS pathogens 5 (10): e1000600. PMID 19855821. 
  94. Zink A, Sola C, Reischl U, Grabner W, Rastogi N, Wolf H, Nerlich A  (2003 ). "Characterization of Mycobacterium tuberculosis Complex DNAs from Egyptian Mummies by Spoligotyping ". J Clin Microbiol  41  (1 ): 359–67 . doi:10.1128/JCM.41.1.359-367.2003 . PMID 12517873. 
  95. The Chambers Dictionary.. New Delhi: Allied Chambers India Ltd.. 1998. σελ. 352. ISBN 978-81-86062-25-8. http://books.google.ca/books?id=pz2ORay2HWoC&pg=RA1-PA352. 
  96. Hippocrates.Aphorisms. Accessed 7 October 2006.
  97. Konomi N, Lebwohl E, Mowbray K, Tattersall I, Zhang D  (2002 ). "Detection of Mycobacterial DNA in Andean Mummies ". J Clin Microbiol  40  (12 ): 4738–40 . doi:10.1128/JCM.40.12.4738-4740.2002 . PMID 12454182. 
  98. Sledzik , Paul S.  (June  1994 ). "Bioarcheological and biocultural evidence for the New England vampire folk belief " (PDF). American Journal of Physical Anthropology  94  (2 ): 269–274. doi:10.1002/ajpa.1330940210 . ISSN 0002-9483. PMID 8085617 . http://www.ceev.net/biocultural.pdf . 
  99. Πρότυπο:WhoNamedIt
  100. Trail RR (April 1970). "Richard Morton (1637-1698)". Med Hist 14 (2): 166–74. PMID 4914685. 
  101. Zur Pathogenie der Impetigines. Auszug aus einer brieflichen Mitteilung an den Herausgeber. [Müller’s] Archiv für Anatomie, Physiologie und wissenschaftliche Medicin. 1839, page 82.
  102. Kentucky: Mammoth Cave long on history. CNN. 27 February 2004. Accessed 8 October 2006.
  103. 103,0 103,1 103,2 McCarthy OR  (August  2001 ). "The key to the sanatoria ". J R Soc Med  94  (8 ): 413–7 . PMID 11461990 . PMC 1281640. http://www.jrsm.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11461990. 
  104. Nobel FoundationThe Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905.Accessed 7 October 2006.
  105. Waddington K  (January  2004 ). "To stamp out "So Terrible a Malady": bovine tuberculosis and tuberculin testing in Britain, 1890–1939 ". Med Hist  48  (1 ): 29–48 . PMID 14968644 . 
  106. Bonah C (2005 ). "The 'experimental stable' of the BCG vaccine: safety, efficacy, proof, and standards, 1921–1933 ". Stud Hist Philos Biol Biomed Sci  36  (4 ): 696–721 . doi:10.1016/j.shpsc.2005.09.003. PMID 16337557. 
  107. Comstock G  (1994). "The International Tuberculosis Campaign: a pioneering venture in mass vaccination and research ". Clin Infect Dis  19  (3 ): 528–40 . doi:10.1093/clinids/19.3.528. PMID 7811874. 
  108. Bloom, editor, Barry R. (1994). Tuberculosis : pathogenesis, protection, and control. Washington, D.C.: ASM Press. ISBN 978-1-55581-072-6. 
  109. Persson, Sheryl (2010). Smallpox, Syphilis and Salvation: Medical Breakthroughs That Changed the World. ReadHowYouWant.com. σελ. 141. ISBN 978-1-4587-6712-7. http://books.google.ca/books?id=-W7ch1d6JOoC&pg=PA141. 
  110. editor, Caroline Hannaway, (2008). Biomedicine in the twentieth century: practices, policies, and politics. Amsterdam: IOS Press. σελ. 233. ISBN 978-1-58603-832-8. http://books.google.ca/books?id=o5HBxyg5APIC&pg=PA233. 
  111. Shields, Thomas (2009). General thoracic surgery (7th ed. έκδοση). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. σελ. 792. ISBN 978-0-7817-7982-1. http://books.google.ca/books?id=bVEEHmpU-1wC&pg=PA792. 
  112. Lalloo UG, Naidoo R, Ambaram A  (May  2006 ). "Recent advances in the medical and surgical treatment of multi-drug resistant tuberculosis ". Curr Opin Pulm Med  12 (3 ): 179–85 . doi:10.1097/01.mcp.0000219266.27439.52. PMID 16582672 . http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1070-5287&volume=12&issue=3&spage=179. 
  113. «Frequently asked questions about TB and HIV». World Health Organization. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 December 2004. http://web.archive.org/20041225163604/www.who.int/tb/hiv/faq/en/index.html. Ανακτήθηκε στις 15 April 2012. 
  114. Lawn, SD (2011 Sep). "Xpert® MTB/RIF assay: development, evaluation and implementation of a new rapid molecular diagnostic for tuberculosis and rifampicin resistance.". Future microbiology 6 (9): 1067-82. PMID 21958145. 
  115. "WHO says Cepheid rapid test will transform TB care". Reuters . http://www.reuters.com/article/idUSTRE6B71RF20101208 . 
  116. {{cite journal|last=Lienhardt|first=C|coauthors=Espinal, M, Pai, M, Maher, D, Raviglione, MC|title=What research is needed to stop TB?
  117. Anurag Bhargava, Lancelot Pinto, Madhukar Pai  (2011 ). "Mismanagement of tuberculosis in India: Causes, consequences, and the way forward ". Hypothesis (1 ): e7 . http://www.hypothesisjournal.com/?p=989. 
  118. Amdekar, Y (2009 Jul). "Changes in the management of tuberculosis.". Indian journal of pediatrics 76 (7): 739-42. PMID 19693453. 
  119. 119,0 119,1 119,2 Martín Montañés, C (2011 Mar). "New tuberculosis vaccines.". Enfermedades infecciosas y microbiologia clinica 29 Suppl 1: 57–62. doi:10.1016/S0213-005X(11)70019-2. PMID 21420568. 
  120. Ibanga H, Brookes R, Hill P, Owiafe P, Fletcher H, Lienhardt C, Hill A, Adegbola R, McShane H  (2006 ). "Early clinical trials with a new tuberculosis vaccine, MVA85A, in tuberculosis-endemic countries: issues in study design ". Lancet Infect Dis  (8): 522–8 . doi:10.1016/S1473-3099(06)70552-7. 
  121. Kaufmann SH (2010). "Future vaccination strategies against tuberculosis: Thinking outside the box". Immunity 33 (4): 567–77. doi:10.1016/j.immuni.2010.09.015. PMID 21029966. 
  122. Webber D, Kremer M (2001). "Stimulating Industrial R&D for Neglected Infectious Diseases: Economic Perspectives ". Bulletin of the World Health Organization 79 (8): 693–801. http://www.who.int/bulletin/archives/79(8)735.pdf . 
  123. Barder O, Kremer M, Williams H (2006). "Advance Market Commitments: A Policy to Stimulate Investment in Vaccines for Neglected Diseases". The Economists' Voice 3 (3). doi:10.2202/1553-3832.1144. http://www.bepress.com/ev/vol3/iss3/art1 . 
  124. Economic, Department of; Affairs, Social (2009). Achieving the global public health agenda : dialogues at the Economic and Social Council. New York: United Nations. σελ. 103. ISBN 978-92-1-104596-3. http://books.google.ca/books?id=VeF9dv74C4MC&pg=PA103. 
  125. Jong, [edited by] Jane N. Zuckerman, Elaine C. (2010). Travelers' vaccines (2nd ed. έκδοση). Shelton, CT: People's Medical Pub. House. σελ. 319. ISBN 978-1-60795-045-5. http://books.google.ca/books?id=BKRpWFEy66wC&pg=PA319. 
  126. Bill and Melinda Gates Foundation Announcement (2004-02-12). «Gates Foundation Commits $82.9 Million to Develop New Tuberculosis Vaccines». 
  127. Nightingale, Katherine (2007-09-19). «Gates foundation gives US$280 million to fight TB». http://www.scidev.net/en/news/gates-foundation-gives-us280-million-to-fight-tb.html. 
  128. Shivaprasad, HL (2012 Jan). "Pathology of mycobacteriosis in birds.". The veterinary clinics of North America. Exotic animal practice 15 (1): 41-55, v-vi. PMID 22244112. 
  129. Reavill, DR (2012 Jan). "Mycobacterial lesions in fish, amphibians, reptiles, rodents, lagomorphs, and ferrets with reference to animal models.". The veterinary clinics of North America. Exotic animal practice 15 (1): 25-40, v. PMID 22244111. 
  130. Mitchell, MA (2012 Jan). "Mycobacterial infections in reptiles.". The veterinary clinics of North America. Exotic animal practice 15 (1): 101-11, vii. PMID 22244116. 
  131. Wobeser, Gary A. (2006). Essentials of disease in wild animals (1st ed. έκδοση). Ames, Iowa [u.a.]: Blackwell Publ.. σελ. 170. ISBN 978-0-8138-0589-4. http://books.google.ca/books?id=JgyS6fxVasYC&pg=PA170. 
  132. Ryan, TJ (2006 Feb 25). "Advances in understanding disease epidemiology and implications for control and eradication of tuberculosis in livestock: the experience from New Zealand.". Veterinary microbiology 112 (2-4): 211-9. PMID 16330161. 
  133. White, PC (2008 Sep). "Control of bovine tuberculosis in British livestock: there is no 'silver bullet'.". Trends in microbiology 16 (9): 420-7. PMID 18706814. 
  134. Ward, AI (2010 Jan 1). "Farm husbandry and badger behaviour: opportunities to manage badger to cattle transmission of Mycobacterium bovis?". Preventive veterinary medicine 93 (1): 2-10. PMID 19846226. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • [2] Κέντρο παιδιατρικής μέριμνας
  • [3] Φυματίωση - ΙΑΤΩΡ Τσούτσος
  • [4] Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων
  • [5] Η Καθημερινή/"Έξαρση της φυματίωσης στην Ελλάδα"
  • [6] Lung.gr - Κατευθυντήριες Οδηγίες (Guidelines) για την αντιμετώπιση της Φυματίωσης
  • [7] Lung.gr - Κατευθυντήριες Οδηγίες (Guidelines) για την αντιμετώπιση Μη-φυματιωδών μυκοβακτηριδιακών λοιμώξεων